Elşən Əliyev: “Hökumətin atdığı bu addımın ciddi iqtisadi əsasları var”
Tarif Şurasının ictimai nəqliyyatda gediş haqqının artırılması ilə bağlı verdiyi qərardan sonra atılan addımın iqtisadi əsaslı olmasına dair çoxsaylı fikirlər səslənib. Onlardan biri də bu qərarın əhalinin yaşayış səviyyəsinə ciddi təsirinin olmayacağı ilə bağlı söylənilən arqumentdir.
Qeyd edək ki, Azərbyacanda ictimai nəqliyyatdakı gediş qiymətləri yaxın və uzaq xarici ölkələrlə müqayisədə çox ucuz olub. Fəqrli fikir söyləyənlər isə iddia edirlər ki, bu məsələdə ölkələrdəki əmək haqları da müqayisə olunmalıdır. Rusiyanın Milli Araşdırma Universitetinin Sosial Siyasət Tədqiqatları İnstitutunun hesabatında bildirilir ki, 2017-ci ildə əmək haqqı səviyyəsi Tacikistanda 137 dollar, Qırğızıstanda 216,3 dollar olub. Bu, MDB və keçmiş sovet ölkələri arasında orta aylıq əmək haqqı səviyyəsinə görə ən aşağı göstəricidir.
Əmək haqqının ən yüksək olduğu ölkə Rusiyadır. Burada orta aylıq əmək haqqı 670,9 dollar təşkil edir. İkinci yerdə 459,1 dollarla Qazaxıstan, üçüncüdə 421,9 dollarla Belarus, 4-cü yerdə 306,7 dollarla Azərbaycan, 5-ci yerdə 308,4 dollar əmək haqqı ilə Moldova, 6-cı yerdə isə 272,9 dollarla Ukrayna qərarlaşıb.
Reytinq 2017-ci ilin sonunda bu ölkələrdə dollar məzənnəsi nəzərə alınaraq tərtib edilir.
Göründüyü kimi, Azərbaycanda əməkhaqqı digər ölkələrlə müqayisədə yuxarı, ictimai nəqliyyatda gediş isə çox ucuz olub. Bu göstərici Tarif Şurasının qərarı ətrafında səs-küy salanların arqumentlərini nə dərəcədə əsassız etmiş olur?
İqtisadçı Elşən Əliyevin sözlərinə görə, nəqliyyat sahəsi ölkə iqtisadiyyatının əsas qollarından birini təşkil edir: “Atılan bu addıma yalnız hansısa qurupun istəyi deyil, iqtisadi əsaslar və dövlət üçün yaranan zərurət baxımından yanaşmaq lazımdır. Təbiidir ki, hər kəs gündəlik xərcinin az çıxmasını istəyər. Bu gün siz rəy sorğusu keçirsəniz bəzi adamlar hətta deyər ki, ictimai nəqliyyat ümumiyyətlə pulsuz olsun. İqtisadiyyatın bu sahəsi həm də çox xərc tələb edir. Siz təsəvvür edin ki, bir avtobusun gündəlik amortizasiya və yanacaq xərci nə qədərdi. Ölkədə yaxın illər ərzində iki dəfə devalvasiya oldu. Bir çox məhsulların və xidmət sahələrinin qiymətləri qalxdı. Ancaq ictimai nəqliyyatda gediş qiyməti uzun illərdi ki, olduğu kimi qalıb. Ən başlıcası isə, bu sahə ilə birbaşa əlaqəsi olan yanacağın qiyməti qalxsa da, nəqliyyatda gediş qiyməti olduğu kimi saxlanıldı. Danılmaz faktdır ki, bu sahədə dövlət vətəndaşlara ciddi sosial güzəşt edib. Bəli, araşdırmalar göstərir ki, Azərbaycanda bu sahədə olan qiymətlər bütün MDB ölkələrindən ucuzdur. Bəziləri iddia edir ki, orta aylıq əməkhaqqını da həmin ölkələrlə müqayisə etmək lazımdır. Bu istiqamətdə də araşdırma apardıqda məlum olur ki, biz bir çox ölkələrdən irəlidəyik. Hesab edirəm ki, hökumətin atdığı bu addımın ciddi iqtisadi əsasları var və bundan faciə düzəltmək lazım deyil”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
