Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

Tarix İnstitutu Zəyziddəki tarixi abidələrimizlə bağlı həyəcan təbili çaldı...

Image


Azərbaycan tarixinin bütün dövrlərinə aid olan abidələr xüsusi qaydada mühafizə olunmalıdır, onların bərpası həyata keçirilməlidir. Çox təəssüflər olsun ki, bəzi abidələrlə bağlı bunun şahidi ola bilmirik. Gözdən-könüldən uzaq qalan abidələr əsasən bölgələrin payına düşür. Vaxtaşırı olaraq abidələrimizlə bağlı problemləri gündəmə gətiririk və onların əsaslı şəkildə bərpa edilməsinə, mühafizə olunmasına nail olmaq istəyirik.

Məlum olduğu kimi, AMEA-nın Tarix İnstitutun Atropatena - Albaniya (Qafqaz) tarixi şöbəsinin əməkdaşları ölkənin şimal-qərb regionunda elmi ezamiyyətdə olublar.

AMEA-dan mətbuata verilən xəbərə görə, mütəxəssislər Şəkinin Baş Zəyzid kəndi ərazisində yerləşən Xaçvari kilsə, Zəyzid qalası, onlara yaxın ərazisidə mövcud olan qədim qəbristanlıq ərazisi (qədim alban qəbristanlığı olduğu deyilir) ilə tanış olublar. Bildirilib ki, bu abidələrin hər üçünün vəziyyəti qənaətbəxş deyil, kilsə və qala dağılma təhlükəsi ilə üz-üzədir, qəbristanlıq ərazisi isə qorunmaq üçün sədlərə malik deyil, ətrafı zibillik əraziyə çevrilib və ərazi olaraq da ciddi tədqiqata ehtiyacı var.

Daha sonra ezamiyyətdə olan qrup Baş Küngüt məbədi, Baş Küngüt qalası və qala divarları ilə tanış olublar.

AMEA-nın aidiyyatı institutunun təmsilçiləri sözün həqiqi mənasında çox böyük yaxşılıq edərək abidələrin vəziyyəti ilə bağlı bilgi veriblər.

Məsələ ilə bağlı Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinə sorğu göndərmişik, lakin hələ sorğumuza cavab verilməyib. Dövlət Xidmətindən cavab verilərsə, sizə təqdim edəcəyik.

  • “Burada bir abidədən, yaxud bir yerdən söhbət getmir, ümumi olaraq əksər abidələrimizdə müəyyən problem var”

Sözügedən bölgəyə ezamiyyətə gedən AMEA-nın A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutun Atropatena - Albaniya (Qafqaz) tarixi şöbəsinin əməkdaşlarının təmsil olunduğu qrupa rəhbərlik edən tarix üzrə fəlsəfə doktoru Ellada Bəkirova  ilə əlaqə saxladıq.

E.Bəkirova “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında əvvəlcə bildirdi ki, bu problemi diqqətə çatdırmaqla heç də məqsədləri hansısa bir qurumun işinə kölgə salmaq, onların fəaliyyətini pisləmək olmayıb: “Hesab edirik ki, bu abidələrin mühafizəsi ilə bağlı tədbirlər artırılmalıdır. Bu məsələni vurğulamaqda da məqsədimiz o olub ki, bu abidələrin mühafizəsi ilə bağlı tədbirlər daha da gücləndirilməlidir.  Bizim heç bir qurumla işimiz yoxdur. Sadəcə istərdik ki, bu abidələrin qorunması ilə bağlı işlər artırılsın, eyni zamanda tarixi turzimə açılsın. Tarixi turizm baxımından bizim Şimal-Qərb bölgəsində çox unikal, əhəmiyyətli abidələrimiz var. Ölkəmizə Avropadan gələn turistlərin əksəriyyəti xristian mədəniyyəti ilə, ölkənin xristianlıq tarixi ilə də maraqlanır. Onlar niyə də gedib o abidələri görməsinlər. Orada xristianlıqdan əvvələ aid olan qədim alban məbədləri də var. Qoy gedib görsünlər, tanış olsunlar, bunlar xalqımızın mədəniyyətinin, tarixinin bir parçasıdır. Biz istərdik ki, bu sahəyə diqqət artırılsın”.

E.Bəkirova bildirdi ki, problem yalnız adları çəkilən abidələrlə bağlı deyil, ümumiyyətlə başqa abidələrdən də söhbət gedir. “Ümumiyyətlə, bizim bütün alban dövrü abidələrimizin elə hissəsi var ki, uzun illərdir onların bərpası, qorunması ilə bağlı ciddi işlər görülməyib. Ətrafı kol-kos basıb, içlərindən ağaclar çıxıb, bu da abidəni dağıdır. Bu yalnız bir-iki abidəyə aid deyil, abidələrimizin çoxuna aiddir. Biz ora tədqiqatçı kimi getməmişdik. Bizim alban abidələri ilə tanışlıq layihəmiz var, dövrün mütəxəssisləri olaraq ora o layihə çərçivəsində getmişdik, sadəcə o abidələrə baxırdıq. Məqsədimiz sırf orada tədqiqat aparmaq deyildi, çünki biz arxeoloq deyilik tarixçiyik. Məsələnin nəzəri tərəfləri ilə maraqlanırıq. Bu abidələr yalnız bir qurumun balansında deyil, bir neçə qurumun balansndadır. Elə abidə var Mədəniyyət Nazirliyinə, eləsi var Turizm Agentliyinə tabedir. Heç onu ayrıd etmək də olmur ki, hansı abidə hansı qurumun kurasiyasındadır. Regional elmi bölmədən də əməkdaşlar getmişdilər, çox sağ olsunlar köməklik etdilər, abidələrin bir hissəsi tanış olduq. Yəni söhbət təkcə Şəkinin Baş Zəyzid kəndindəki abidələrdən, Baş Küngüt məbədindən, Baş Küngüt qalasından getmir. Ümumiyyətlə abidələrimizin hamısında qorunmaya ehtiyac var. Yerli əhali öz hesabına bunları saxlayırlar. Bir misal çəkim. Mamruxda qədim kilsə var, onun da düz yanında transformator qoyulub və iki dənə də elektrik dirəyi mövcuddur, biz ora gedəndə bir yıxılmışdı. Mən bunu nümunə olaraq qeyd etdim. Belə şeylər çoxdur”.

“Ellada xanım, qanunla tarixi abidələrin mühafizə zolaqları olmalıdır. Görünür, burada bu yoxdur”. E.Bəkirova qeyd edir ki, mühafizə ilə o abidələrin tabe olduğu qurumlar məşğul olmalıdır. “Biz orada gördüyümüz nöqsanlarla bağlı iradlarımızı da bildirdik, sağ olsunlar çoxunu yerindəcə aradan qaldırdılar. Orada xristianlıq dövrü alban qəbirləri vardı. Ora çox bərbad vəziyyətdə idi. Nə mənada bərbad? Ətrafı hasarlanmadığı üçün təbii olaraq ora heyvanlar da keçir, külək zibil də gətirir və sair. Biz dedik o qəbiristanlığın ərazisini təmizlədilər. Yaxud Şəkinin mərkəzində udi kilsəsi vardı, ora girmək mümkün deyildi. Xəbər etdik gəlib təmizlədilər, açdılar baxdıq, tanış olduq. Yəni bilirsiz bu bizim səlahiyyətimizdə olan iş də deyil. Bölgə də böyük bölgədir. Bölgəyə baxan adamların da sayını bilmirəm. Dediyim kimi bu abidələr də ayrı-ayrı qurumlara tabedir. Burada bir abidədən, yaxud bir yerdən söhbət getmir, ümumi olaraq əksər  abidələrimizdə müəyyən problem var. Bunu da yəqin ki, müvafiq qurumlar bilirlər. Bu bizim ikinci ekspedisiyamızdır. Abidələrin ətrafı əgər mühafizəyə alınmayıbsa o abidənin içinə kənardan daxil olanlar olur, abidənin içindən mal-heyvan çıxırdı. Halbuki, abidənin də üstünə “dövlət tərəfindən qorunur” sözü yazılıb, bəzilərinin üsündə reyestr işarəsi var. Təbii olaraq bu hamısına aid deyil. Biz sadəcə olaraq tanışlıq məqsədi ilə getmişdik, tanış olarkən də problemləri gördük və görüklərimizi ictimailəşdirməyə çalışdıq ki, bəlkə bu işin xeyrinə olar. Bizim məqsədimiz heç bir qurumun fəaliyyətini gözdən salmaq, işində nöqsan axtarmaq deyil. Bu problemi ona görə vurğuladıq ki, bu işə diqqət daha da artırılsın, abidələrin mühafzəsi daha da gücləndirilsin. Dağılıb gedəndən sonra danışmağın nə əhəmiyyəti olacaq ki. Qarabağdakı abidlərimizi ermənilər ağlar günə qoydular, bəzilərini özününküləşdirdilər, məhv etdiklərini məhv etdilər. İslam dövrü ilə bağlı abidələrimizi, məscidlərimizi hamısını məhv etdilər. Hər kəndimizdə bir məscid olub, indi heç biri qalmayıb…

Alban abidələri də bizim tariximizin xristianlıq dövrünə aid abidələrdir. Orada təkcə abidələr yox, istehkamlar da,  Küngütdə qalalar vardı, onların bir hissəsi qalıb, yaxud da ki, biz  Zəyzid qalasını gördük. Ümumiyyətlə bu abidələrin mühafizəsi ilə bağlı tədbirlər artırılmalıdır”-deyə E.Bəkirova vurğuladı.

İradə SARIYEVA



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ