Yüksək tələb olmasa da, ölkənin daşınmaz əmlak bazarında yenidən qiymət artımı müşahidə olunur. Xüsusən də paytaxt Bakıda qiymət artımı daha aydın şəkildə nəzərə çarpır. Belə ki, Bakıda ilkin daşınmaz əmlak bazarında qiymətlər ötən ay ərzində avqust ayındakı qiymətlərlə müqayisədə dollar ekvivalentində 4,43 faiz artıb. Manatla ifadədə isə artım 2,76 faiz təşkil edib.
"MBA Group" şirkəti bildirir ki, həmçinin təkrar daşınmaz əmlak bazarında qiymətlərdə artım müşahidə olunub: "Ötən ay avqust ayı ilə müqayisədə dollar ekvivalentində artım 3,77 faiz, manatla ifadədə isə 2,11 faiz olub". Halbuki, daşınmaz əmlakın digər seqmentlərində qiymətlərin ucuzlaşması hələ davam edir. Məsələn, kommersiya obyektləri bazarında avqust ayı ilə müqayisədə sentyabrda qiymətlər dollar ekvivalentində 4,96 faiz, manatla ifadədə isə 6,48 faiz azalıb. Torpaq bazarında da müvafiq olaraq 0,83 faiz və 2,42 faiz azalma var. Mənzillərin kirayəsi bazarında azalma sentyabr ayında avqust ayı ilə müqayisədə dollarla ifadədə 8 faiz, manatla ifadədə isə 9,4 faiz təşkil edib. Kommersiya obyektlərinin kirayə bazarında isə müvafiq göstəricilər 4,28 faiz və 2,73 faiz azalma təşkil edib.
Beləliklə, daşınmaz əmlak bazarında yeganə bahalaşma mənzil sektorunda özünü göstərir. Ümumiyyətlə, araşdırmalar göstərir ki, paytaxtdakı bəzi tikinti şirkətləri son vaxtlar yeni inşa edilən binalardan satdıqları mənzillərin qiymətlərini bahalaşdırıb. Məlumatlara görə, bahalaşma bir kvadratmetrdə 200-300 manata qədərdir. Yuxarıda qeyd olunduğu kimi, bu bahalaşma müştərilərin alıcılıq qabiliyyətinin aşağı düşdüyü bir vaxtda baş verir. Hazırda mənzil bazarında bir süstlük hökm sürür. Ekspertlərin fikrincə, bunun bir neçə səbəbi var ki, ən başlıcası da neftin dünya bazarında ucuzlaşmasıdır. Bu prosesin birbaşa təsirləri olmasa da, dolayı və psixoloji təsirləri artıq Azərbaycanın daşınmaz əmlak bazarında özünü göstərir. Mənzillərin qiymətinə, mütəxəssislərə görə, həm də söküntü işlərinə ayrılan vəsaitin azalması, Rusiya ətrafında baş verən proseslər təsir edir. Məlumdur ki, əvvəllər Rusiyadan Azərbaycana ildə 2-3 milyard dollara yaxın pul göndərilirdi. Orada işləyən insanların Bakıda ev almaq potensialı daha çox idi və onlar bazarda ciddi tələb yaradırdı. Qiymətlərin də yüksək səviyyədə saxlanmasında Rusiyadan gələn pulların rolu var idi. İndi Rusiyada vəziyyətin pisləşməsi, üstəlik neftin qiymətinin ucuzlaşması Azərbaycan əmlak bazarında durğunluğa yol açır. Məhz belə bir vəziyyətdə mənzil bazarında bahalaşmanın obyektiv səbəblərdən qaynaqlamadığı da sirr deyil. Əmlak eksperti Ramil Osmanlı bildirir ki, tikinti şirkətləri qiymətləri öncə 70% yüksəldir, sonra isə 50%-lik endirim kampaniyası elan edərək mənzilləri müştəriyə daha baha satırlar: "Müştərilər isə yalançı kampaniyalara aldanıb, daha ucuz qiymətə mənzil sahibi ola biləcəklərini düşünürlər". Ekspert bildirir ki, tikinti şirkətlərinin bu yalançı reklam kampaniyalarına nəzarət edilmədiyindən, onlar həm istehlakçıları aldadır, həm də öz qazanclarını təhlükə altına atırlar: "Bu, tikinti şirkətlərində marketinq siyasətinin həddən artıq zəif təşkil olunmasından irəli gəlir. Reallıq bundan ibarətdir ki, tikinti şirkətlərinin heç bir səbəb olmadan qiymətləri qaldırması həm vətəndaşların, həm də şirkətlərin zərərinədir. Məhz elə buna görə hazırda Bakıda inşa edilən 2 mindən çox binanın mənzillərinin 30%-i boş qalıb". Hazırda bazarda təklif tələbi üstələyir. Özü də təklifin tələbi üstələməsi təkrar mənzil bazarında deyil, ilkin mənzil bazarında özünü qabarıq şəkildə büruzə verir. Onu da qeyd edək ki, son bir ildə mənzil tikinti sahəsində ciddi artım müşahidə edilməsə də, əvvəlki illərlə müqayisədə ötən il və bu il mənzillərə tələbat iki dəfəyədək çoxalsa da, təklif tələbata nisbətən daha çox artıb. Belə vəziyyətdə qiymətlər aşağı düşməli idi. Amma hazırda bunun əksi müşahidə olunur. Düzdür, burada obyektiv səbəblər də var. Belə ki, tikinti mallarının satıldığı bazarda da qiymət artımı qeydə alınır. Tikinti materialları bazarında müşahidə olunan bahalaşma isə daşınmaz əmlak bazarına həmişə birbaşa təsirini göstərir. Amma tikinti bazarında bahalaşma mənzillərin qniymətini indiki halda çox cüzi bahalaşdıra bilər. Bu səbəbdən bahalaşmanın kökündə duran əsas amil süni qiymət artımıdır.
Tahir TAĞIYEV
