Prezident Fərmanı - Azərbaycanın xaricə daha çox aqrar məhsul satmaq şansı...

Tarix: 22.07.2016 / 01:24
Bölmə: İqtisadiyyat

Aqrar sahədə məhsul istehsalının artımı bu gün hökumət qarşısında duran əsas prioritetlərdən biridir. Qeyd olunan xüsusda son aylarda genişmiqyaslı addımlar atılıb və fermerlərə dəstək məqsədilə yeni əlavə tədbirlər görülür. Hazırda diqqət mərkəzində yer alan məqamlardan biri isə aqrar sektorda iri kooperativ təsərrüfatların yaradılmasıdır. Xatırladaq ki, Milli Məclisin ötən ay keçirilən iclasında "Kənd təsərrüfatı kooperasiyası haqqında" qanun layihəsi qəbul olunub.

Bundan sonra Prezident İlham Əliyev "Kənd təsərrüfatı kooperasiyası haqqında" Fərman imzalayıb. Kənd təsərrüfatının inkişafında xüsusi rol oynayacaq bu qanunun məqsədi ölkədə kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının könüllü birləşməsi əsasında iri kənd təsərrüfatı müəssisələri yaratmaq, onların istehsal potensialından səmərəli istifadə etməklə rəqabət qabiliyyətli kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal etmək və məhsuldarlığı artırmaqdır.

İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzi də bildirir ki, bu yaxınlarda qüvvəyə minən "Kənd təsərrüfatı kooperasiyası haqqında" qanunun məqsədi Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının könüllü birləşməsi əsasında iri kənd təsərrüfatı müəssisələri yaratmaq, onların istehsal potensialından səmərəli istifadə etməklə rəqabət qabiliyyətli kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal etmək və məhsuldarlığı artırmaqdır. Yeni qanun kənd təsərrüfatı kooperasiyasının formalaşmasına və inkişafına təkan verməklə yanaşı, kooperasiya iştirakçılarının iqtisadi, sosial və digər maraqlarının qorunmasında mühüm rol oynayacaq. Məsələyə münasibət bildirən İqtisadi İslahatların Təhlili və Kommunikasiya Mərkəzinin eksperti Ramil Hüseyn qeyd edib ki, kənd təsərrüfatı sahəsində kooperativlərin yaradılması zamanın tələbidir və belə bir qanunun qəbulu aqrar sahənin inkişafına müsbət təsir göstərəcək: "Ölkədə kənd təsərrüfatı sahəsinin rəqabətqabiliyyətliliyinin yüksəldilməsinə mane olan problemlər sırasında kiçik torpaq sahibliyi və kiçik ailə-kəndli təsərrüfatları məsələsi xüsusi təsirə malikdir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin 2015-ci il üzrə subsidiya alan təsərrüfatlarla bağlı məlumatını təhlil edəndə aydın olur ki, respublika üzrə təsərrüfatların 50,08%-nin əkin yeri 2 hektardan aşağıdır. Respublika üzrə əkin yeri 5 hektardan az olan təsərrüfatlar isə bütün təsərrüfatların 88,09%-ni təşkil edir. Bu kiçik təsərrüfatlar respublika üzrə əkin yerinin 49,5%-nə sahibdirlər". Onun sözlərinə görə, respublika üzrə 50 hektardan çox torpaq sahəsi olan təsərrüfatlar cəmi təsərrüfatların 0,4%-ni təşkil edir, əkin yerlərinin isə 17,6%-i iri təsərrüfatların payına düşür. Hazırda kiçik təsərrüfatların təşkilatlanma səviyyələrinin çox aşağı olması onların istər resurslara olan tələbatlarının ödənilməsində, istərsə də bazara çıxış məsələsində ciddi çətinliklər yaradır. Məhz "Kənd təsərrüfatı kooperasiyası haqqında" qanun da onların könüllü surətdə birləşməsinə xidmət etməklə yanaşı, bazara çıxış imkanlarını da gücləndirəcək. Qanuna əsasən, kooperativlərin nəzdində fermer mağazaları, yaşıl marketlər, kooperativ bazarlar, topdansatış mərkəzləri təşkil ediləcək. Prezidentin fərmanında Nazirlər Kabinetinə 3 ay müddətində kənd təsərrüfatı məhsulları bazarlarında kənd təsərrüfatı kooperativlərinə ticarət yerlərinin verilməsi və kənd təsərrüfatı kooperativlərinin nəzdində satış şəbəkələrinin təşkili və fəaliyyəti qaydalarının müəyyənləşdirməsi ilə bağlı tapşırığın verilməsi də bu məqsədə xidmət edir.

Digər tərəfdən kiçik təsərrüfatlarda təşkilatlanmanın zəif olması onların aqrar sahənin inkişafı ilə bağlı siyasətin formalaşmasında passiv iştirak etmələrinə səbəb olur. Kooperativlərdə birləşən kəndlilər isə bu sahənin inkişafı ilə bağlı siyasətin formalaşmasında aktiv iştirak imkanı qazanacaqlar. R. Hüseyn bildirir ki, prezidentin fərmanında ən mühüm məqamlardan biri isə Nazirlər Kabinetinə "Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı kooperasiyasının inkişafına dair 2017-2020-ci illər üçün Dövlət Proqramı"nın layihəsini 3 ay müddətində hazırlamağı tapşırmasıdır. Yeni tələblərə cavab verəcək bu Dövlət Proqramı beynəlxalq praktikada olan yaxşı təcrübədən respublikada istifadəsinə, kənd təsərrüfatı istehsal və istehlak kooperativlərinin yaranması prosesinin sürətləndirilməsinə təkan verəcək. Beləliklə, aqrar sahədə atılan addımlar ölkədə böyük kooperativ təsərrüfatların yaradılması prosesini sürətləndirəcək. Ekspertlər bu şəraitdə məhsul istehsalı artımının daha çox olacağını bildirir. Bu vəziyyət isə, öz növbəsində, daxili tələbatı tam təmin etməklə yanaşı, aqrar məhsulların ixrac miqdarını da əhəmiyyətli dərəcədə artırmağa imkan verir. Beləliklə, yaxın tezlikdə Azərbaycan aqrar sahədə vacib ixracatçılardan birinə çevriləəjk. Amma ən əsası, koorperativ fermer təsərrüfatının yaradılması son nəticədə kənd təsərrüfatı məhsullarını ucuzlaşdıracaq əsas amillərdən sayılır. Bu səbəbdən də aqrar məhsulların yeni ucuzlaşma dövrünün başlanmasını da gözləmək olar.