Problemli kreditlər 8 faizlik həddi keçdi...

Tarix: 12.07.2016 / 01:03
Bölmə: İqtisadiyyat

Əkrəm Həsənov: "Problemli kreditlərin həcmi Mərkəzi Bankın açıqladığı rəqəmdən artıqdır"

Samir Əliyev: "Problemli kreditlərin payı 8.3 faizdir ki, bu da son 12 ildə ən yüksək göstəricidir"

Azərbaycanda ödəniş vaxtı keçmiş kreditlərin ümumi həcmi iyun ayının 1-nə 1 514,2 mln. manat təşkil edib. Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatına əsasən, bu göstərici ilk 4 ayın yekunu ilə müqayisədə 9,62 % çoxdur. Yalnız may ayında problemli kreditlərin həcmi 132,9 mln. manat artıb.

Bununla belə, ötən ilin sonuna nisbətən vaxtı keçmiş kreditlər 5,7 mln. manat və yaxud 0,37 % artıb. Son bir ildə isə problemli kreditlər 201 mln. manat və yaxud 15,3 % çoxalıb.

Qeyd edək ki, vaxtı keçmiş kreditlərin məcmu kredit portfelində payı son bir ayda 0,9 faiz bəndi, bu ilin əvvəlindən 1,4 faiz bəndi, illik müqayisədə isə 2,2 faiz bəndi artaraq 8,3 %-ə çatıb.

Ekspertlər problemli kreditlərin həcminin artmasının gözlənilən olduğunu bildirir.

Bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov bildirdi ki, problemli kreditlərin statistikası ilə bağlı yayılan məlumatlar həqiqəti əks etdirmir. Onun dediyinə görə, Mərkəzi Bankın açıqladığı rəqəm real rəqəmdən xeyli azdır: "Yəni problemli kreditlərin həcmi bir neçə dəfə çoxdur. Banklar ona görə bunu gizlədir ki, problemli kreditlər üzrə daha çox ehtiyat saxlamalıdır. Banklarda isə bu ehtiyatları saxlamaq üçün kifayət qədər pul yoxdur. Ona görə də banklar problemli kreditlərin həcmini gizlədir. Ancaq Mərkəzi Bankın açıqladığı həmin rəqəmin özü də Azərbaycan üçün böyükdür. Burada rəqəmin böyüklüyü yox, aybaay artması əsas məsələdir. Hesab edirəm ki, Mərkəzi Bankın və bankların yürütdüyü siyasət düzgün deyil. Problemli kreditlərlə bağlı bankların yürütdüyü siyasətdə əsasən 2 istiqamət var: 1.Problemli kreditlərin bir hissəsi bank sahiblərinin və bankı idarə edən şəxslərin özlərinə və yaxınlarına, bizneslərinə verdikləri kreditlərdir ki, bunlar qayıtmır. Faktiki olaraq həmin şəxslər sahib olduğu və rəhbərlik etdiyi bankın əmanətçilərinin pulunu "yeyib". İndi də həmin pulları qaytarmırlar və bank rəhbərləri də o pulların geri qayıtması üçün heç nə etmir. Çünki özləri götürüb. Buradakı əsas problem banklara nəzarəti həyata keçirən qurumlardadır. Yəni Mərkəzi Bank və Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasında. Həmin qurumlar bank rəhbərlərindən soruşmur ki, siz niyə problemli kreditlərin böyük hissəsinin geri qaytarılması üçün addımlar atmırsınız? Niyə məhkəməyə müraciət etmirsiniz və etdiyiniz müraciətlər ancaq kasıb-kusubun aldığı kiçik kreditlərlə bağlıdır?

2. Digər problem isə həqiqi problemli kreditlərdir. Yəni bankla bağlı olmayan vətəndaşlara, sahibkarlara verilən kreditlərdir. Bunlar da dollarla olduğu üçün qaytara bilmirlər. Vətəndaşlar və sahibkarlar bunu indiki kursla qaytara bilmir. Banklar isə güzəşt etmir. Əgər banklar kursda, faizdə güzəşt etsə idi, problemli kreditlərin bir qismi qaytarılardı.

Xatırladım ki, ötən il Konstitusiya Məhkəməsi tapşırıq verib ki, güzəşt olunmalıdır. Amma banklar bunu etmir. Bunlar digər borcluların hesabına problemli kreditləri bağlamaq istəyir. Təbii ki, burada bankların fəaliyyətinə nəzarət edən Mərkəzi Bankın və Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının günahı var. Mən bu tendensiyanın get-gedə artacağını düşünürəm".

Ə.Həsənov onu da diqqətə çatdırdı ki, banklarda ciddi araşdırma aparılmalıdır: "Banklar hansı problemli kreditləri və niyə geri tələb etmir? Niyə sən hansısa sahibkara 100 milyon vermisən və onu geri tələb etmirsən? Amma sıravi vətəndaşın 1000 manatına görə az qalır onu öldürəsən. Əgər dövlət bunu araşdırsa və belə halın olduğunu aşkarlasa, həmin şəxsləri kənarlaşdırmalıdır. Həmin bankı onların əlindən almalıdır. Dövlət özü də artıq həmin problemli borcları tələb etməlidir".

Həmsöhbətimizin fikrincə, vətəndaşların müflisləşməyi haqqında qanun qəbul olunmalıdır: "Hansı vətəndaş ki, borcu qaytara bilmir, ümumiyyətlə bu borc bağışlanmalıdır. Çox adam fikirləşir ki, bu, vətəndaşın xeyrinədir, amma belə deyil. Bu, vətəndaşın xeyrinə deyil. Çünki heç bir sahibkar özünün müflis elan olunmasını istəməz. Ümumilikdə isə bu, bank sisteminin xeyrinədir. Niyə? Burada 2 əsas səbəb var.

Vətəndaşın müflisləşdiyi elan olunsa, o artıq heç yerdən borc ala bilməz. İndi elə vətəndaşlar var ki, onların problemli krediti var və heç kəs bilmir. Bu gedir başqa bankdan kredit alır. Əgər müflis elan olunsa idi, buna daha kredit verilməzdi. Digər tərəfdən isə, hansısa vətəndaş müflis elan edilibsə, artıq bank ondan həmin pulu tələb etməyəcək. Bank həmin vətəndaşa boş vaxt sərf etməli olmayacaq. Bu gün bankların əsas problemlərindən biri də odur ki, bankaların vaxtı, insani resursları yoxdur. Bu qanunun hesabına banklar bütün fikrini yalnız o kreditlərə cəmləşdirər ki, onların qaytarılma ehtimalı var".

İqtisadçı-ekspert Samir Əliyevin dediyinə görə, devalvasiya nəticəsində dollar krediti götürən əhalinin və sahibkarların aylıq ödənişi 2 dəfəyədək artdı və bu onların ödənişinə mənfi təsir etdi, vaxtı keçmiş kreditlərin həcmini artırdı: "Elə bankların da qara günləri bundan sonra başladı. Hazırda rəsmi məlumatlara görə, problemli kreditlərin payı 8.3 faizdir ki, bu da son 12 ildə ən yüksək göstəricidir. Ödənilməyən kreditlərin həcmi isə rekord səviyyəyə - 1.5 milyard manata yüksəlib. Müstəqil qiymətləndirmələrdə problemli kreditlərin həcminin daha çox olduğu göstərilir.

İndi aktivləri pisləşmiş banklar öhdəliklərini icra etmək çətinliyi ilə üzləşib. Həm xarici borcların, həm də əmanətlərin qaytarılması problemləri yaranıb. Banklar kütləvi şəkildə xarici borclarından qurtulmağa çalışır, xaricdən yeni vəsait cəlb etmək imkanları isə getdikcə çətinləşir".

Günel CƏLİLOVA

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

Tarix: 06.07.2026 / 15:08

Ermənistan Rusiya qazını Avropa qiymətinə alacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 14:06

Rusiya dronla Ukraynada SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsini vurdu...

Tarix: 05.07.2026 / 19:40

"Yeni dəmir yolu Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək" - Uraloğlu

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Rəqəmsal İnkişaf Şurası ilə süni zəka və kibertəhlükəsizliyin yüksəliş yoluna çıxdıq...