Rəsul Cahangirli: “Ölkədə yetərincə məhsul istehsalı var”
Yay fəsli çoxdan başlasa da, mövsümi bəzi kənd təsərrüfatı məhsullarının qiymətində hər hansı ucuzlaşma müşahidə olunmur. Əksinə, ötən illə müqayisədə qiymətlərdə bahalaşma var. Xüsusilə ötən illə müqayisədə bu il meyvə-tərəvəzin baha olması diqqət çəkir.
Məsələn, ötən il paytaxt bazarlarında 20 qəpiyə təklif olunan qarpız bu il 50 qəpikdən aşağı deyil. Son günlər həm sahələrdə, həm də topdansatış mərkəzlərində qarpız və yemişin qiymətində artım müşahidə olunur.
Bu arada Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi də Azərbaycanda satılan qarpızın qiymətinin artmasına münasibət bildirib. Nazirliyin mətbuat xidmətinin rəhbəri Anar Hüseynov fermerlərin hələ də tələb-təklif qanunlarına uyğunlaşa bilmədiyini əsas gətirir: “Hamımız bilirik ki, hər il hansısa məhsul əvvəlki illə müqayisədə baha və yaxud ucuz olur. Bu il bazarda hansı məhsul baha olubsa, əksər fermerlər, sanki sözləşmiş kimi, gələn il həmin məhsuldan əkirlər, nəticədə bazarda məhsul bollaşır və qiymətlər aşağı düşür. Və yaxud bu il ucuz olan məhsulu gələn il əkmirlər, nəticədə bazarda həmin məhsul bahalaşır. Bu prosesdən ən çox əziyyət çəkən, təbii ki, fermerlər özləridir”.
Bununla yanaşı, A.Hüseynov səbəblər sırasında daha çox gəlir gətirən texniki bitkilərin becərilməsinə marağın artması, yayın quraq keçməsi və s. amilləri də sadalayıb: “Bu problemlər məsələn, Bərdə, Ağcabədi, Zərdab, Kürdəmir və İmişlidə qarpızın gec yetişməsinə səbəb olub, bazarda qıtlığın yaranmasının, qiymətlərin artmasının səbəblərindən biri də budur”.
Ancaq yaşanan bahalaşmanı təkcə fermerlərin tələb-təklif qanunlarına uyğunlaşa bilməməsi ilə əlaqələndirmək yetərli deyil. Bunun kökündə digər səbəblər də var. O da bazarlardakı spekulyativ amillərlə bağlıdır.
Maraqlıdır, bəs ekspertlər bunu nə ilə əlaqələndirirlər? Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirlinin sözlərinə görə, ölkədə kənd təsərrüfatı sahəsinin inkişaf etdirilməsi üçün dövlət səviyyəsində yetərincə işlər görülür: “Məsələ ondadır ki, son illər kənd təsərrüfatının inkişafına dövlət dəstəyinin gücləndirilməsi üçün xeyli iş görülüb. Əhalinin ərzaq təhlükəsizliyinin təmin edilməsi, aqrar sahədə ixrac potensialının artırılması məqsədilə müasir aqroparklar və iri fermer təsərrüfatları təşkil edilib. Regionların sosial-iqtisadi inkişafına dair dövlət proqramları çərçivəsində bölgələrdə müasir infrastruktur qurulub, kəndlərarası avtomobil yollarının şəbəkəsi genişləndirilib. Həmçinin, dövlət fermerlər üçün bir sıra güzəştlər müəyyənləşdirib. Hazırda fermer və sahibkarların güzəştli şərtlərlə kredit, toxum, “Aqrolizinq” Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən lizinq yolu ilə gübrə, texnika, damazlıq mal-qara, əkin sahəsinin becərilməsində istifadə olunan yanacaq üçün subsidiya almaq imkanları var. Aqrar sahənin inkişafında vergi siyasəti mühüm rol oynadığından, inkişaf proqramlarının həyata keçirilməsində vergi güzəştləri və təşviqi tədbirləri də prioritetlər sırasındadır. Belə ki, artıq 16 ildən artıqdır dövlət səmərəli vergi rejimi reallaşdırmaqla kənd təsərrüfatının inkişafını stimullaşdırmaqdadır. 1999-cu ildən kənd təsərrüfatı sektoru, torpaq vergisi istisna olmaqla, bütün vergilərdən azaddır. Bu siyasətin həyata keçirilməsi sayəsində böyük həcmdə vəsait fermerlərin sərəncamında qalıb ki, bu da kənd təsərrüfatı istehsalçıları üçün əlavə maliyyə, investisiya mənbəyi təşkil edir. Belə olan halda, bəzi məhsulların bahalaşmasını təkcə fermerlərin tələb-təklif qanunlarına uyğunlaşa bilməməsi ilə əlaqələndirmək doğru deyil. Burada digər səbəblər də var. O da ondan ibarətdir ki, bəzi işbazlar spekulyativ yollarla məhsulun qiymətini artırırlar. Halbuki, ölkədə yetərincə məhsul istehsalı var. Sadəcə süni şəkildə qiymətləri artırırlar. Həmçinin, mövsümi məhsul istehsalı da yaxşı səviyyədədir. Müxtəlif vasitələrlə məhsulun ucuzlaşmasına mane olurlar. O üzdən, bu kimi işbazlara qarşı mübarizəni gücləndirmək lazımdır”.
Vidadi ORDAHALLI
