Qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində atılan addımlar Azərbaycanın xaricə satdığı məhsulların da həcminin artmasına gətirib çıxarmaqdadır. Hazırda Azərbaycan üçün bu fonda maraq doğuran əsas məqam yeni ixrac bazarlarının tapılmasıdır. Bununla bağlı olaraq Azərbaycan məhsullarının Avropaya çıxarılması istiqamətində intensiv işlər gedir. Eyni zamanda Azərbaycan ənənəvi ixrac bazarlarının da qorunmasına diqqət yetirməkdədir. Söhbət ilk olaraq Rusiya bazarlarından gedir.
Hazırda Rusiya qeyri-neft sahəsində Azərbaycanla əməkdaşlıqda maraqlı tərəf kimi çıxış edir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, 7-ci Azərbaycan-Rusiya regionlararası forumu zamanı da bu məsələ diqqət mərkəzində yer alıb. Forumda Azərbaycanın və Rusiyanın dövlət və hökumət rəsmiləri, parlament nümayəndələri, iqtisadiyyatın sənaye, turizm, kənd təsərrüfatı, tikinti, ticarət, konsaltinq, logistika, əczaçılıq, İKT, maliyyə və digər sahələrində fəaliyyət göstərən sahibkarlar iştirak edib. Buradan da aydın görünür ki, əsas diqqət birbaşa qeyri-neft sektoruna yönəlib. Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri Polad Bülbüloğlu bu fonda bildirir: "Neftin qiymətinin aşağı düşdüyü zamanda əməkdaşlıq üçün yeni perspektivlər tapılmalıdır. Energetika bazarındakı qeyri-sabitlik qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsinin vacibliyini kəskin aktuallaşdırdı. Bununla əlaqədar Rusiyanın şimalda və Baltik dənizindəki limanlarını Xəzər dənizi və Hind okeanının limanları ilə birləşdirəcək Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizinin inkişafı çərçivəsində genişmiqyaslı tranzit-logistika layihələri cəlbedicidir". Onun sözlərinə görə, Azərbaycan-Rusiya regionlararası forumu ölkələr arasında gələcək əməkdaşlığın konturunu müəyyən edəcək: "2016-ci ilin nəticələrinə görə, 19 regionla 36 saziş imzalanıb. Azərbaycan və Rusiyadakı ənənəvi regional tərəfdaşlar arasında elmi-texnoloji və digər sahələrdə əlaqələrin uğurlu formatları işlənib hazırlanıb". Diplomat qeyd edib ki, Rusiya Federasiyasının subyektləri ilə əlaqələrin qorunması və daha da inkişaf etdirilməsi məqsədilə Azərbaycan tərəfi hər bir regionun spesifik xüsusiyyətlərinin nəzərə alınması ilə nümunəvi saziş layihəsinin yaradılmasını məqsədəuyğun sayır.
Hazırda Rusiyanın müxtəlif regionlarının Azərbaycanla əməkdaşlığı genişləndirməyə böyük maraq göstərməsi də aydın hiss olunur. Tümen vilayətinin qubernatoru Vladimir Yakuşevin bu fonda açıqlamaları xüsusi maraq doğurur. Vladimir Yakuşev bildirib ki, azərbaycanlı sahibkarlar Rusiyanın Tümen vilayəti hökumətinin dəstəyilə kartof emalı zavodu, meyvə-tərəvəz bazası və SPA otelin tikintisində iştirak edə bilər. Qubernator qeyd edib ki, onun rəhbərlik etdiyi region azərbaycanlı sahibkarlarla sıx əməkdaşlıq etmək niyyətindədir: "Azərbaycanda istehsal olunan meyvə-tərəvəzə bizim əhali tərəfindən böyük tələbat var. Azərbaycanlı sahibkarlar Tümen vilayətinin sənaye parkı ərazisində topdansatış mərkəzi yarada bilər. Mərkəzdə toplanan məhsullar yalnız Tümenə deyil, eyni zamanda digər yaxın regionlara göndərilə bilər. Biz sahibkarlar üçün bütün zəruri infrastrukturla təchiz olunmuş torpaq sahəsini də təklif edə bilərik". Rusiya Prezident Administrasiyasının xarici dövlətlərlə regionlararası və mədəni əlaqələr İdarəsinin sədri Vladimir Çernov da bildirir ki, Azərbaycan və Rusiya qeyri-neft sektorunda münasibətlərin inkişaf perspektivlərinə malikdir. Rusiya rəsmisinin sözlərinə görə, Azərbaycan qeyri-neft sektorunda, xüsusilə kənd təsərrüfatı və yüksək texnologiyalar sahələrində çox irəliləyib və bu sahələrdə Rusiya üçün maraqlı və perspektivli tərəfdaşa çevrilə bilər.
İndiki vaxtda isə Azərbaycanda istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının beynəlxalq bazara, xüsusən qonşu Rusiyaya ixrac imkanları genişlənib. Rusiya bazarındakı müəyyən sabitləşmə meylləri Azərbaycan ixracatçılarının buraya daha çox məhsul göndərməsinə şərait yaradır. Xatırladaq ki, Azərbaycanda istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının Rusiyaya ixracı zamanı yaranan problemlər də tam aradan qaldırılıb. Azərbaycan Rusiyaya əsəsən mövsümə uyğun olaraq aqrar məhsullar ixrac edir. Qeyd edək ki, Rusiyada tərəvəz məhsullarının istehsalına əsasən iyun ayının ortalarından başlanır. Ümumiyyətlə, Azərbaycandan Rusiyaya ixrac olunan məhsulların çox az qismi enerji məhsullarıdır. İxrac məhsullarının əsas hissəsi qida və kənd təsərrüfatı məhsullarıdır. Digər tərəfdən Azərbaycanın MDB ölkələri arasında ən çox ticarət əlaqəsi Rusiya ilədir. Atılan addımlar, görülən işlər isə Rusiyaya ixracın bundan sonra da artacağını deməyə əsas verir.
Tahir TAĞIYEV
