Rəşad Həsənov: “MBNP öz reputasiyasını itirməklə, bu sektorda effektiv siyasət həyata keçirə bilmir” Zakir Əhmədov: “Palata gözləntiləri doğrultmadı”
“Avropa İttifaqı şirkətlərinin 31 faizi Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası tərəfindən həyata keçirilən siyasət və tədbirləri effektiv saymır”. Məlum olduğu kimi, bu fikirlər Avropa İttifaqının Azərbaycanla bağlı hazırladığı “Azərbaycanda biznes mühiti 2018” adlı hesabatında qeyd olunub.
Hesabatda vurğulanıb ki, Azərbaycanda tikinti sektoru 2015-ci ildən bəri mənfi inkişaf göstəriciləri sərgiləyib: “2018-ci ildə Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişafı əsasən tikinti sahəsi ilə bağlı olub. Buna baxmayaraq, hökumətin 2018-ci ildə dövlət investisiyalarının 40 faizədək artırılması planları ilə birgə İqtisadiyyat Nazirliyi bu il tikinti sektorunun 15 faizədək böyüyəcəyini proqnozlaşdırır”.
Hesabat müəllifləri qeyd edirlər ki, iqtisadiyyatın sabitləşməsinə və daha müsbət iqtisadi proqnozlara baxmayaraq, hökumət bank sektorundakı həssaslıqlara nəzər yetirməlidir: “Azərbaycan banklarının ümumi vəziyyətinin müəyyən qədər sağlamlaşmasına baxmayaraq, sektorda struktur zəifliklər hələ də qalmaqdadır. Məsələn, 2017-ci ildə, ümumilikdə, bank sektorunun mənfəət əldə etməsinə baxmayaraq, 19 bankdan 11-i ili zərərlə başa vurub. Vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi də kifayət qədərdir. Bütün bunlar, eləcə də Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının (FİMSA) müstəqilliyini itirməsi onu deməyə əsas verir ki, Avropa İttifaqı şirkətlərinin 31 faizi FİMSA tərəfindən həyata keçirilən siyasət və tədbirləri effektiv saymır”.
Görünən odur ki, Palata ilə bağlı səslənən tənqidi fikirlərin kökündə əsasən bank sektorunda yaranan vəziyyət dayanır. Yəni banklarda vaxtı keçmiş kreditlərin artması, bir sıra bankların hələ də zərərlə fəaliyyət göstərməsi və Palatanın bu işləri yoluna qoya bilməməsi əsas tənqid olunan məsələdir. Ümumilikdə, hesabatda Palata ilə bağlı səslənən fikirləri ekspertlər necə dəyərləndirirlər? Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən iqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənovun sözlərinə görə, MBNP ilə bağlı səslənən tənqidi fikirlər əsaslıdır. O bunu bir sıra arqumentlərlə əsaslandırdı: “Məsələ ondadır ki, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının yaradılmasında məqsəd 2014-cü ildən sonra Azərbaycanda maliyyə bazarlarında, bank sektorunda müşahidə olunan dərin depressiyanın və böhranın qısamüddətli dövrdə nəzarətə alınması, prosesin dərinləşməsinin qarşısını almaq idi. Sözügedən qurum yaradılarkən, Palataya çox böyük ictimai və həmçinin, iqtisadi inam var idi. Ancaq sonrakı dövrlərdə, faktiki olaraq, Palata sadəcə müəyyən prosedur və qaydalarda korrektələr etməklə kifayətləndi. Qurum ortaya ciddi mövqe qoya və problemi nəzarətə götürə bilmədi. Təsadüfi deyil ki, bu gün də bank sektorunda problemlər dərinləşməkdə davam edir. Palatanın bir sıra addımları, faktiki olaraq, problemin daha da dərinləşməsinə gətirib çıxarır. Bu gün ölkədə problemli kreditlərin həcmi 1,7 milyard manat ətrafındadır. Fikirimcə, real göstəricilər bundan da yüksəkdir. Çünki bir sıra banklar problemli kreditləri restruktrizasiya etməklə problemi həll etsə də, bir neçə aydan sonra həmin kreditlər yenidən problemə çevrilirlər. Çünki, faktiki olaraq, ödəyicinin imkanı yoxdur. Məsələ ondadır ki, devalvasiya qərarlarının qəbul edilməsindən sonra birbaşa olaraq bank müştərilərinə və banklara dəyən zərərin minimuma endirilməsi məqsədilə Palata tərəfindən bu gün heç bir konkret addım atılmayıb. Palata bir sıra bankların ləğv edilməsi ilə işini məhdudlaşdırdı. Bu gün kredit bazarının sürətlə kiçilməsi, bankların sayının azalması və eyni zamanda, aktivlərində ciddi problemlərin olduğu bankların qalması, bu prosesin çox bahalı başa gəlməsi onu göstərir ki, hələ də qurum bu istiqamətdə mövqe ortaya qoya bilməyib. Təbii ki, burada digər amillərin də rolu var. Çünki MBNP-nin müstəqilliyi hiss olunmur. Belə olan halda, Palata öz reputasiyasını itirməklə bu sektorda effektiv siyasət həyata keçirə bilmir. Bu da, təbii ki, xarici investorların diqqətindən yayınmır”.
Digər ekspert Zakir Əhmədov da Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının bu yöndə fəaliyyətini qənaətbəxş hesab etmir: “Məsələ ondadır ki, ilk vaxtlar yaradılan qurumdan gözləntilər böyük idi. Güman olunurdu ki, Palata daha çevik qərarlar qəbul etməklə bank sektorunda yaranan xoşagəlməz vəziyyəti yoluna qoyar. Düzdür, bu məsələdə hər şey qurumdan asılı deyildi. Ancaq, hər halda, Palata gözləntiləri doğrultmadı. Üzərinə düşən öhdəlikləri həyata keçirsəydi, o zaman bank sektorunda irəliləyiş olardı və quruma yönəlik tənqidlər olmazdı. Ancaq biz görürük ki, hətta xarici təşkilatlar qurumum fəaliyyətinə tənqidi prizmadan yanaşırlar. O üzdən, səslənən tənqidi fikirlər əsaslıdır”.
Vidadi ORDAHALLI
