Almaniyanın məşhur "Deutsche Bank"ı ətrafında baş verənlərin dünya maliyyə sisteminə təsiri və yeni qlobal böhrana səbəb olub-olmayacağı indi əsas müzakirə predmetlərindən birinə çevrilib. Xüsusən də ABŞ-ın bu banka qarşı addımları məsələni daha mürəkkəb hala gətirib. Qeyd edək ki, bank ətrafında baş verənlər dünya dövlətlərinin, o cümlədən Azərbaycanın da xüsusi diqqət mərkəzindədir.
Hazırda proseslərin inkişaf axarı yaşanan ziddiyyətlərin daha təhlükəli məcraya qədəm qoymaq üzrə olduğunu göstərir. Almaniya Bundestaqının iqtisadiyyat və energetika komitəsinin sədri Peter Ramzauer "Die Welt" nəşrinə açıqlamasında bildirib ki, ABŞ hökumətinin "Deutsche Bank", eləcə də "Volkswagen" şirkətinə qarşı atdığı addım "iqtisadi müharibə"dir. Ramzauer iki ölkə arasında münasibətlərin gələcəkdə daha da gərginləşməsindən narahatlığını ifadə edib: "ABŞ onun iqtisadi maraqlarına toxunanlara hücum çəkməyə adət edib. "Deutsche Bank"a qarşı atılan addımlar bunun bariz nümunəsidir. Lakin təzminatın məbləği olduqca böyükdür". Xristian-Sosialist İttifaqı partiyasından millət vəkili olan Markus Ferber isə bildirib ki, ABŞ vergidən yayınmaqda ittiham olunan "Apple" korporasiyasını 13 milyard avro məbləğində cərimələyən Avropa Komissiyasından qisas alır: "ABŞ-ın Ədliyyə Nazirliyinin "Deutsche Bank"a qarşı ittihamını məhz bununla izah etmək olar".
Xatırladaq ki, ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin 2008-ci ildə baş verən maliyyə böhranı zamanı "Deutsche Bank"ı ipoteka dəstəkli qiymətli kağızların satışı zamanı saxtakarlıqda ittiham edərək ona qarşı gözlənilən məbləğdən bir neçə dəfə artıq - 14 milyard dollar miqdarında cərimə iddiası qaldırıb. Bu da bankın səhmlərinin düşməsinə, istiqrazlarının isə faizinin artmasına səbəb olub. Belə ki, 2007-ci ilin mayında tarixi rekord səviyyə, 103,14 avroya yüksələn "Deutsche Bank"ın bir səhminin qiyməti 9 il ərzində 10 dəfədən də çox azalaraq 9,9 avroya düşüb. Bank hazırda ağır maliyyə durumundadır. Belə vəziyyətdə bəlli olub ki, Almaniya hökuməti "Deutshe Bank"ı xilas etmək üçün plan hazırlayır. Hökumətin variantları arasında "Deutshe Bank"dan səhm alışı da var.
Amma Beynəlxalq Valyuta Fondu "Deutsche Bank"ı dünya maliyyə sisteminin dayanıqlığı üçün ən böyük təhlükə adlandırıb. Mütəxəssislər və investorlar isə iddia edirlər ki, "Deutsche Bank" 2008-ci ildə dünya maliyyə böhranı yaradan Amerika "Lehman Brothers" bankının taleyini təkrarlaya bilər, amma nəticələr daha da faciəli ola bilər. Hesab edilir ki, "Deutsche Bank" dünya miqyasında sistemli banklardan biridir, onun investisiya bölməsi dünyada ən irilərindəndir və "Bank of Amerika", "Merrill Lynch", "JP Morgan", "Citigroup" kimi qurumların investisiya bölmələri ilə eyni miqyasdadır. İkincisi, bu bank bir sıra iri və əhəmiyyətli bank, sığorta və investisiya qurumları ilə sıx əlaqəlidir ki, onun iflasa uğraması həmin qurumlara faciəli təsir edəcək və onları eyni taleyə düçar edəcək. Bundan əlavə, "Deutsche Bank"ın indiki problemlər portfelində müxtəlif törəmə qiymətli kağızların həcmi misli görünməmiş səviyyədədir. Hazırda bankın portfelində belə kağızların nominal həcmi 73 trilyon dollara yaxındır ki, bu da 3,4 trilyon dollar təşkil edən Almaniyanın ÜDM-dən 20 dəfə artıqdır. Bundan əlavə, 1,7 trilyon dollar təşkil edən bankın real aktivlərinin cəmi 700 milyard dolları depozitlər tərəfindən təmin edilir, qalan vəsaitlər qısamüddətli öhdəliklərdir. Beləliklə, bankın durumu heç də məqbul deyil və onun hər an dünyada yeni böhrana səbəb ola biləcəyi də istisnalıq təşkil etmir.
Baş verənlər ölkəmizi də maraqlandırır. Çünki Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) investisiya portfelinin bir hissəsi "Deutsche Bank"ın törəmə şirkətinə idarəetməyə verilib. Amma ölkəmizdə hesab olunur ki, sözügedən Almaniya bankının cari maliyyə vəziyyətinin pisləşməsi ARDNF-in valyuta ehtiyatlarına təhlükə yaratmayacaq. ARDNF bildirir ki, xarici menecer kimi fəaliyyət göstərən "Deutsche Asset & Wealth Management İnternational GmbH." bütün investisiyalarını Fondun adından edir: "Alınmış bütün qiymətli kağızlar ARDNF-in mülkiyyətindədir. Menecer şirkətin idarəetməsində olan aktivlər ARDNF-in depozitar bankı olan "Bank of Nyu-York Mellon"da saxlanır".
Fonddan verilən açıqlamada həmçinin qeyd olunub ki, ARDNF-in investisiya portfelində "Deutsche Bank"ın istiqrazlarına investisiyalar mövcuddur. Bu tip investisiyalar qısamüddətli və çox likvid olduğundan, ARDNF istənilən an bu qiymətli kağızları fond bazarında likvidləşdirə biləcəyini vurğulayıb. Bu isə o deməkdir ki, "Deutsche Bank" ətrafında yaranan vəziyyət Azərbaycana təsirsiz ötüşəcək.
Nahid SALAYEV
