Zakir Əhmədov: “Azərbaycanda bu sahədə müəyyən layihələr həyata keçirilsə də, görüləsi işlər çoxdur”
Azərbaycanda elektron kənd təsərrüfatı layihəsi gündəmdədir. Belə ki, Avropa İttifaqı ilə birgə 2014-cü ildən reallaşdırılmasına başlanan elektron kənd təsərrüfatı layihəsi 6 komponent üzrə həyata keçirilib və bütün komponentlər uğurla icra olunub.
Rəsmi məlumata görə, Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin 20-yə yaxın informasiya sistemi, 23 elektron xidmət yaradılıb. Bundan başqa, ortofoto xəritələri yaradılıb və ilk dəfə ortafoto xəritələri əsasında kənd təsərrüfatı torpaqlarının vahid coğrafi məlumatlar bazası yaradılıb. Eyni zamanda, bütün informasiya sistemlərinin məlumat bazalarının tətbiqi üçün Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi sistemində, aparatın strukturuna daxil olan dövlət xidmətlərində, xüsusilə rayon, şəhər kənd təsərrüfatı idarələrinin maddi-texniki bazası yaradılıb, onlar İT avadanlıqları ilə təmin edilib. Ölkə üzrə nazirliyin vahid şəbəkə infrastrukturu qurulub ki, biz hazırda bu texnoloji vasitələrlə elektron kənd təsərrüfatının tətbiqini həyata keçiririk. Bütün bunların əsas məqsədi kənd təsərrüfatı sahəsində fermerlərin dəstəklənməsi, əhalinin rifah halının yaxşılaşdırılması, gəlirlərin artırılmasına xidmət edir. Aİ-nin dəstəyi ilə həyata keçirilən "Elektron kənd təsərrüfatı" layihəsinə 8 ölkədən 24 ekspert cəlb olunub.
Bundan başqa, ötən ay Prezident İlham Əliyev elektron kənd təsərrüfatının formalaşdırılması ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında sərəncam imzalayıb.
Sərəncama əsasən, elektron kənd təsərrüfatı sisteminin inkişaf etdirilməsi üçün 2018-ci il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə ilkin olaraq 2 milyon manat ayrılıb. Sözügedən sərəncam aqrar sahəyə dövlət dəstəyinin səmərəli təşkili, bu sahədə hesabatlılığın və şəffaflığın təmin edilməsi məqsədilə imzalanıb.
Digər tərəfdən, iyulun 8-də keçirilən Nazirlər Kabinetinin iclasında Prezident İlham Əliyevin xüsusilə diqqət yönəltdiyi məsələlərdən biri kənd təsərrüfatı sahəsi olub. Dövlət başçısı bəyan edib ki, kənd təsərrüfatı qarşısında duran əsas vəzifə bu sahəni yüksək texnoloji sahəyə çevirmək, ən müasir standartları tətbiq etməkdir: "Son illərdə kənd təsərrüfatının inkişafına böyük diqqət göstərilir. Demək olar ki, biz texnika parkımızı tamamilə yeniləmişik. Kənd təsərrüfatı ənənəvi qayda ilə inkişaf etmir. Bu gün dünyada elə texnologiyalar var ki, məhsuldarlığı bir neçə dəfə artırır. Biz həm aqrotexniki tədbirlərlə bağlı texnologiyaları, həm də su ilə təminat texnologiyalarını Azərbaycana gətirməliyik.
Elə müasir suvarma sistemləri var ki, hər bir qarış torpaqdan maksimum səmərə ilə istifadə olunur. Bax, bu texnologiyaları biz Azərbaycana gətirməliyik və elektron kənd təsərrüfatı sistemini nəhayət ki, tətbiq etməliyik. Baxmayaraq ki, mən dəfələrlə bu məsələ ilə bağlı öz tapşırıqlarımı vermişdim, elektron kənd təsərrüfatı sistemi Azərbaycanda istədiyimiz formada, lazım olan formada mövcud deyil. Problemlər də məhz bundan qaynaqlanır. Ona görə, ən müasir texnologiyalar tətbiq edilməlidir. Xarici mütəxəssislər cəlb edilməlidir. Bu istiqamətdə artıq işlər görülür. Biz hər bir qarış torpaqdan səmərəli istifadə etməliyik”.
Bütün bu deyilənlərin fonunda electron kənd təsərrüfatı sistemi nədir və bunun Azərbaycanda perspektivlərini ekspertlər necə dəyərləndirir?
Məsələyə münasibət bildirən ekspert Zakir Əhmədovun sözlərinə görə, elektron kənd təsərrüfatı sistemi müasir texnologiyalara əsaslanır: “Yəni bu sistemin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, kənd təsərrüfatı məhsullarının becərilməsində insan əməyinin rolu minimum endirilir. Əsasən müasir texniki vasitələrdən istifadə olunur və bununla bağlı proses kompyuterlə idarə olunur. Dünyada inkişaf etmiş ölkələr bu kimi layihələrə xüsusi önəm verir. Nəticədə kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın həcmi artır. Azərbaycanda bu sahədə müəyyən layihələr həyata keçirilsə də, görüləsi işlər çoxdur. Bütün bunlarla yanaşı, kənd təsərrüfatının inkişafı müasir dövrdə iri, xırda və orta sahibkarlıq subyektlərinin inkişaf etdirilməsini, dövlət tərəfindən onlara müvafiq dəstək göstərilməsini tələb edir. Bu istiqamətdə hazırda müvafiq işlər aparılır. Amma burada müxtəlif məqamlar var. Müəyyən bir texnologiyanın ölkəyə alınıb gətirilməsi ciddi problem deyil və müsbət haldır. Bu zaman gərək fermerlərə də bəzi biliklər verilsin. Müasir texnologiyalarla düzgün və səmərəli işləmələri üçün fermerlərə, xırda və orta istehsalçılara həmin texnikanın iş prinsipini, düzgün işlədilməsini başa salmaq lazımdır. Bununla yanaşı, kənd təsərrüfatında bəzi sahələrin inkişafı üçün kadrların hazırlanmasını da nəzərdən qaçırmamalıyıq”.
Vidadi ORDAHALLI
