Günel Fərhadqızı: “Bütün bunlar layihə ilə əlaqəli olan region ölkələrinin iqtisadiyyatına müsbət təsir edəcək”
Bir neçə gün əvvəl Səngəçal terminalında "Cənub Qaz Dəhlizi"nin açılış mərasimi baş tutub. Bu dəhliz Cənubi Qafqaz qaz boru kəmərinin (Bakı-Tiflis-Ərzurum) genişləndirilməsi, həmçinin, Türkiyədə Trans Anadolu Boru Kəməri (TANAP) və Trans Adriatik Boru Kəmərinin (TAP) tikintisi üzrə layihədir.
Bu layihə çərçivəsində hasil ediləcək təbii qaz Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya ərazisindən və Adriatik dənizinin dibindən keçməklə İtaliyaya qədər 3500 kilometrdən artıq uzanan boru kəmərləri vasitəsilə çatdırılacaq. Məlumdur ki, layihə özündə çox sayda ölkəni birləşdirir. Burada Azərbaycan istehsalçı ölkə kimi çıxış edir. Gələcəkdə dəhlizə digər Xəzəryanı ölkələrin qoşulması imkanları da var. Türkiyə, Gürcüstan və Avropa ölkələri tranzit dövlətlər rolunda çıxış edirlər. Eyni zamanda, bu dəhlizdə yerləşən ölkələr içərisində Türkiyə və Avropa ölkələri istehlakçılardır. "Cənub Qaz Dəhlizi" həm kateqoriya baxımından fərqli, həm də çox sayda ölkəni özündə birləşdirən layihədir. "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi əlaqəli ölkələrdə yeni iş yerlərinin açılmasında, məşğulluğun artmasında, həmin ölkələrin əhalisinin gəlir və rifah halının yüksəldilməsində necə rol oynayacaq?
İqtisadçı Günel Fərhadqızı qəzetimizə açıqlamasında bildirdi ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” kimi böyük layihə məhz Azərbaycanın təşəbbüsü hesabına başa gəlib: “Əvvəl bu meqalayihənin ərsəyə gələcəyinə şübhə ilə yanaşanlar da vardı. Ancaq bu günün prizmasından baxdıqda onların yanıldığı görsənir. Xatırladaq ki, “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi 7 dövlətin, 10-dan çox şirkətin və 10-dan çox topdan qaz alıcısının sıx əməkdaşlığı sayəsində həyata keçirilir. Azərbaycan isə bu layihənin təşəbbüsçüsü, lideri və aparıcı qüvvəsidir. Ölkəmiz “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsini tərəfdaş ölkələrlə və beynəlxalq təşkilatlarla sıx əməkdaşlıq şəraitində gerçəkləşdirir. Biz nadir və xüsusi beynəlxalq əməkdaşlıq formatını yaratmağa müvəffəq olmuşuq. Əlbəttə ki, müxtəlif dövlət, şirkət və maliyyə qurumları arasında əməkdaşlıq təcrübəsi “Cənub Qaz Dəhlizi”nin uğurla həyata keçirilməsinin əsas səbəbi olmaqla yanaşı, gələcəkdə də özünün əhəmiyyətli rolunu oynayacaq. Çünki bu qlobal layihənin icrası başa çatdırıldıqdan sonra bizim əməkdaşlığımız müxtəlif sahələr üzrə davam edəcək. “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsinin əsas ehtiyat mənbəyi Xəzərin Azərbaycan sektorundakı “Şahdəniz” yatağıdır. Bu yatağın işlənməsinin ikinci mərhələsi çərçivəsində əldə olunacaq qaz Türkiyəyə, daha sonra 2020-ci ildə Avropaya nəql ediləcək. İstehlakçılara ildə 16 milyard kubmetr qaz verilməsi nəzərdə tutulur ki, bunun da 6 milyard kubmetri Türkiyəyə, 10 milyard kubmetri Avropa alıcılarına çatdırılacaq. Bu layihəyə qoşulmaq istəyən ölkələrin sayı artır. Yunanıstan və Bolqarıstan arasında qaz kəmərlərinin birləşdirilməsi “Cənub Qaz Dəhlizi” layihəsi üçün yeni perspektivlər açır. Həmin ölkələr layihəyə qoşulmaqda maraqlı olduqlarını bəyan ediblər. Təbii ki, bu layihənin reallaşması əlaqəli ölkələrin iqtisadiyyatına müsbət təsir edir. Əvvəla həmin ölkələr layihədən tranzit haqqı alacaqlar. Borunun təhlükəsizliyi, bir sıra qurğulara nəzarət xeyli işçi qüvvə tələb edir ki, bu da məşğulluğu artıracaq və yeni iş yerlərinin açılmasına stimul verəcək. Bütün bunlar layihə ilə əlaqəli olan region ölkələrinin iqtisadiyyatına müsbət təsir edəcək ki, bu da gəlir və rifahın yaxşılaşmasına xidmət edəcək. Bir sözlə, bu layihənin ərsəyə gəlməsində ziyan çəkən tərəf olmayacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
