Ziba Orucova: "Balalarım vətən yolunda əli silahlı şəhid oldular..."
Bir ana tanıyıram, ağ birçəkli, gözü yaşlı bir ana. Gözü yollardan yığışmayan, ürəyinin yanğısı sönməyən, atəşdən don geyən Ziba ananı deyirəm. Laçın rayonunun Fərraş kəndindəndir Ziba Orucova. Birinci Qarabağ müharibəsində həyat yoldaşı Orucov Miryusif Kərim oğlunu və oğlu kiçik leytenat Orucov Rafiq Miryusif oğlunu itirib. Torpaqlarımızın azadlığı uğrunda başlanan Vətən müharibəsində isə digər oğlu polkovnik rütbəli Tofiq Orucov iştirak edib, təəssüf ki, o da müharibədən sonra həyatını itirib. T.Orucov Birinci Qarabağ müharibəsində, Aprel döyüşlərində, 44 günlük Vətən müharibəsidndə iştirak edib. 1975-ci il təvəllüdlü zabit bir müddət əvvəl ordu korpuslarından birinin mühəndis xidmətinin rəisi vəzifəsindən azad edilərək ehtiyata buraxılıb. O, Vətən müharibəsindən sonra "Vətən uğrunda" və "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalları ilə təltif olunub.
Ziba ananın yaraları çox dərindir, heç qaysaq tutmur. Həyat yoldaşı Miryusif Orucov və oğlu Rafiq Orucov Birinci Qarabağ müharibəsində şəhid olandan sonra ana ümidini Tofiqə bağlamışdı, Tofiq də ki, müharibələrdən salamat qurtarsa da, əcəli onu mülki həyatda yaxaladı.
Ziba ana deyir ki, qızım, vətənpərvərlik insana qandan, candan, gendən gəlir. Həyat yoldaşının atası Kərim Orucov da İkinci Dünya Müharibəsində iştirak edib, amma geri qayıtmayıb. Kərim Orucovun yeganə övladı Miryusif də atasının mirasına sahib çıxıb.
Miryusif Orucov 1989-cu ilin avqustunda ermənilərin Xocalı rayonunun Meşəli kəndinə basqın edəndə, Miryusif bir qrup kənd sakinləri ilə erməni daşnaklarına qarşı döyüşdə yaralanaraq əsir götürülüb və şəhid olub. Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi olan oğlu Rafiq Ali Məktəbdə oxuyaraq Leytenant rütbəsi alıb. 1994 -cü il Horadiz əməliyyatı vaxtı könüllü olaraq döyüşə gedir. 1994-cü il fevralın 11-də Cəbrayıl uğrunda da gedən döyüşdə şəhid olur. Məzarı Ağcabədi rayon şəhidlər xiyabanındadır.
"Mən şəhid həyat yoldaşı, şəhid anası, polkovnik və qazi anasıyam. 1988-ci ildən çox əvvəl Xocalıda yaşayırdıq. Yəni Xocalı rayonun yaxınlığında Arıçılıq sovxozu vardı, orada yaşayırdıq. Elə oldu ki, vəziyyət ağırlaşdı. Biz yaşayan yerin də hər tərəfində ermənilər vardı. Ermənilər Miryusifi tanıyırdı, araları yaxşı deyildi. Xocalı rayonunun Meşəli kəndinə köçdük. Orada da postlar vardı və kişilər o postlarda qarovul çəkirdilər. O vaxt saqqallılar vardı və tezdə bir gəlib "kənddən çıxın, qaçın, sizi öldürəcəyik" deyib bizi hədələyirdilər. Bir gün Miryisifgil postda olanda həmin saqqallılar yenə gəlirlər və atışma baş verir. Erməniyə birinci güllə atan Miryusif olub. Orada bir erməni öldürür, birini də yaralayırlar, maşınlarını yandırırlar. Çox ağır atışma olur. Ermənilərdə hava telefonu varmış, götürüb Badara kəndinə zəng edirlər ki, Miryusifin dəstəsi bizi öldürdür, ölənimiz, yaralananlarımız var, gəlin. Badaradan saqqallılar və 8 nəfər də polis işsiçi gəlir və Mirusiflə əlbəyaxa olurlar. Bir erməni meşəlikdən çıxıb arxadan həyat yoldaşımı vurur. Yanında olan yoldaşı dedi ki, Miryusifi vurdular, amma yıxılmadı. Sonra yoldaşımı götürüb Əsgərana aparırlar. Orada da ermənilər deyirlər ki, gəlin ona od vurub yandıraq. Araları yox idi Miryusiflə. Amma Əsgəranın rəisi Ağacanyan deyir ki, yox, elə olar ki, barışarıq Laçın camaatının üzünə çıxa bilmərik. O, qoymayıb yandırmağa. Oradan Xankəndiyə xəstəxanaya aparıblar ki, vəhşicəsinə öldürsünlər. Onu ermənilərdən bizim camaat çox zülmlə aldılar. Onun nəşini xəstəxanadan əli avtomatlı polislərin, tanınmış şəxslərin iştirakı ilə çıxardılar. Ermənilər yuxarıdan camaatın üstünə banka, stəkan, su atırdılar ki, biz sizin Koroğlunuzu öldürmüşük, siz yanırsınız, artıq Qarabağ bizimdir. Ermənilər hücum edir və polislər camaatın qabağını güclə kəsirlər. Az qalırmış ki, gəlib meyiti ayaqlayalar. Yəni elə vəhşilik ediblər. Çox çətinliklə meyiti aldılar. Onun meyitini bizim öz kəndimizə apardılar. Orada da atam bir qurban kəsdi ki, şükür, bu camaat salamat gəldi. Bir meyiti götürmək üçün nə qədər adam canını ortaya qoymuşdu.
Onu da deyim ki, həyat yoldaşım Orucov Miryusif 1940-cı ildə Laçın rayonunun Fərraş kəndində anadan olub. 1989-cu ildə Qarabağ müharibəsi şəhidi idi. Xocalı rayonunun Meşəli kəndində şəhid olub.
1992-ci ildə öz el-obamızdan qaçqın düşdük. Mən Bakıya gəldim. Biz də daxil olmaqla Laçından olan 60 ailəni Nabrana göndərdilər. Böyük oğlum Orucov Kərim Miryusif oğlu Tümen Ali Hərbi Məktəbini qurtarıb Rusiyada işləyirdi. O, məndən xəbərsiz Rusiyada işini atıb Azərbaycana gəlib və könüllü cəbhəyə gedib. Laçın-Qubadlı yolunu təmizləyəndə minaya düşüb ağır yaralanır. Görürlər ki, nəfəsi gəlir vertalyotla xəstəxanaya aparırlar. Çox uzun illər xəstə yatdı, 10 dəfə əməliyyat keçirib. Mina beyninin bir hissəsini aparmışdı.
Bu gün də günü zülmlə keçir. İkinci oğlum Orucov Rafiq Miryusifoğludur. O da hərbçi idi. Üçtəpədəki N saylı hərbi hissədə xidmət edirdi. O vaxt gənclər müharibəyə könüllü yazılırdı. Səfərbərlik də elan olunmuşdu. Mən ona dedim ki, Rafiq, sən də birdən cəbhəyə gedərsən, getmə bala, sənin atan o yolda gedib, iki qardaşın o yoldadır. Rafiqin mənə cavabı bu oldu: "Mən gedəcəyəm. Ana, məni yolumdan saxlama, onsuz da dediyimdən dönməyəcəyəm, müharibəyə gedəcəyəm". Yenə də israr etdim yalvardım, dedim ki, anan qurban, getmə. O mənə dedi ki, ana, ata qanı torpaq qeyrəti, biz atamızın qanını almalıyıq, torpağımızın qeyrətini çəkməliyik, vətəni düşməni xilas etməliyik. Axırıncı sözü mənə bu oldu Rafiqin. Rafiq də cəbhəyə könüllü getdi. 1994-cü ildə Cəbrayıl rayonunun Cocuq Mərcanlı və Mehdi kəndlərində gedən ağır döyüşlərin birində şəhid oldu Rafiq. Oğlum Rafiqə mərhum Prezidentimiz Heydər Əliyev "İgidliyə görə" medal verdi. Üçüncü oğlum polkovnik Orucov Tofiq çox tanınmış polkovnikdir. Onu bütün respublika tanıyır, hamı tanıyır. O 30 il xidmət edib, soyuq səngərlərdə döyüşüb. Çox tanınmış, vətənpərvər polkovnik idi. O Tovuz döyüşlərində, 44 günlük döyüşlərində, Aprel döyüşlərində iştirak etmişdi. Kəlbəcərə birinci daxil olan Tofiqin dəstəsidir. Ona bizim hörmətli prezidentimiz 14 orden-medaı verib. O qədər tanınmış adam idi ki... O qədər, nə bilim, qoçaqlıqlar edib, orada o qədər işlər görüb ki...Bunu el bilir. Müharibə qurtarandan sonra ürəyi partladı. 2023-cü ildə ürək tutmasından Laçında rəhmətə getdi. Demək olar ki, bir ailə dağılıb, bir ailə Vətən yolunda əli silahlı şəhid olub. Vaxt vardı mənim evimdən beş igid çıxırdı, indi o beş igiddən təkcə biri qalıb. O da ürək xəstəsidir. Bir ev dağılıb, bir ailə məhv olub.
Çox ağır dərdlərim var. Balalarım vətən yolunda əli silahlı şəhid oldular..."
Vətən torpağına həyat yoldaşını və balalarını fəda edib Ziba ana. Yarası elə simləyib ki, heç bir təbib, loğman ona dərman ola bilməz. Vaxtilə evindən beş igid çıxırmış Ziba ananın, toylu-büsatlı, bəxtəvər günləri imiş. Ana oğullarının boyuna baxıb fəxr edərdi, indi məzarlarına sarılıb göz yaşı tökür...
Bu dərdin dərmanı yox, Ağlama, anam ağlama.
Mənzil uzaq, yollar çətin,
Ora gedənlər qayıtmaz
Ümidi yola bağlama
Ağlama, anam ağlama...
Ziba ana danışdıqca göz yaşları yanaqları boyu axıb gedir. Deyir qızım, o qədər ağlayıram ki, göz yaşımı yığsalar bir dəryanı doldurar.
İgid Rafiqin, igid Tofiqin, igid Kərimin anasıdır Ziba ana. Hamımızın anasıdır o... Qapısını döyək, halını soruşaq, dərdinə dərman olmağa çalışaq. O ananın bizə, bizim də ona ehtiyacımız var.
Vətən üçün qəhrəmanlar yetişdirən ananın özü ən böyük qəhrəmandır, Ziba anamız kimi!!!
İradə SARIYEVA
