Fikrət Yusifov: "Son bir ilə qədər dövlət başçısı tərəfindən real sektorun inkişafına yönəlik dəyərli qərarlar qəbul olunub"
Cari ilin doqquz ayında (yanvar-sentyabr) ölkə rezidentləri tərəfindən 43436,3 milyon manat və ya əhalinin hər nəfərinə 4512,5 manat dəyərində ümumdaxili məhsul istehsal edilib.
Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) məlumatına əsasən, cari ilin yanvar-sentyabr aylarında ÜDM istehsalı ötən ilin eyni dövrünə nisbətən 3,9 faiz azalıb. ÜDM-in 65,7 %-i iqtisadiyyatın qeyri-neft sahələrində, 34,3 %-i isə neft-qaz sektorunda istehsal edilib.
Bu dövrdə informasiya və rabitə sahələrində əlavə dəyər istehsalında əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 5,5 %, kənd təsərrüfatı, meşə təsərrüfatı və balıqçılıq sahələrində 2,4 %, ticarət, nəqliyyat vasitələrinin təmiri sahələrində 2,3 %, turistlərin yerləşdirilməsi və ictimai iaşə sahələrində 1,8 %, sənayedə 1,0 % artma, tikintidə 32,0 %, nəqliyyat və anbar təsərrüfatı sahələrində 1,2 %, iqtisadiyyatın digər sahələrində isə 2,5 % azalma müşahidə olunub.
Tikinti sektorunda istehsalın azalması cari ilin yanvar-sentyabrında ümumdaxili məhsulun əvvəlki ilin eyni dövrünə nisbətən 3,9 % azalmasına təsir edən əsas amil olub.
Ümumilikdə ÜDM-də müşahidə olunan azalma və adambaşına düşən gəlir ekspertlər tərəfindən necə qiymətləndirilir?
Sözügedən məsələni dəyərləndirən "Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri Fikrət Yusifovun fikrincə, ümumdaxili məhsulun azalması dünyada baş verən iqtisadi böhranın təzahürüdür: "Belə bir vəziyyətdə onun azalması təbiidır. Yaranmış vəziyyətdə başlıca vəzifə real sektorun sürətli inkişafını təmin edə biləcək təxirəsalınmaz tədbirlər görməkdən ibarət olmalıdır. Çünki bu sektorda azalma daha çoxdur. Qeyri-neft sektorunda baş verən bu prosesin səbəbləri dərindən araşdırılmalıdır. Neftin qiymətlərinin kəskin aşağı düşməsi nəticəsində ümumi iqtisadi azalmalar nə qədər izah edilə bilsə də, real sektordakı azalmanın səbəblərini izah etmək mümkün deyil. Bu sektordan ixracın kəskin azalması da ciddi məsələdir. Odur ki, hökumətin aidiyyəti iqtisadi-maliyyə strukturları indi bütün diqqəti bu məsələnin üzərinə yönəltməlidir. Son bir ilə qədər dövlət başçısı tərəfindən real sektorun inkişafına yönəlik dəyərli qərarlar qəbul olunub. Bu qərarların hər biri təqdirəlayiqdir. Onlar ölkə iqtisadiyyatının neftdən asılılığının aradan qaldırılmasına, azad sahibkarlığın inkişafına geniş fəaliyyət meydanı açmağa köklənmiş qərarlardır. Ancaq nəticələr hələlik bir o qədər pozitiv deyil. Deməli, daha kardinal addımların atılması, real sektorun inkişafına əngəl ola biləcək məqamlara qarşı daha kəskin tədbirlərin görülməsi lazımdır. Bütün hallar üçün iqtisadi artımın təmin edilməsi və ölkənin maliyyə vəziyyətinin sabitləşməsi real sektorun sürətli inkişafından və bu sektordan ixracın əsaslı şəkildə artırılması hesabına ölkəyə valyuta axınının təmin edilməsindən asılıdır".
Vidadi ORDAHALLI
