İlham Şaban: "Hazırda dünya iqtisadiyyatı, dünyanın getdiyi yol enerjidən daha qənaətlə istifadəyə yönəlib"
Dünya bazarında neft çatışmazlığı dörd ildən sonra yarana bilər. Bunu "RİA Novosti"yə BP-nin Rusiya bölməsinin (BP Rusiya) vitse-prezidenti Vladimir Drebentsov deyib.
Onun fikrincə, son 2 ildə investisiya qoyuluşunda azalma var: "Neft bazarında çatışmazlıq dörd ildən sonra yaranacaq. Biz 2014-2016-cı illərdə reallaşdırılmayan investisiyaların hansı həcmdə olduğunu bilirik, şirkət investisiya planında azaltmalar etməli olub. Bir neçə layihələr təxirə salınıb. Nəzərə alsaq ki, bu layihələr aşağı 5 illik olub, deməli, 2015-ci ildə reallaşdırılmalı olan investisiyalar təxminən 2020-ci ildə özünü büruzə verəcək. İnvestisiyaların azalması səbəbindən nəzərdə tutulmuş neftin bazara çıxarılmayacağı və ABŞ-ın hasilatı artırmaqla buna təsir edə bilməyəcəyi təqdirdə dünya bazarında çatışmazlıq yarana bilər. Kəsirin nə qədər dərin olacağını indidən demək çətindir".
Bütün bunlarla yanaşı, Dünya Bankı 2017-ci il üçün neftin bir barrelinin qiymətinə dair proqnozunu 55 dollara qaldırıb. Bu barədə DB-nin açıqlamasında deyilir. Proqnoza əsasən, enerji daşıyıcılarının qiyməti gələn il 25 faizədək qalxacaq. Cari il üçün neftin qiymətinə dair proqnoz bir barrel üçün 43 dollar səviyyəsində saxlanıb.
Qeyd edək ki, neft hasilatının həcminin "dondurulmasına" dair yekun qərarın noyabrın 30-da Vyanada keçiriləcək OPEC-in rəsmi görüşündə qəbul ediləcəyi gözlənir.
Bütövlükdə dünya bazarında dörd ildən sonra neft çatışmazlığının yaranacağı ilə bağlı iddialar nə dərəcədə əsaslıdır?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini "Bakı-Xəbər"lə bölüşən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şabanın sözlərinə görə, deyilənlərin iqtisadi əsası yoxdur: "Ekson" şirkətinin prezidenti Reks Pillerson bəyan edib ki, yaxın 5 ildə dünya bazarında neft qıtlığı müşahidə olunmayacaq. Ona görə ki, hazırda bazarda müşahidə olunan bolluq və dünyadakı neft texnologiyaları bunu deməyə əsas verir. Onun dediyinə görə, neftin 40 dollar olması şirkətlərə sərf edir. Elə hesab etmək olmaz ki, buna görə şirkətlər bankrot olmaq səviyyəsinə çatıb. Bu belə deyil. Məsələ ondadır ki, texnologiyaların inkişafı, neftin laylardan çıxarılma səviyyəsi, mənimsənilməsi elə bir həddə çatıb ki, bu, hasilatın ucuz başa gəlməsinə təsir edir. Yəni texnologiyaların inkişafı elə bir səviyyəyə çatıb ki, dünyada hər hansı neft qıtlığı baş verməyəcək. Başqa bir tərəfdən, hazırda dünya iqtisadiyyatı, dünyanın getdiyi yol enerjidən daha qənaətlə istifadəyə yönəlib. Artıq bütün sənaye, təsərrüfatlar və ümumiyyətlə dünyanın tutduğu yol enerjinin qənaətlə istifadə edilməsi texnologiyalarına keçib. Bu isə ona gətirib çıxarır ki, neft əvvəlki tempdə istifadə edilməyəcək. Əvvəlki tempdə insanlar onun qıtlığını yaşamayacaq, hətta tələbat artsa belə. Ona görə də 4 ildən sonra neft qıtlığının yaranacağı ilə bağlı səslənən fikirlər reallığa uyğun deyil". Vidadi ORDAHALLI
