İqtisadi müstəvidə ölkəmizdə xüsusi diqqət mərkəzində yer alan məsələlərdən biri də Azərbaycandan keçən tranzit yüklərin həcminin artırılmasına nail olmaqdır. Araşdırmalar göstərir ki, Azərbaycanın bu istiqamətdə atdığı addımlar tranzit yükdaşımalardan ölkənin daha böyük həcmdə gəlir əldə etməsinə gətirib çıxaracaq. Bu vəziyyət qeyri-neft sektorunun inkişafı istiqamətində irəliyə doğru atılan daha bir vacib addımdır.
Hazırda Azərbaycanın iştirakı ilə həyata keçirilən mühüm layihələrdən sayılan "Şərq-Qərb" dəhlizi də ölkəmizə böyük mənfəət qazandıracaq. Bu dəhlizin ən önəmli hissələrindən biri isə Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xəttidir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Prezident İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpasının 25-ci ildönümünə həsr olunan rəsmi qəbulda bu məsələyə xüsusi toxunub. Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Azərbaycan bu gün dünyada çox etibarlı tərəfdaş kimi tanınır:"Çünki bizim iştirak etdiyimiz bütün layihələr əməkdaşlığa hesablanıb. Biz hesab edirik və həyat göstərir düz hesab edirik ki, ölkələr arasındakı əməkdaşlıq bəzi problemləri aradan götürə bilər. Enerji siyasətimiz xoşniyyətlidir. Bundan heç vaxt hansısa başqa məqsəd üçün istifadə etməmişik. Bütün digər regional təşəbbüslər də əməkdaşlığa hesablanır, o cümlədən nəqliyyat sahəsində. Biz bu gün "Şərq-Qərb" dəhlizinin yaradılmasında fəal rol oynayırıq. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu yaxın aylarda istismara veriləcək. Beləliklə, biz özümüzü daha da gözəl imkanlarla təmin etmək üçün Avropanı Asiya ilə birləşdiririk. Çünki bu dəhliz bizə çox böyük iqtisadi mənfəət gətirəcək. Bu dəhlizdən keçən yüklərin həcmi on milyonlarla ton səviyyəsində olacaq. Bununla bərabər, biz "Şimal-Cənub" dəhlizini də yaradırıq. Yenə də təşəbbüs göstərmişik, yenə də regional əməkdaşlıq formatını təqdim etmişik və bu artıq yaradılıb. Bu da bizə əlavə on milyonlarla ton yük daşımaq imkanları verəcək. Bax, budur neft amilindən asılılığı azaltmaq, qeyri-neft sektorunun inkişafı. Coğrafi vəziyyətimizdən istifadə edərək biz bu layihələri ortaya qoyuruq və onları icra edirik".
Ekspertlər hesab edir ki, "Şərq-Qərb" dəhlizi və onun tərkib hissəsi olan Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu həqiqətən də Azərbaycana böyük gəlirlər gətirəcək. Bu hal Çin, Mərkəzi Asiya, Xəzər və Qara dəniz hövzələri və Avropa ölkələrindən yük daşımaları dövriyyəsinin Azərbaycan üzərindən keçən hissəsini artıracaq. Məlumat üçün bildirək ki, bu gün Avropa İttifaqı və Çin arasında 106 milyon tondan artıq və dəyəri 520 milyard avrodan çox ticarət dövriyyəsi var. Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun tikintisi yekunlaşdırılandan sonra Avropadan Çinə və əks istiqamətdə yükdaşımalar daha tez və ucuz başa gələcək. Digər tərəfdən bu vəziyyət Azərbaycanın logistik imkanlarının artırılmasına gətirib çıxaracaq. Bütün bunlar Azərbaycanın təşəbbüsü ilə Türkiyə və Gürcüstanın da iştirak etdiyi Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolunun nə qədər vacib əhəmiyyət kəsb etdiyini bir daha qabarıq surətdə nümayiş etdirir. Bu yol istismara verildikdən sonra Azərbaycan ilk dəfə Avropanın dəmir yolu şəbəkəsinə çıxış əldə edəcək. Buna paralel olaraq Azərbaycanın özündə zəruri infrastruktur seqmentləri yaradılmaqdadır. Məsələn, yeni Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı kompleksinin bərə terminalının fəaliyyətə başlaması dəmir yolu vasitəsilə yükdaşımaların əhəmiyyətini artıracaq. Eyni zamanda Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı ərazisində azad iqtisadi zona da yaradılacaq. Artıq bununla əlaqədar bir çox xarici şirkətlərlə müqavilələr bağlanıb.
Beləliklə, yeni dəmiryolu təkcə Azərbaycanla Türkiyə arasında deyil, Avropa ilə Asiya bazarları arasında da körpü rolunu oynayacaq. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyini, eləcə də şimala və cənuba çıxışlarının olmasını nəzərə alanda, ölkə regionun əsas ticarət qovşağına çevriləcək. Ekspertlər hesab edir ki, bu qovşağın yaradılması ilə Azərbaycan dünyanın digər regionlarından gətirilən mallar üçün başlıca loqistik mərkəzə çevriləcək. "Şərq-Qərb" dəhlizi ilə yanaşı, "Şimal-Cənub" dəhlizi bu istiqamətdə Azərbaycanın əhəmiyyətini daha da artıracaq. Qeyd edək ki, "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi də tranzit dəhlizləri arasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Bu layihə Hindistan, Hind okeanı sahilində yerləşən dövlətləri, İran, Azərbaycan, Rusiya və Skandinaviya dövlətlərini vahid nəqliyyat marşrutunda birləşdirir. Onun işə düşməsi Azərbaycandan keçən yüklərin və beləliklə, ölkənin gəlirlərinin daha çox artmasına gətirib çıxaracaq.
Tahir TAĞIYEV
