Rəsul Cahangirli: "OPEC daxilində hasilatla bağlı fikir ayrılıqları ortaq məxrəcə gəlməyə mane olur"
Məlum olduğu kimi, Azərbaycan oktyabrın sonlarında Vyanada keçiriləcək OPEC-in (Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatı) Əlcəzair müqaviləsinin həyata keçirilməsi üzrə Yüksək səviyyəli komitəsinin iclasına rəsmi dəvət alıb.
OPEC və qeyri-OPEC ölkələrinin energetika nazirlərinin bu həftə Vyanada keçiriləcək görüşündə xam neft hasilatının azaldılması və ya dondurulması, eləcə də bunun hesabına cari qiymətlərin mümkün artırılması müzakirə olunacaq.
Energetika naziri Natiq Əliyevin toplantıda iştirakı planlaşdırılır. Energetika Nazirliyindən bildirilib ki, dünya bazarında neftin qiymətində sabitləşməyə nail olmaq üçün hasilatın azaldılması zəruri şərt kimi irəli sürülür. Azərbaycan bu istiqamətdə aparılan proseslərə öz dəstəyini verir: "Azərbaycan birmənalı şəkildə bəyan edir ki, hasilat və ixracı artırmayacaq. Bu barədə Prezident çıxışı zamanı bildirib. Yəni Azərbaycanın mövqeyi artıq ifadə olunub".
Qeyd edək ki, sentyabrın 28-də OPEC-in Əlcəzairdəki qeyri-formal görüşündə hasilatın sutkada 32,5-33 milyon barrel diapazonunda məhdudlaşdırılması ilə bağlı razılığa gəlinib.
Bütövlükdə Azərbaycanın belə bir təşkilatın toplantısına dəvət olunmasına ekspertlər necə yanaşır? Məsələyə münasibət bildirən ekspert Rəsul Cahangirli buna müsbət prizmadan yanaşdı: "Hesab edirəm ki, bu, Azərbaycana göstərilən diqqətin nəticəsidir. Düzdür, toplantıya digər qeyri-OPEC ölkələri də dəvət olunub. Ancaq Azərbaycanın enerji xətlərinin diversifikasiyasında oynadığı rol, regionda reallaşdırılan böyük enerji layihələri onun nüfuzunu artırır. Nəzərə almaq lazımdır ki, qlobal neft hasilatının təxminən 40 faizi OPEC-in payına düşür. Uzun sürən müzakirələrdən sonra hasilatın gündəlik 33 milyon barrel intervalında dondurulması barədə anlaşma əldə olunub. Ancaq görünən odur ki, OPEC-in bazara çıxardığı neftin həcmində nəzərəçarpan azalma yoxdur. Çünki dondurulan hasilat mövcud istehsal səviyyəsinə uyğunlaşdırılıb. İndiki məqamda qiymətin arzuolunan səviyyədə stabilləşdirilməsi OPEC üçün əsas hədəfdir. O üzdən Vyanada müzakirələrin daha ciddi olacağı gözlənir. Çünki OPEC daxilində hasilatla bağlı mövcud olan fikir ayrılıqları ortaq məxrəcə gəlməyə mane olur. Digər tərəfdən, qlobal neft bazarında qeyri-OPEC ölkələrinin payı təşkilat üzvlərinə nisbətən daha çoxdur. Bazara çıxarılan neftin 60 faizi OPEC-ə üzv olmayan dövlətlərin payına düşür. Bu baxımdan hələlik heç də kəskin qiymət artımlarına deyil, qiymətin stabilləşməsinə ümid etmək lazımdır. Təbii ki, neftin qiymətinin sabitləşməsi Azərbaycan üçün vacib əhəmiyyət kəsb edir. Biz də istərdik ki, qiymət çox ucuzlaşmasın. Ancaq elə məsələlər var ki, bu, OPEC-in qərarlarından o qədər də asılı deyil".
Vidadi ORDAHALLI
