Vüqar Bayramov: "Vəsaitlərin yerləşdirilməsi strategiyası postneft dövrünün prioritetlərinə uyğunlaşdırılmalıdır"
Qlobal neft bazarında qiymətlərin düşməsi prosesinin Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarına təsiri 2014-cü ilin son rübündən başlayıb. Qeyd edək ki, neft qiymətlərindəki azalma əsasən AMB-nin valyuta ehtiyatlarına mənfi təsir göstərib.
Belə ki, 2014-cü ilin III rübünün yekununda 15 mlrd. dollardan yuxarı olan AMB ehtiyatları sonrakı 6 ayda 6 mlrd. dollara yaxın və ya 37 faiz azalaraq 2015-ci ilin ilk rübünün sonuna 9,5 mlrd. dollara geriləyib.
Daha sonra 2016-cı ilin ilk rübünün sonuna qədər, yəni sonrakı bir ildə azalma sürətlə davam edib və AMB-nin ehtiyatları 4 mlrd. dollar səviyyəsində sabitləşib.
Bununla yanaşı, Neft Fondunun da valyuta ehtiyatları cari ildə 34 mlrd. dollara yaxın səviyyədə qərarlaşıb. Buna səbəb AMB-nin monetar sərtləşdirmə tədbirləri həyata keçirərək, valyuta ehtiyatlarının əriməsinin qarşısını almaq olub.
Həmçinin, bu ilin əvvəlindən DNF-nin valyuta ehtiyatları artmağa başlayıb. Buna səbəb devalvasiya nəticəsində Fondun büdcə qarşısında öhdəliklərini daha az valyuta ilə icra edə bilməsi göstərilir. Həmçinin, MB-nin də valyuta ehtiyatları aprel və may aylarında artıb. Buna səbəb isə baş bankın dollar almasıdır.
Məlumat üçün onu da qeyd edək ki, 2001-2015-ci illər ərzində DNF-nin daxilolmaları 124 milyard 900 milyon ABŞ dolları səviyyəsində olub. Bu vəsaitin 33,57 milyard ABŞ dolları (26,9 faizi) yığıma yönəldilib. Ümumilikdə, Neft Fondunun ehtiyatlarının 60 faizə qədəri dollarda, 30 faizdən çoxu avroda, 5 faizi Böyük Britaniya funt-sterlinqində saxlanır. Ekspertlər hazırkı dövr üçün Neft Fondunun ehtiyatlarının tərkibini necə dəyərləndirir?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramovun sözlərinə görə, NF-nin strategiyasında müəyyən dəyişikliklərin edilməsinə ehtiyac var: "Çünki artıq postneft dövrüdür. Postneft dövründə əmlakın qiymətində, valyutaların məzənnələrində dəyişikliklər var. Nəticə etibarilə, digər çətinlikləri də nəzərə alsaq, Neft Fondunun strategiyasına yenidən baxılmasına və müasir çağırışlara uyğunlaşdırılmasına ehtiyac var. Xüsusən nəzərə alsaq ki, əmlakda yerləşdirilən bəzi vəsaitlərin həcmində azalmalar var, o üzdən düşünməyə dəyər. Moskva, London kimi şəhərlərdə əmlakın qiymətində azalmalar müşahidə olunur. Eyni zamanda, son vaxtlar avronun məzənnəsində kəskin azalmalar müşahidə edilir. Bu baxımdan daha məqsədəuyğundur ki, NF valyuta səbətinə yenidən baxsın. Valyuta səbətində xüsusən dolların payının artırılması istiqamətində addımların atılmasına ehtiyac var. Konservativ siyasət yumşaldılmalı və az risqli sahələrə yatırım qoyulmalıdır. Bu cür siyasət gəlir səviyyəsinin artmasına kömək edə bilər. Ona görə də vəsaitlərin yerləşdirilməsi strategiyası postneft dövrünün prioritetlərinə uyğunlaşdırılmalıdır. Mövcud imkanlar daxilində həm valyuta səbətinin, həm də investisiya portfelinin yenilənməsi daha məqsədəuyğun olardı".
Vidadi ORDAHALLI
