“O cümlədən, digər Xəzəryanı ölkələrin də bundan istifadə etməsi gözlənir”
Azərbaycan neftinin Avropaya tədarükü üçün yeni rəqabət marşrutu yaradılır. Məsələ ondadır ki, Avrasiya neft nəqli dəhlizi Avropaya Azərbaycan neftinin tədarükünə yönəlmiş ən rəqabətli marşrutları biridir.
Bunu mətbuata açıqlamasında I Beynəlxalq Boru Kəməri Şirkətinin (ICC) Bşa direktoru Sergey Skripka bildirib.
Avrasiya neft nəqli dəhlizinin yalnız bir hissəsini Brodı-Plosk Boru Kəməri təşkil edir. Bu layihənin nəticəsi olaraq, Xəzəryanı ölkələr Avropa bazarına neft üçün əlavə etibarlı təchizat marşrutu əldə edəcək. Bunun sayəsində müvafiq bazarlarda işləmək üçün öz imkanlarını genişləndirəcəklər. Marşrutun uzunluğu 377 km olacaq. Bunun 120 kilometri Ukrayna ərazisində, 257 kilometri isə Polşa ərazisində inşa ediləcək: “Bu il biz layihənin texniki-iqtisadi əsaslandırmasının (TİƏ) gerçəkləşdirilməsini tamamladıq. Bu lazımi mərhələdir, çünki 2013-cü ildə texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlanıb və müvafiq olaraq bu andan qlobal və yerli neft bazarında ciddi dəyişikliklər baş verib. Avropada Xəzər regionundan Azərbaycan neftinin tədarükünə maraq var. Layihəmizın təklif etdiyi marşrut bu bölgədə mövcud olan digər neft tədarükü marşrutları ilə bağlıdır”.
Onun sözlərinə görə, texniki-iqtisadi əsaslandırmanın gerçəkləşdirilməsi çərçivəsində layihənin öz parametrlərinin müəyyən bir optimallaşdırılması həyata keçirildi. Xüsusilə nəqliyyat üçün nəzərdə tutulan potensial bir qədər azalıb. Boru kəmərinin ilkin gücü ildə 30 milyon tona hesablanıb: “Hazırlıqların texniki mərhələsindən danışarkən, mən Polşada torpaqların istifadəsi və inkişafı ilə bağlı yerli planlara dəyişikliklərin edilməsi mərhələsinin hələ başa çatmadığını da əlavə edəcəyəm. Bu proses bir qədər gecikib. Təəssüf ki, marşrutun Polşa hissəsinin dinamikasına təsir edən yerli hökumətlərlə əlaqələrdə müəyyən çətinliklər var. Boru kəmərinin marşrutunu yerli torpaq istifadəsi və inkişaf planlarına daxil etmək lazımdır. Polşa ərazisində 27 kommuna (ölkənin ən kiçik inzibati bölməsi) yer tutur. Ümumiyyətlə, planlaşdırma mərhələsi bu ilin sonuna qədər başa çatdırılacaq”.
Məlumat üçün qeyd edək ki, uzunluğu 667 km olan Odessa-Brodı kəməri layihəsinin dəyəri 200 mln. ABŞ dolları təşkil edib. Xəzər neftinin Avropaya nəqli üçün nəzərdə tutulan kəmər 2004-cü ildən revers rejimində işləyərək Rusiya neftini nəql edir. 2007-ci ilin oktyabrında Azərbaycan, Gürcüstan, Ukrayna, Polşa və Litva Bakı-Odessa-Brodı-Plotsk-Qdansk neft kəmərinin layihələndirilməsi və tikintisi üçün birgə müəssisə yaradılması haqda saziş imzalayıb.
Polşanın "Sarmatiya" boru kəməri müəssisənin bazasında yaradılan eyniadlı Polşa-Ukrayna birgə konsorsiumuna 2008-ci ilin yanvarında Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti, Gürcüstanın Neft-Qaz Korporasiyası və Litvanın "Klaipedos Nafta" şirkəti də daxil olub.
Bütün bu deyilənlərin fonunda Avrasiya neft nəqli dəhlizinin bir hissəsi olan Brodı-Plotsk neft kəmərinin cəkilməsinin gündəmə gəlməsini ekspertlər necə dəyərləndirir?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən millət vəkili Aydın Hüseynov buna müsbət prizmadan yanaşdı: “Ümumilikdə Xəzər dənizinin neft ehtiyatlarının dünya bazarına çıxarılması üçün bizim şaxələndirilmiş kəmərlərimiz var. Bunlar Bakı-Tiflis-Ceyhan, Bakı-Supsa, Bakı-Novorossiysk kəmərləridir. Azərbaycan sözügedən kəmərlər vasitəsilə öz neftini dünya bazarına ixrac edir. Şaxələndirilmiş neft kəmərləri ilə neftin dünya bazarına çıxarılması bizim iqtisadi strategiyamıza uyğundur. O cümlədən, bizim Ukrayna ilə də çox yaxşı münasibətlərimiz var. O da məlumdur ki, neçə müddətdir Bakı-Odessa-Brodı-Plotsk-Qdansk neft kəməri layihəsi gündəmdədir. Sevindirici haldır ki, bununla bağlı Ukrayna ilə Polşa arasında bəlli bir razılaşmanın əldə edilməsi ilə bağlı işlər yoluna qoyulur. Əlbəttə ki, sözügedən layihə reallaşsa, Azərbaycan çox uğurla buna öz töhfəsini verəcək. O cümlədən, digər Xəzəryanı ölkələrin də bundan istifadə etməsi gözlənir. Hər halda ümüd edirəm ki, bu istiqamətdə gedən proseslər uğurla nəticələnəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
