Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopırkinlə bu ölkənin eks-prezidenti Serj Sarkisyan arasında görüş baş tutub. Görüş Rusiya tərəfinin təşəbbüsü ilə keçirilib. Məlumata görə, görüşdə müzakirə mövzusu Qarabağ savaşından sonrakı vəziyyət olub.
Qeyd edək ki, son günlər Kopırkin Ermənistanın siyasi partiyalarının rəhbərləri ilə aktiv görüşlər keçirir. O, bundan öncə keçmiş prezidentlər Robert Köçəryan və Levon Ter-Petrosyanla da görüşmüşdü. Hesab edilir ki, əslində bu görüşlərdə əsas müzakirə mövzusu Erməmistanda erkən parlament seçkiləri ilə bağlıdır. Elə Robert Köçəryanın Rusiya səfəri də bu prizmadan izah edilir. “Joxovurd” qəzeti də yazır ki, Robert Köçəryanın Moskvadan qayıtmasından sonra Ermənistan müxalifətinin liderləri daha bir görüş planlaşdırır. Qəzet Köçəryanın 8 fevrala qədər Moskvada Rusiya elitasının nümayəndələri ilə görüş keçirib Ermənistana dönəcəyini bildirib: “Müxalifət liderlərinin görüşündə konkret planların Köçəryanın qayıdışından sonra qurulması ilə bağlı müzakirə aparılıb”. Erməni “teleqram” kanalları isə başqa iddia ilə çıxış edib. Onların məlumatına görə, Köçəryan, Serj Sarkisyan və Nikol Paşinyan birincinin Moskvaya səfərindən öncə görüşüblər. Görüşdə əsas müzakirə mövzusu növbədənkənar seçkinin tarixini müəyyənləşdirmək olub. Qeyd edək ki, Köçəryanın üzərində həbs var və onun ölkədən çıxışına yalnız məhkəmə izn verir. Məhkəmənin isə Paşinyanın razılığı olmadan Köçəryanın növbəti dəfə ölkədən çıxışına izn verməsi mümkünsüz sayılır. Görünür, Paşinyan Köçəryanın hakimiyyətə qayıdışının mümkünsüz olduğunu bildiyindən Rusiyaya getməsinə icazə verib. Məsələ burasındadır ki, Moska özü də indiki halda Köçəryanın iqtidara gəlişini istəmir. O baxımdan ki, “Qarabağ klanı”nın hakimiyyətə gəlməsi Bakı ilə İrəvan arasında əldə edilən razılaşmanın pozulması, ən yaxşı halda əlavə problemlərin yaranması deməkdir. İndiki şəraitdə Rusiyanın özü də bunda maraqlı deyil. Ona görə də Köçəryanın yenidən hakimiyyətə qayıtmaq istəyi və erməni müxalifətinin bir hissəsinin ona dəstək nümayiş etdirməsi Moskvanın istəklərindən uzaqdır. Əksinə, ekspertlər hesab edir ki, Moskva Köçəryanın hakimiyyətə gəlməsinə imkan verməyəcək. Digər tərəfdən, indiki geosiyasi reallıqlar şəraitində Moskva Paşinyanın iqtidarda qalmasında daha çox maraqlıdır, nəinki onun dəyişdirilməsində. Çünki Rusiyanın vasitəçiliyilə Azərbaycan qarşısında öhdəliyə məhz Paşinyan iqtidarı cavabdehdir. Rus politoloq Oleq Kuznetsov da məsələyə bu prizmadan yanaşır. Ekspert öncə xatırladır ki, Köçəryanın Rusiyada şəxsi biznesi var: “Onu İrəvandan uzun müddət idarə etmək mümkün deyil, buna görə də onun biznes varlığını itirməmək üçün təcili olaraq Rusiyaya getməsi zərurəti istisna edilməməlidir. Hesab edirəm ki, bu amil onun üçün vətəninin gələcəyilə bağlı qayğıdan daha vacibdir. Bundan əlavə, Rusiyadakı erməni diasporunun işinin birbaşa Ermənistanla deyil, Qarabağla əlaqəli olmasını da unutmaq olmaz. Qarabağ üçün Qərbi Avropa, Amerika və Orta Şərq ermənilərindən alınan bütün pullar Köçəryan və ətrafı tərəfindən həm öz bizneslərini qorumaq, həm inkişaf etdirmək, həm də rus məmurlarına rüşvət vermək üçün Rusiyaya göndərilirdi. Siyasi ambisiyalarını elan etmək üçün Köçəryan əvvəlcə özünə kifayət sayda seçici almaq imkanına baxmalı, maliyyə baxımından hansı mənbələrə sahib olduğunu anlamalıdır. Hazırda onun, başa düşdüyüm qədər, Ermənistanın siyasi həyatında baş rollarda fəal iştirak etmək üçün mənbələri yoxdur. Moskva səfəri Köçəryanın tam olaraq nəyə arxalana biləcəyinə dair bir cavab verməlidir.
Ermənistanda ən yüksək dövlət postlarına namizədlik üçün Kremlin siyasi dəstəyinə gəlincə, bu dəstəyin şəxsən ona veriləcəyinə əmin deyiləm. İstintaq təcridxanasını elə-belə deyil, nəyinsə müqabilində tərk edib. Heç kim onun biznes varlığına toxunmayıbsa, deməli, sərbəst buraxılması üçün bəzi siyasi sirləri bölüşməli idi. Paşinyan bu sirləri bilir, ona görə də, Kremlin onu Ermənistanda hakimiyyətdən kənarlaşdırmaq üçün göstərdiyi bütün səylərə baxmayaraq, Köçəryandan Rusiya-Ermənistan siyasətinin bütün incəliklərini öyrənərək baş nazir postunda özünü tamamilə rahat və inamlı hiss edir. Və bu sirlərdən hansısa fakt Paşinyan tərəfindən dünya mətbuatında ifşa olunarsa, bu, Kremlin maraqlarına uyğun olmayacaq. Buna görə də Köçəryanın Moskvaya getməsinin onun Ermənistandan son mühacirətinin başlanğıcı olması ehtimalını da istisna etmirəm”. Ekspert bildirib ki, Köçəryanın seçkilərdə Paşinyanı məğlub etmə şansı ümumiyyətlə yoxdur: “Qarabağ klanı”na İrəvan erməniləri nifrət edir və bu səbəbdən Paşinyan hakimiyyəti devirmək aksiyasına rəhbərlik etdikdə, ölkə əhalisinin təxminən dörddə üçü tərəfindən dəstəklənirdi. Paşinyanın əsas məqsədinin Ermənistandakı elitaları dəyişdirmək olduğunu bildirdiyi xalqa Yeni il müraciətini xatırayın. Əslində bu, “Qarabağ klanı”nın və müttəfiqlərinin İrəvan oliqarxiyası arasından, dövlət və ictimai həyatın bütün sahələrindən çıxarılmasıdır. Bununla adi ermənilər əmlakın yenidən bölüşdürülməsinə və öz dividend-paylarını alacaqlarına ümid edirlər. Paşinyanın dəstək reytinqi, Azərbaycanla müharibədə məğlub olmasına baxmayaraq, çox aşağı düşmədi, addımları Ermənistan əhalisinin üçdə ikisindən dörddə üçünə qədər bəyənildi. Qərb də Paşinyanın Ermənistanda hakimiyyətə gəlməsinə çox pul yatırdı və Köçəryanın onu konstitusiya və ya konstitusiyaya zidd yollarla rəhbərlikdən uzaqlaşdırmasına imkan verməz. Paşinyanı Ermənistanda hakimiyyətə gətirən şəbəkə, təsir quruluşları aradan qalxmayıb, hələ də xaricdən maliyyələşir və bu səbəbdən, əvvəllər Köçəryana güvənən Respublika Partiyasının təsirinə məruz qalan cəmiyyətin bu təbəqələrinə təsirlərini qoruyurlar. Köçəryan yalnız bir addır, Qarabağ hərbi birləşmələri Azərbaycan ordusu tərəfindən məhv edilib. Köçəryanın Paşinyanı devirə biləcəyi mənbələrə sahib olduğunu görmürəm, eyni zamanda Paşinyanın Köçəryanın bütün ambisiyalarını zərərləşdirəcək potensialını görürəm”.
Xatırladaq ki, İrəvan məhkəməsi 3-8 fevral tarixlərində Köçəryanın ölkədən çıxışına icazə verib.
Samirə SƏFƏROVA
