Azərbaycanda yerli istehsalçıların dövranı başlayır

Tarix: 16.07.2016 / 02:18
Bölmə: İqtisadiyyat

Məlum olduğu kimi, bu günlərdə Prezident İlham Əliyev "Antidempinq, kompensasiya və mühafizə tədbirləri haqqında" qanunun tətbiqi barədə fərman imzalayıb. Bu qanun Azərbaycanda iqtisadi maraqların müdafiəsi məqsədilə yerli istehsal sahəsinə zərər vuran və ya zərər vurma təhlükəsi yaradan dempinqli, subsidiyalaşdırılmış və ya artmış idxala qarşı antidempinq, kompensasiya və mühafizə tədbirlərinin tətbiqi qaydalarını tənzimləyir.

Qanunda dempinqli idxalın müəyyən edilməsi, dempinqli idxalla bağlı istehsal xərclərinin və mənfəətin hesablanması, dempinqli və ya subsidiyalaşdırılmış idxal nəticəsində yerli istehsal sahəsinə vurulan maddi zərərin müəyyən edilməsi və sair məsələlər əksini tapıb.

Ekspertlər isə daxili bazarın qorunması, həmçinin yerli istehsalın həcminin artırılması baxımından sözügedən qanunun tətbiqini olduqca vacib sayır. İlk növbədə ona görə ki, bu qanun həm yerli istehsalın həcmini artıracaq, həm də əcnəbi məhsulların bazarlarda dominantlığına son qoyacaq. Qərb ölkələrində müvafiq tədbirlərdən çoxdan istifadə olunur. Məsələn, Avropa Birliyi 2008-ci ildən indiyə qədər onlarla antidempinq rüsumu tətbiq edib.

Qeyd edək ki, idxal olunan məhsul dempinqə məruz qalarsa və aşağı qiymətə idxalı eyni yerli məhsul istehsalına zərər vurarsa, idxal rüsum dərəcəsinin yüksəldilməsi ilə antidempinq tədbiri tətbiq edilə bilər. Antidempinq tədbiri yalnız müvafiq məhsulu dempinqə məruz qalan ölkəyə tətbiq edilir. Ancaq qoruyucu tədbirlərdə olduğu kimi, antidempinq rüsumunun tətbiqi üçün idxal olunan məhsulların qiymətinin aşağı olması ilə yerli istehsala dəyən zərər arasında səbəb- nəticə əlaqəsi sübut olunmalıdır. Bunun üçün məhsulun normal dəyəri təyin edilməli və qiymətin ucuzlaşdırılması haqqında sübutlar olmalıdır. Ekspertlər isə Azərbaycanın qeyri-neft sektoruna diqqəti artırdığı bir vaxtda antidempinq tədbirlərini olduqca zəruri sayırlar. İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov bu xüsusda bildirir: "Azərbaycanda antidempinq qanununun qüvvəyə minməsi ölkəyə gətirilən mallara daha yüksək vergilərin tətbiq edilməsi deməkdir. Məqsəd isə xaricdən gətirilən mallara daha yüksək vergi dərəcələri tətbiq etməklə daxili bazarı qorumaqdır. Məsələn, bəzi hallarda İran və Türkiyədən daha ucuz məhsul Azərbaycana gəlir, yerli istehsalçı isə bu halda istehsal etdiyi məhsulu sata bilmir".

Onun sözlərinə görə, antidempinq ölkədə istehsal olunmayan məhsullara tətbiq ediləcəksə, bu, xaricdən gələn məhsulların qiymətini artıra bilər: "Bu qanunun tətbiqi zamanı hökumətin çox diqqətli olmasına ehtiyac var. Antidempinq tədbirləri o məhsullara tətbiq edilməlidir ki, həmin məhsulların ölkə daxilində istehsalı var. Ölkədə istehsal olunmayan və ya az istehsal olunan məhsullara antidempinq tətbiq ediləcəksə, bu, nəticə etibarilə qiymətləri artıracaq. Bununla da istehlak bazarında yeni qiymət artımları müşahidə edilə bilər. Bu isə xaricdən gələn məhsulların qiymətinin artması deməkdir. Bu baxımdan məhsulların siyahısı hazırlanan zaman daha həssas və ehtiyatlı olmaq lazımdır".

V.Bayramov əlavə edib ki, qanunun tətbiqi Ümumdünya Ticarət Təşkilatının (ÜTT) prinsiplərinə uyğundur: "Azərbaycan ÜTT-yə üzvlüklə bağlı müraciət edib. Bu istiqamətdə hökumət danışıq və müzakirələr aparır. Buna görə də, ÜTT-nin prinsiplərinə uyğun olaraq antidempinqin tətbiqi vacibdir ki, təşkilatla ölkə arasında müzakirə və danışıqlarda hər hansı çətinlik yaranmasın". O, həmçinin əlavə edib ki, bu qanun daha çox ərzaq və kənd təsərrüfatı məhsullarına tətbiq ediləcək: "Güman edilir ki, antidempinq daha çox kənd təsərrüfatı və ərzaq məhsullarına tətbiq ediləcək, amma geyim və texnoloji avadanlıqlara antidempinqin tətbiqi məqsədəuyğun deyil, çünki bu sektor Azərbaycanda, hələ ki, tam inkişaf etməyib. Hələ ki, həmin məhsulların konkret adları barəsində nəsə demək mümkün deyil, çünki siyahının hazırlanması Nazirlər Kabinetinə tapşırılıb".

Digər ekspertlər də bildirir ki, antidempinq təbirlərinin həyata keçirilməsi zamanı daxili bazarda istehsal olunan məhsulların strukturuna diqqətin ayrılmasına ehtiyac var.

Çünki antidempinq tədbirləri, eyni zamanda, bazarda rəqabətin boğulması və istehlak bazarında qiymətlərin yüksəlməsinə gətirib çıxara bilər. Ona görə də burada kifayət qədər həssas və dəqiq addımlar atılmalıdır.

Tahir TAĞIYEV

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 23.10.2026 / 16:05

Azərbaycanda islam maliyyəçiliyi nə deməkdir?..

Tarix: 23.10.2026 / 10:37

Sosial ödənişlərin artırılması üçün altıncı sosial islahat paketi hazırlanır...

Tarix: 23.10.2026 / 09:57

Gələn il şəhər və rayonlara dotasiya ayrılmayacaq - xərclərini öz gəlirləri hesabına ödəyəcəklər...

Tarix: 23.10.2026 / 09:26

Gələn ilin büdcəsi layihəsi Milli Məclisdə - gəlirlər və xərclər açıqlandı...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 10:36

Sabahdan vint, bolt və qaykaların ixrac tarifi 20 DƏFƏ ARTIRILIR...

Tarix: 21.10.2026 / 17:06

Azərbaycan daha bir rekord vurdu - "tranzitlərin rekordu"...

Tarix: 21.10.2026 / 16:50

Neft Fondumuzun çox valyuta qazanmasına mane olan tək səbəb var...

Tarix: 21.10.2026 / 13:35

Azərbaycanda yeni bank yaradıla bilər - Aİ-dən TƏKLİF...

Tarix: 21.10.2026 / 10:23

Avropalı investorların Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvana marağı artır - Aİ hesabatı

Tarix: 20.10.2026 / 22:07

Taxıl bazarında kəskin təzad: kəndlilər buğda əkinindən imtina edir...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Milli kimliyə bağlı gənclər uğurlu gələcəyin əsas təminatçılarıdır...