Rusiya və Qərb ölkələri arasında siyasi, iqtisadi, hərbi müstəvidə vəziyyət getdikcə gərginləşir. Xüsusən də NATO-nun “Sea Breeze-2021” təlimləri fonunda bu gərginliyin artan xətt üzrə inkişafı özünü daha qabarıq büruzə verir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi Mariya Zaxarova bildirir ki, NATO məqsədyönlü şəkildə Rusiya sərhədləri ətrafında eskalasiya və təxribatlarla məşğuldur. O qeyd edib ki, təşkilat təxribatçı "əzələ oyunu" nümayiş etdirir.
Xatırladaq ki, bu günlərdə Krımdakı Fiolent burnu yaxınlığında Britaniyanın “Defender” esminesi Rusiyanın ərazi sularını pozmuşdu. Rusiyanın sahil mühafizəsi gəmiləri və “Su-24M” bombardmançı təyyarəsi onun qarşısını kəsərək esminesi geri qaytarmışdı. Bundan başqa, iyunun 28-də Qara dəniz bölgəsində Ukrayna Dəniz Qüvvələri və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin təşkilatçılığı ilə başlayan "Sea Breeze-2021" təlimləri də hazırda davam edir. Təlimlərə görə Qara dənizə 30-dan çox ölkə 5000-ə yaxın əsgər, 32 gəmi, 40 təyyarə, 18 xüsusi təyinatlı və dalğıc qrupu göndərib. Bunlara cavab olaraq Rusiya Donanmasının Aralıq dənizindəki daimi birləşməsinin gəmiləri İngiltərə Kral Donanmasının flaqmanı "HMS Queen Elizabeth"ə qarşı 30 kilometrə qədər qısa məsafədə raket təcrübə təlimi keçirib. Bundan başqa, Rusiya Müdafiə Nazirliyi Şərqi Aralıq dənizində 5 savaş gəmisi, 2 sualtı gəmi, Tu-22M3 strateji/dəniz hücum bombardmançıları və hipersəsli raket qabiliyyətli MiG-31K-ların iştirak edəcəyi birgə dəniz və aviasiya təlimlərinin başladığını elan edib. Qara dəniz sularında İngiltərəyə məxsus döyüş gəmisinə xəbərdarlıq atəşi açaraq təzyiqi artıran Rusiyadan daha bir kritik həmlə də gəlib. Belə ki, Rusiya son 30 ildə istehsal etdiyi ən böyük dənizaltı "Belgorod" gəmisini üzə çıxarıb. Məlumata görə, "dəniz canavarı" hər biri iki milyon ton TNT-yə bərabər olan 6 nüvə silahlı torpedo ilə təchiz olunub. Başqa sözlə deyilsə, "dəniz canavarı" İkinci Dünya müharibəsində Xirosimaya atılan atom bombasından 130 qat daha ölümcül silahlara ev sahibliyi edir. Qeyd edilir ki, 15 min ton ağırlığında olan gəmiyə yerləşdirilmiş torpedolar sahil zolaqlarında sunami yarada biləcək gücə malikdir. Rusiya donanmasının bir parçası olan gəminin sabotaj və gizli əməliyyatlar üçün hazırlandığı iddia edilir.
Hərbi ekspert Aleksandr Xrolenko baş verənlərlə bağlı bildirir: “Rusiya öz ərazi sularında çağırılmamış qonaqları sərt şəkildə qəbul etməyə hazırdır. “Sea Breeze-2021” təlimləri fonunda Britaniyanın Krım sahillərində dominantlıq etməklə bağlı təxribat cəhdindən sonra ABŞ və NATO-nun hərbi dəniz qüvvələrinin hərəkəti bir qədər məhdudlaşıb, çünki hər yerdə Rusiyanın Qara dəniz donanmasının "iti künclərinə" tuş gəlirlər. Təsadüfi deyil ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin ölkəsinin “tərəfdaşlar”ın gəmilərini batırmağa hazır olduğunu dilə gətirib. Bu günlərdə Niderlanda məxsus “Evertsen” freqatı Kerç boğazına tərəf üzməyə çalışıb, lakin Rusiya sərhədinin potensial pozucusunun Qara dəniz donanmasının həmlə aviasiyası tərəfindən fəal müşayiət olunması gəmini hərəkət istiqamətini dəyişməyə və neytral sulara getməyə məcbur edib. Qara dənizdə baş vermiş epizoddan beş gün sonra Niderland Hərbi Nazirliyinin rəhbəri, xanım Ank Beyleveld-Shauten belə deyib: "Zərurət olmadan insidentlərin baş verməsi risqini artıran bu cür aqressiv hərəkətlərə heç nə ilə haqq qazandırmaq olmaz. Niderland bu məsələni Rusiya ilə müzakirə edəcək". Krallığın Müdafiə Nazirliyində hesab edirlər ki, Rusiyaya məxsus təyyarələr “Evertsen” gəmisinin heyətini "bir neçə saat ərzində qorxutmağa çalışıb" – "hücumu imitasiya" edib və gəminin elektron avadanlığında nasazlıqlar meydana çıxıb.
Rusiya Müdafiə Nazirliyindən isə bildiriblər ki, Niderland freqatı neytral sularda hərəkət istiqamətini dəyişərək Kerç boğazına doğru üzüb. Britaniya təyyarədaşıyan həmlə gəmiləri qrupuna daxil olan freqatın Rusiya sərhədlərini pozmasının qarşısını almaq üçün havaya SU-30 qırıcı və SU-24 bombardmançı təyyarələri qaldırılıb və onlar Niderland freqatından təhlükəsiz məsafədə manevrlər ediblər. Bundan sonra “Evertsen” hərəkət istiqamətini dəyişib. Maraqlıdır, iyunun 23-də Britaniyanın “Defender” gəmisinin Rusiya sərhədlərini təxribat xarakterli pozması hadisəsindən sonra NATO-dan olan çağırılmamış qonaqlar Rusiyadan nə cür reaksiya gözləyirdilər ki? Burada müzakirə etməli bir şey yoxdur. İyunun 30-da Rusiya prezidenti Vladimir Putin bildirib ki, Krım sahillərində həyata keçirilən "mürəkkəb təxribat" zamanı Britaniyaya məxsus HMS “Defender” gəmisi ilə sinxron şəkildə ABŞ-a məxsus kəşfiyyat təyyarəsi də hərəkət edib: "Hətta biz o gəmini batırmış olsaydıq belə, dünyanın üçüncü dünya müharibəsi astanasında dayandığını təsəvvür etmək çətin olardı. Çünki bunu edənlər bilir ki, bu müharibədən qalib çıxa bilməzlər. Bu çox vacib şeydir". Putinin aqressiv üzmə vasitələrinin "batırılması" barədə sözlərinə qayıtsaq, deyə bilərik ki, bunun üçün Rusiyanın çoxlu sayda variantları var. Niderland Hərbi Nazirliyi, guya ki, “Evertsen” freqatının heyətinə və gəmi elektronikasına beş saat ərzində məsuliyyətsizcəsinə təzyiq göstərən Su-30SM və Su-24M təyyarələrinin raketlərində təhlükə sezib. Krımda, üfüqün o tayında isə bundan daha da güclü silah kompleksləri görünməz qalıb”.
Ekspert qeyd edir ki, özütuşlanan qanadlı raketlə təchiz edilmiş “Bastion” sahil raket kompleksi müxtəlif tipli suüstü gəmiləri, o cümlədən sahildən 300 km məsafədə olan təyyarədaşıyan həmlə qrupu gəmilərini vurmağa qadirdir: “Hətta intensiv atəş və radioelektron müqavimət şəraitində olsa da, kompleks 600 km məsafədə sahil boyu mühafizəni təşkil etməyə qadirdir və onun döyüş vəziyyətinə gətirilməsi üçün 5 dəqiqə vaxt lazımdır. Startda çəkisi 3 ton olan raket səs sürətindən 2,5 dəfə daha yüksək sürətlə hədəfə doğru yönəlir və müasir hava hücumundan və raket hücumundan müdafiə sistemləri üçün praktiki olaraq tutulmazdır. Kompleks hədəfin dəqiq göstərilməsini tələb etmir. Onun əsas üstünlüyü daxilində olan "intellekt"dir ki, o da yaylım atəşi zamanı daha da effektivdir. Uçuş zamanı raketlər arasında daimi məlumat mübadiləsi baş verir və onlar avtomatik olaraq hədəfləri yalançı hədəflərə reaksiya vermədən öz aralarında bölürlər. Hər bir raketin yaddaşında ehtimal olunan düşmənin döyüş gəmilərinin elektron portretləri var ki, bu da prioritet təşkil edən hədəflərə səyyar şəkildə hücum etməyə imkan yaradır. Proqram müstəqil şəkildə hücum taktikasını seçir, təcavüzkarın hava hücumundan müdafiə və radioelektron mübarizə vasitələrinin imkanlarını nəzərə alır”. Ekspertin sözlərinə görə, “Defender” və ya “Ross” kimi gəmilərin dəqiq məhv edilməsi üçün yaxın mənzilli "Bal" sahil kompleksinin səkkiz ədəd raketi kifayət edəcək.
Nahid SALAYEV
