Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxması ilə nəticələnən "Brexit" prosesi dünya iqtisadiyyatına da öz təsirini göstərməkdə davam edir. İndi investorlar Böyük Britaniyaya əvvəlki qədər sərmayə yatırmır, eyni zamanda kapitalın İngiltərədən Avropanın başqa mərkəzlərinə axını müşahidə olunur.
Bu hal isə, öz növbəsində, İngiltərədə həm daşınmaz əmlakı ucuzlaşdırır, həm də bu ölkənin valyutası funt sterlinqi dəyərdən salır. Belə vəziyyət isə, bir çox ölkələr kimi, Azərbaycan tərəfindən də xüsusi diqqət mərkəzindədir. Məsələ burasındadır ki, Azərbaycan həm Londonda daşınmaz əmlaka sərmayə yatırıb, həm də valyuta ehtiyatlarının bir qismini funt sterlinqlə saxlayır.
Ekspertlər isə hesab edir ki, Londonda alınan daşınmaz əmlakla bağlı hansısa yeniliyin olması gözlənilmir. Amma funt sterlinqlə bağlı fərqli addımlar atıla bilər. Məsələn, funt sterlinq başqa valyuta, o cümlədən qızılla əvəz oluna bilər. Çünki proseslərin gedişi funt sterlinqin daha çox ucuzlaşacağını istisna etmir. hazırda funt sterlinq Britaniyanın Avropa İttifaqının tərkibindən çıxması barədə referendumdan sonra ən güclü enişini yaşayır. Güman edilir ki, treyderlərə Britaniyanın baş naziri Tereza Meyin "Brexit" danışıqlarının başlayacağı tarixi açıqlaması da ciddi təsir edib. Məhz bu səbəbdən funt sterlinq avro və dollar qarşısında son üç ilin ən aşağı səviyyəsinə düşüb. Baş nazir isə 2017-ci ilin mart ayının sonuna qədər danışıqların başlayacağını bəyan edib. Beləliklə, Birləşmiş Krallıq 2019-cu ilin ortalarınadək Avropa İttifaqını tam tərk edəcək. Hesablamalar göstərir ki, Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqından ayrılması ölkəni ən azı 82 milyard dollar zərərə salacaq. Bu da funt sterlinqi ucuzlaşdıran əsas amillərdən sayılır. Digər tərəfdən Britaniyanın uçot dərəcəsini 0%-ə endirməsi, monetar ekspansiyanı artırması və ABŞ-da uçot dərəcəsinin yüksəldilməsi ehtimalları da funt sterlinqi sürətlə ucuzlaşdırır. Ekspertlər bildirir ki, funt sterlinqin məzənnəsinin zəifləməsi onu, dünyanın ehtiyat valyutasından daha çox, inkişaf etməkdə olan ölkənin valyutasına bənzədir. Çünki funt sterlinqlə bağlı yaranmış vəziyyəti Böyük Britaniyanın dünyadakı iqtisadi mövqeyini itirməsi kimi qiymətləndirirlər. Qeyd olunur ki, 1 il bundan əvvəl 1 funt almaq üçün 1,55 dollar ödəmək lazım idisə, hazırda 1,22 dollar kifayətdir. Son 4 gündə ingilis pulu Amerika valyutasına nisbətdə dəyərini 5% itirib. "Brexit" səsverməsindən bəri isə funtun məzənnəsi 18% zəifləyib.
Yaponiyanın "Nomura holdings" maliyyə holdinqinin təmsilçisi Cordan Roçestera bildirib ki, adətən ehtiyat valyutalar faizlərin aşağı səviyyədə olduğu vaxtlarda investisiya aləti kimi istifadə olunur və daha sonra faizlər artmağa başladıqca onların aid olduğu ölkənin istiqrazlarına axın baş verir: "Lakin Britaniyada biz həm istiqrazlardan kapital axınını, həm də funtdan qaçış olduğunu görürük ki, bu da bizə inkişaf etməkdə olan ölkələrin maliyyə bazarını xatırladır". Bütün bunlar fonunda isə indi əksər ölkələr ehtiyat kimi saxladığı funt sterlinqi başqa valyutalarla əvəzləməyi düşünür. Azərbaycanın da analoji addımlar atması istisna olunmur. Amma daşınmaz əmlak məsələsində Azərbaycan tələsmir. Bunu Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) icraçı direktoru Şahmar Mövsümov da təsdiqləyir: "Daşınmaz əmlak bazarı öz-özlüyündə volatil bazardır və burada qiymətlərin enib-qalxması normaldır. ARDNF bu investisiyalara uzunmüddətli investisiya kimi baxır. Binaların bahalaşıb-ucuzlaşması birbaşa olaraq kirayəçilərə təsir edir. Bizim binalarımızda oturan kirayəçilərlə bizim aramızda uzunmüddətli müqavilələr bağlanıb. Kirayədən əldə olunan və olunacaq məbləğlər əvvəlcədən bəllidir. Təbii ki, binaların bahalaşıb-ucuzlaşması bizə də təsir edir. ARDNF-in aldığı əmlaklar beynəlxalq nüfuza malik olan müstəqil auditor tərəfindən qiymətləndirilir. Biz hər şeyi real bazarda olan qiymətlərlə ölçürük".
Qeyd edək ki, Dövlət Neft Fondunun Londonda malik olduğu daşınmaz əmlak Seynt Ceyms küçəsi 78 ünvanında yerləşir. 2015-ci ildə həmin əmlakın icarəsindən Fond 9 milyon 648,048 min funt sterlinq gəlir əldə edib. "Knight Frank LLP" həmin əmlakı 217 milyon funt sterlinq dəyərində qiymətləndirib. Amma "Bloomberg" agentliyi bildirir ki, gələn ilin sonunadək Londonun mərkəzi hissəsində yerləşən ofislərin qiyməti 30% azala bilər. Belə çıxır ki, gələn ilin sonuna Neft Fondunun Londonda malik olduğu daşınmaz əmlakın dəyəri təxminən 151,9 milyon funt sterlinq ətrafında dəyişəcək. Lakin perspektivdə qiymətlərin yenidən yüksəlməsi də istisna olunmur. Bu səbəbdən Dövlət Neft Fondu Londondakı əmlakı satmaq niyyətində deyil.
Tahir TAĞIYEV
