Azər Allahverənov: “Burada söhbət Türkmənbaşı limanından yüklərin Potiyə, oradan isə Konstansa limanına daşınmasından gedir”
Türkmənistan və Rumıniya Azərbaycanla Xəzər və Qara dəniz arasında nəqliyyat dəhlizinin yaradılmasını müzakirə edəcəklər. Bunu Rumıniya Xarici İşlər Nazirliyinin dövlət katibi Mariya Maqdalena Qriqore deyib.
O bildirib ki, Türkmənistanla belə bir dəhlizin yaradılması ilə bağlı siyasi və diplomatik səyləri gücləndirmək barədə razılığa gəliblər. Bu baxımdan yaxın vaxtlarda Azərbaycan və Gürcüstanın iştirakı ilə dördtərəfli danışıqların keçirilməsi planlaşdırılır.
O qeyd edib ki, Rumıniya özünün Qara dəniz limanı Konstansanı Xəzər və Qara dənizləri birləşdirən nəqliyyat-tranzit dəhlizinin əsas halqalarından birinə çevirmək üçün bütün imkanlardan istifadə etməlidir.
Bu ideyanı həyata keçirmək üçün Buxarest 2019-cu ilin birinci yarısında Avropa İttifaqında sədrliyi çərçivəsində Xəzər-Qara dəniz dəhlizi layihəsinin Aİ-nin müvafiq strukturlarında müzakirəsi üçün səylər göstərmək niyyətindədir. Tərəflər görüşün yekunlarına dair dəniz, avtomobil, hava və dəmir yolu nəqliyyatı sahələrində əməkdaşlıq üzrə Protokol imzalayıblar.
Sənəddə gələcəkdə Xəzər-Qara dəniz nəqliyyat-tranzit dəhlizinin yaradılması haqqında siyasi bəyannamənin imzalanması istiqamətində siyasi-diplomatik səylərin gücləndirilməsi ilə bağlı qətiyyətlilik də öz əksini tapıb. Bununla əlaqədar yaxın vaxtlarda Azərbaycan və Gürcüstanın da iştirakı ilə dördtərəfli danışıqların keçirilməsi planlaşdırılır.
Ümumilikdə, Xəzərlə Qara dəniz arasında nəqliyyat dəhlizinin yaradılması və bu çərçivədə dördtərəfli danışıqlar formatını ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Azər Allahverənovun sözlərinə görə, bu kimi dördtərəfli əməkdaşlıq formatı alqışlanmalıdır: “Çünki burada söhbət beynəlxalq iqtisadi layihələrdən və ən başlıcası, yükdaşımalardan gedir. Söhbət həm də bu proseslər çərçivəsində layihədə iştirak edən bütün tərəflərin iqtisadi dividendlər əldə etməsindən gedir. Qara dənizlə Xəzər dənizini iki dövlət birləşdirsə də, Azərbaycanın üzərinə yükdaşımalar üzrə daha çox pay düşür. Çünki bu marşrut üçün tələb olunan quru yolun böyük hissəsi Azərbaycanın üzərinə düşür. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən əldə olunan dividendlərin böyük hissəsi Azərbaycanın payına düşəcək. Gürcüstanda Qara dənizlə Xəzər dənizini əlaqələndirən Poti limanı var. Azərbaycana Avropa İttifaqından gələn yüklərin bir qismi bu liman vasitəsilə gətirilir. O cümlədən Azərbaycandan Aİ-yə gedən yüklər bu limanla daşınır. O da məlumdur ki, Türkmənbaşı limanı Xəzərdəki digər limanlarla müqayisədə Bakıya daha yaxındır. Bərə vasitəsilə bu limandan Bakıya yük daşınır. Bu prosesə Rumıniyanın qoşulması və Konstansa limanının bu işdə fəal iştirak etməsi tərəflər arasında iqtisadi ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə təkan verəcək. Bu həm də Rumıniyanın sözügedən prosesdə aparıcı rola iddialı olduğunu göstərir. Söhbət böyük bir logistik marşrutun idarə olunmasından gedir. Belə bir vəziyyətdə Rumıniya da maraqlıdır ki, dördtərəfli saziş imzalansın. Bu baxımdan Rumıniyanın təşəbbüsü başadüşüləndir. İstənilən halda, tərəflər arasında danışıqlar aparılmalıdır. Çünki Rumıniya tərəfindən irəli sürülən təşəbbüs ortadadır. Ən azından, tərəflər bu layihənin iqtisadi dividendlərini hesablamalıdırlar. Çünki Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu beynəlxalq yükdaşımalar üçün artıq hazırdır və yüklər daşınır. Burada söhbət Türkmənbaşı limanından yüklərin Potiyə, oradan isə Konstansa limanına daşınmasından gedir. Bu məsələ xüsusən Rumıniya üçün daha vacibdir. Çünki burada söhbət Rumıniyanın rolunun artmasından gedir. Rumıniya istəyir ki, BTQ-yə görə Konstansanın yükdaşımalarda rolu azalmasın”.
Vidadi ORDAHALLI
