Dünyada ekoloji vəziyyətin getdikcə pisləşməsində sayı mütəmadi qaydada artan avtomobillər də mühüm rol oynayır. Elə bu səbəbdəndir ki, son illərdə ətraf mühitə zərər vurmayan avtomobillərin istehsalı xüsusi diqqət mərkəzində yer alır. Söhbət elektrik enerjisi ilə çalışan maşınlardan gedir.
Qərb ölkələrində belə maşınlardan istifadə getdikcə artır. Məsələn, Norveçdə elektriklə işləyən avtomobillərin sayı artıq 100 mini keçir. Hesablamalara görə, ətraf mühitə ziyan vurmayan elektromobillər sayəsində Norveçdə atmosferə atılan karbon qazı tullantıları il ərzində 200 min ton azalıb.
Krallığın hökuməti avtomobillərin bu növünü təbliğ etmək üçün bir il əvvəl qanunvericiliyə düzəlişlər edib. Daxili yanma mühərrikli maşınlardan fərqli olaraq, elektromobil sahiblərinə vergi güzəştləri edilib. Bu maşınların sahiblərindən parklama və şəhər kənarında gediş üçün rüsum tutulmur, avtobus xətlərindən istifadə etməyə icazə verilir, doldurucu stansiyaların sayı isə durmadan artır. Əhalisi 5,2 milyon nəfər olan Norveçdə hər min sakinə ümumən 19 elektromobil qeydə alınıb ki, bu da ölkədə qeydə alınmış bütün maşınların 20 faizini təşkil edir. Amma Norveç bununla kifayətlənmək niyyətində deyil. Mövcud plan qarşıdan gələn üç ildə elektromobillərin sayını 400 minə çatdırmağı nəzərdə tutur. Əlli min elektromobili nəzərdə tutan ilkin məqsədə 2015-ci ilin mayında nail olduqdan sonra Norveç hökuməti belə maşınların satışını təşviq etməyə başlayıb. Digər Avropa ölkələrində də analoji hal müşahidə olunur. Ekoloji vəziyyətin yaxşılaşmasına xüsusi diqqət yetirən Azərbaycan da artıq bu məsələni prioritet hesab edir. Belə ki, Azərbaycanda elektrik mühərriki ilə işləyən avtomobillərin istifadəsi üçün infrastruktur yaradılması nəzərdə tutulub. Bu barədə "Azərbaycan Respublikasında kommunal xidmətlərin inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi"ndə bildirilir ki, elektrik enerjisi sektorunun pərakəndə satış komponenti ilə bağlı iki mühüm məqsəd prioritetləşdiriləcək: "Birincisi, sənaye və kommersiya sahəsində Avropanın enerji səmərəliliyi səviyyələrinə çatmaqdır. Hər iki sahədə dövlət müxtəlif enerji səmərəlilik metodologiyalarını stimullaşdıracaq. Məsələn, enerjidən səmərəli istifadə edən binaların və məhsulların təbliği həyata keçiriləcək. İkincisi elektrik mühərriki ilə işləyən avtomobillərin istifadəsi üçün tələb olunan infrastrukturu qurmaqdır. 2020-ci ildən etibarən respublikada elektrik mühərriki ilə işləyən avtomobillərdən istifadə edilməsi gözlənir. Azərbaycanda bunun üçün tam formalaşmış elektrik enerjisi infrastrukturunun yaradılması ilkin şərt kimi nəzərdən keçirilir".
Qeyd edək ki, ölkədə elektromobillər satılır. Hələ ötən ildən Bakıya ilk "Tesla" elektromobili gətirililib. Bu elektromobillər, adından da göründüyü kimi, elektrik enerjisi ilə işləyir və elektromobillər arasında ən komfortlu və keyfiyyətli modellərdən sayılır. Elektriklə işləməsi isə onu avtomobil sahibləri üçün sərfəli edib. Belə ki, Azərbaycandakı enerji qiymətləri ilə "Tesla"nın bir dəfə enerji yığması 5 manata başa gəlir. Bu enerji ilə elektromobil 400 kilometr məsafə qət edə bilir. Bu isə 100 kilometr üçün enerji xərclərinin cəmi 1,25 manat olması deməkdir. Müqayisə üçün bildirək ki, hazırda ölkədə istismar edilən avtomobillər arasında ən qənaətli modellərdə belə, 100 kilometrlik məsafəyə 3,5-4 manatlıq yanacaq sərf edilir. Digər tərəfdən, hazırda ölkədə bir neçə elektrik doldurma məntəqəsi var. Lakin onların sayının Strateji Yol Xəritəsinə müvafiq olaraq artılması gözlənir ki, bu da elektromobillərdən Azərbaycanda da istifadə edənlərin sayını çoxaldacaq.
Tahir TAĞIYEV
