İlham Şaban: "Təbii ki, birjalar belə informasiyaya biganə qala bilməzdi"
Avstriyanın paytaxtı Vyanada OPEC-ə üzv ölkələrin toplantısı keçirilib. Toplantı ilə bağlı ziddiyyətli xəbərlər yayılıb. Bəzi məlumatlarda iddia edilir ki, hasilatın azaldılması ilə bağlı razılıq əldə olunub, bəziləri isə bunu inkar edir.
Baş tutan son toplantı 11 saatdan çox davam edib. Neft hasilatının dondurulmasına dair aparılan müzakirələr zamanı yekun qərarlar qəbul edilməyib. İraq və İran nümayəndələri bəyan edib ki, OPEC onların hasilat səviyyəsini düzgün qiymətləndirmir. Tehran və Bağdad neft hasilatının dondurulması sazişinə qoşulmaq niyyətində deyil.
OPEC-in iclasında əslində nə baş verib?
Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, neftin qiyməti hazırda enməkdədir: "Buna bir tərəfdən OPEC ölkələrinin Vyanada oktyabrın son günlərində keçirdikləri görüşdə həm öz aralarında, həm də qeyri-OPEC ölkələri arasında, əsasən də Rusiya ilə neft həcmlərinin aşağı salınması ilə bağlı ortaq fikrə gəlməməsi təsir etmişdisə, bu gün həm də bazara oktyabr ayının yekunlarına görə OPEC-in rekord həcmdə neft çıxarmasına dair yayılan məlumatlar təsir edib.
OPEC ölkələri oktyabrda dünya bazarına gündəlik olaraq orta hesabla 33,82 mln. barrel neft çıxarıb. Bu rekord göstəricidir. Təbii ki, birjalar belə informasiyaya biganə qala bilməzdi. Nəticə etibarilə neft 49 dollardan aşağı bir həddə qədər ucuzlaşmağa başladı. Ancaq bazar iştirakçıları ABŞ Enerji Agentliyinin açıqlanacaq növbəti həftəlik hesabatını gözləyir. ABŞ-da yenidən neft ehtiyatları artmaqda davam etsə, onda dünya bazarında qiymətlərin azalmağa doğru meyletmə tendensiyası baş verəcək".
İ.Şabanın sözlərinə görə, OPEC-in Vyana görüşündə konkret nəticənin əldə edilməyəcəyi proqnozlaşdırılırdı:
"Çünki OPEC üzvü olmayan ölkələrin böyük əksəriyyəti hasilatı azaltmağı planlamırdı. Bu özünü görüşdən öncəki birja qiymətlərinə olan təsirdə də aydın büruzə verdi. Hələ görüş başlamamış qiymət bir barrel üçün 52-dən 50-yə endi. Görüş başa çatandan sonra isə qiymət 49-a düşdü. Bunun da səbəbi bəllidir. Çünki dünyanın böyük neft ixracatçıları olan Səudiyyə Ərəbistanı ilə Rusiya arasında bu istiqamətdə aparılan görüşdəki müzakirənin detalları mətbuata sızdırılmışdı. Bəlli oldu ki, Rusiya hətta hasilatın 4 faiz civarında azaldılmasına belə etiraz edib. Görüş zamanı İran və İraqın özləri üçün əlavə güzəşt tələb etməsi məsələni bir qədər də çətinləşdirdi və məlum oldu ki, OPEC üzvü olan ölkələr arasında çaxnaşma yaranıb. İraq hazırda neft hasilatını daha da artırmağı düşünür. Yaranmış vəziyyət neftin uzun müddət bahalaşmayacağını diqtə edir".
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
