Maşın bazarında son vəziyyət burada aktivliyin hələ də aşağı səviyyədə olduğunu göstərir. Nəticədə Azərbaycana gətirilən maşınların sayında da ciddi azalma müşahidə olunur. Belə ki, bu ilin yanvar-oktyabr ayları ərzində Azərbaycana cəmi 4 min 349 ədəd avtomobil idxal olunub.
Ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə ölkəyə idxal olunan avtomobillərin sayı 19 870 ədəd və ya 5,57 dəfə azalıb. Ekspertlər bu prosesi təbii sayır və vəziyyət dəyişməyəcəyi təqdirdə maşın idxalının daha da azalacağını proqnozlaşdırırlar. Çünki tələb xeyli azalıb. Amma məsələnin maraqlı tərəflərindən biri də odur ki, tələbin azalmasına baxmayaraq, ili köhnə hesab edilən avtomobillərin qiymətində artım var. Yeni maşınlarda isə vəziyyət fərqlidir.
Ekspertlər də vurğulayır ki, Azərbaycanın avtomobil bazarında köhnə maşınların satış qiymətlərinin artın tendensiyası müşahidə olunur. Əmlak Ekspert Mərkəzinin direktoru Ramil Osmanlı bunun səbəblərini belə izah edir: "İdxal azalıb, təklif azalıb, təklif məhdudlaşırsa, bazara çıxarmağa maşın yoxdursa, onun qiyməti də artmalıdır. Artım müxtəlif markalar üzrə fərqlidir. Təqribən qiyməti 10 min manatadək olan avtonəqliyyat vasitələrində 500-1000 manat, 10-20 min manatlıq avtomobillərdə 1500-2000 manat artım var". Onun sözlərinə görə, maşın bazarında vəziyyət çox gərgindir: "Xüsusilə də nəzərə alsaq ki, maliyyə bazarında vəziyyət dəyişkəndir. Yəni manatın dollara qarşı məzənnəsi çox tez-tez dəyişir. Bu sahədə fəaliyyət göstərən sahibkarlar da çətinlik çəkir. Təbii ki, onlar həm alıcı qismində çıxış edir, əvvəl alıb, sonra satırlar. Bu sahədə vəziyyət o qədər də ürəkaçan deyil".
Amma buraxılış ili təzə hesab edilən maşınlarla bağlı vəziyyət tamam fərqlidir. Araşdırmalar göstərir ki, ili yeni olan maşınların alıcıları əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Şirkətlər yeni modelləri dolların məzənnəsinə uyğun bahalaşdırsalar, ötən ildən satılmayaraq anbarda qalan avtomobilləri ucuzlaşdırmağa məcbur olurlar. Məqsəd ötən ildən qalan avtomobillərin daha tez satılmasıdır. Belə ki, artıq 2016-cı il yekunlaşmaq üzrədir. Yeni ildən isə artıq yeni modellər gətiriləcək. Ona görə də ötən ildən qalan avtomobillərin satışının daha da sürətlənməsi vacib sayılır. Rəsmi dilerlər də yeni avtomobillərin satışında azalma olduğunu etiraf edir. Amma onun həcmini açıqlamaqdan imtina edirlər. Eyni vəziyyət mikroavtobus və kiçik biznes avtomobillərində də müşahidə edilir. Ekpertlər bildirir ki, mikroavtobusları əsasən iri şirkətlər işçilərin daşınması üçün və turizm şirkətləri sifariş edirdi. Amma hazırkı iqtisadi şəraitdə yeni mikroavtobus alan yoxdur. İndi tələbat daha çox ikinci əl mikroavtobuslara yönəlib. Fərdi şəkildə turizmlə məşğul olan şəxslər daha ucuz mikroavtobus almağa üstünlük verir. Qeyd olunur ki, 40-50 min manata yeni mikroavtobus almaqdansa, 10-12 min manata ikinci əl versiyanı alırlar. Bütün bunlar köhnə avtomobil bazarında qiymətlərdə əsaslı dəyişikliklərin olmasına gətirib çıxarır. Prosesin ən azından ilin sonuna kimi bu vəziyyətdə davam etməsi gözlənir. Amma onu da qeyd edək ki, ili köhnə olan və qiymətləri artan əsasən Azərbaycanda istismar olunan maşınlardır. Xaricdən köhnə maşınların gətirilməsində xeyli azalma var. Hətta bu səbəbdəndir ki, bir vaxtlar belə maşınların Azərbaycana gətrilməsində əsas baza sayılan qonşu Gürcüstanın avtomobil bazarı hələ də böhran yaşamaqdadır. "Bizzone" portalı yazır ki, Azərbaycanda "Avro-4" ekoloji standartının tətbiqi Gürcüstanın avtomobil ixracına ciddi zərbə vurub. Statistikaya əsasən, 2015-ci ildə Gürcüstandan 179,6 milyon dollar məbləğində avtomobil ixrac olunub. Halbuki, 2014-cü ildə bu göstərici 571,7 milyon dollar təşkil edib. Cari ilin yanvar-sentyabr ayları ərzində ixracın həcmi 120,9 milyon dollara enib. "Caucasus Business Group" şirkətinin rəhbəri Georgi Surquladze də bildirib ki, vəziyyət ürəkaçan deyil: "Azərbaycan öz qanunvericiliyinə dəyişiklik etdikdən sonra yeni vəziyyətə uyğunlaşa bilməyən Gürcüstan təkrar ixrac funksiyası itirdi. Yeni bazarlara çıxmaqda isə problemlərlə üzləşirik". "Robani motors" şirkətinin rəhbəri Elquca Camaqidze bildirib ki, indiki durumu nəzərə alaraq Gürcüstan İran və Pakistana avtomobil ixrac etməyi planlaşdırır. "Bu olduqca çətin məsələdir və birbaşa ölkələrin rəhbərliyi səviyyəsində həll olunmalıdır. Avtomobil bazarındakı durğunluq 1 ildən çoxdur davam edir. Biz hazırda İrana avtomobil ixrac edirik, lakin vəziyyət ciddi şəkildə dəyişmir. Başqa bazarlara isə çıxışımız yoxdur. Təkrar ixracın dövlətin dəstəyinə ehtiyacı var".
Tahir TAĞIYEV
