Əli Əlirzayev: “Birgə əməkdaşlıq şəraitində ölkələr həm Xəzər resurslarını istifadə edəcəklər, həm də iqtisadi inkişafa töhfə vermiş olacaqlar”
Məlum olduğu kimi, Qazaxıstanın Aktau şəhərində Azərbaycan, İran, Qazaxıstan, Rusiya və Türkmənistan prezidentlərinin iştirakı ilə Xəzərin statusunu müəyyənləşdirən sammit 22 ildir davam edən müzakirələrə, narazılıqlara son qoydu. Bəllidir ki, Xəzər dənizi zəngin karbohidrogen ehtiyatlara malik olduğundan, ətraf ölkələrin hər biri üçün ciddi strateji önəm daşıyır.
Amma uzun illərdir 5 Xəzəryanı dövlət - Azərbaycan, Qazaxıstan, Türkmənistan, İran və Rusiya dənizin hüquqi statusunu müəyyən edə bilmirdi. Ancaq bütün çətinliklər aradan qaldırıldı və Xəzərin statusu haqqında Konvensiya Xəzəryanı ölkələrin maraqları çərçivəsində imzalandı.
Qazaxıstanın xarici işlər naziri Kayrat Abdrahmanov mətbuata açıqlamasında bildirib ki, Xəzərin hüquqi statusuna dair Konvensiyanın imzalanması regiona yeni investisiyalar cəlb edəcək. Onun sözlərinə görə, Xəzər dənizinin statusunun nizamlanması iqtisadiyyatın vacib istiqamətlərində sahilyanı ölkələrin qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığının davamlı şəkildə inkişaf etdirilməsinə imkan verəcək: “Əminəm ki, bu bütün Xəzər regionunun inkişafı üçün güclü impuls verəcək, yeni investisiya axını və prioritet sahələrdə müştərək layihələrin reallaşdırılması üçün cəzbedici olacaq”.
Görünən odur ki, yaxın gələcəkdə Xəzəryanı ölkələrin qarşılıqlı əməkdaşlığı daha da genişlənəcək. Təkcə neft-qaz sahəsində deyil, digər istiqamətlərdə də ortaq layihələrin həyata keçirilməsinin şahidi olacağıq. Xəzərin hüquqi statusuna dair Konvensiya Xəzəryanı ölkələr arasında əməkdaşlığın daha da genişlənməsinə, xarici sərmayələrin sahilyanı ölkələrə cəlb olunmasına təkan verəcək.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bu yöndə olan gözləntiləri necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-alim Əli Əlirzayevin sözlərinə görə, Xəzərin statusu ilə bağlı Konvensiyanın imzalanması regiona xarici sərmayələrin gəlməsinə öz təsirini göstərəcək: “Konvensiya Xəzəryanı ölkələrlə iqtisadi əlaqələri bir az da leqallaşdıracaq. Bu, müxtəlif iqtisadi əlaqələrin timsalında özünü göstərəcək. Bu, sahilyanı dövlətlərdə infrastrukturun inkişafına, nəqliyyat sektorunun genişlənməsinə, dənizdə boru xətlərinin tikilməsinə müsbət təsir edəcək. Status məsələsi təkcə neft-qaz sektoruna sərmayələrin yatırılmasına təsir etməyəcək, eyni zamanda, sahilyanı dövlətlərdə qeyri-neft sektorunun inkişafına öz təsirini göstərəcək. Həmçinin, turizm sektorunun inkişafına öz təsirini göstərəcək. Ona görə də bu yöndə əlaqələr daha da genişlənəcək. Müəyyən mənada regionda gediş-gəliş daha da asanlaşacaq. Bunun ən başlıca faydalarından biri də ondan ibarətdir ki, sahilyanı ölkələrdə azad iqtisadi zonaların sayı artacaq. Azad iqtisadi zonalar xarici sərmayələrin cəlbində böyük rola malikdir. Bunun sayəsində sahilyanı dövlətlər arasında müştərək müəssisələr yaranacaq. Bütün bunlar, əlbəttə ki, investisiya axınına öz təsirini göstərəcək. Bu yöndə özünü göstərəcək iqtisadi fəaliyyət sahilyanı ölkələrin inkişafına müsbət təsir edəcək. Birgə əməkdaşlıq şəraitində ölkələr həm Xəzər resurslarını istifadə edəcəklər, həm də iqtisadi inkişafa töhfə vermiş olacaqlar. Ona görə də hesab edirəm ki, yaranan əməkdaşlıq tərəflərin xeyrinə olacaq”.
Vidadi ORDAHALLI
