Qızıl gözlənildiyindən də çox bahalaşacaq

Tarix: 12.07.2016 / 01:32
Bölmə: İqtisadiyyat

Son bir neçə gündə dünya maliyyə bazarlarında avronun digər valyutalara qarşı ucuzlaşması müşahidə olunur. Azərbaycanda da son dövrlərdə manat avroya nisbətən dəyər qazanmaqda davam edir. Bütün bunlara əsas səbəb isə, məlumat verildiyi kimi, Britaniyanın Avropa Birliyini tərk etməsidir. Bunun əvəzində isə Almaniyanın dünyada 4-cü valyuta ticarətçisi olan "Deutsche Bank AG" bankı ABŞ dollarının məzənnəsinin yüksəldyini bildirir.

Britaniyanın Avropa Birliyindən çıxmağa dair 23 iyun referendumundan sonra dollar ticarətdə ən çox işlənən 31 valyutanın əksəriyyətinə qarşı bahalanıb. Belə bir vaxtda ABŞ Federal Ehtiyatlar Sistemi (FED) bu il uçot dərəcəsini qaldıracağı halda dollar daha da bahalaşa bilər. Amma Federal Ehtiyatlar Sisteminin buna getməyəcəyi, əksinə, dolların müəyyən qədər ucuzlaşdırılması proqnozlaşdırılır. Çünki baha dollar ABŞ iqtisadiyyatına getdikcə daha çox zərər vurur. Məhz bu durumda uçot dərəcəsinin artırılması, xüsusilə də kəskin artımı Amerika iqtisadiyyatı üçün arzuolunan deyil. Nəzərə çatdıraq ki, FES-in qərarlarına birbaşa təsir edən amil həm də inflyasiya səviyyəsidir. Kiçik artım müşahidə olunsa da, inflyasiya hədəfi hələ də 2%-dən aşağıdır. Digər təsiredici məsələ məşğulluq rəqəmləri, yəni əmək bazarıdır ki, bu bazarda ilin əvvəlindən birmənalı olmayan vəziyyət yaranıb. İndiyə qədər hər ay 230 min yeni iş yeri yaradılırdı və işsizlik səviyyəsi 5%-dən aşağı düşmüşdü. Amma son nəticələr göstərdi ki, may ayında cəmi 40 minə yaxın yeni iş yeri açılıb. Digər tərəfdən, dünya iqtisadiyyatında baş verən neqativ tendensiyalar, artım templərinin azalması, dolların möhkəmlənməsinin xarici ticarətə vurduğu zərbələr, enerji sektorunda kütləvi ixtisarlar da ABŞ məşğulluq bazarına mənfi təsir edir. Belə şəraitdə ABŞ iqtisadiyyatının özü də faiz artımına hazır deyil.

ABŞ-a təsir edən daha bir amil "Brexit"dir. İngiltərənin Avropa Birliyindən ayrılması Amerikanın səhm bazarına da itkilər yaşadır. Analitiklərin əksər hissəsi hesab edir ki, bu şəraitdə ABŞ-ın yumşaq pul-kredit siyasəti davam edəcək. FES iyulda və ümumiyyətlə bu il ərzində faiz artımına getməyəcək. Beləliklə, avro ilə yanaşı, dolların da ucuzlaşması gözlənir.

Bu şəraitdə ekspertlərin böyük əksəriyyəti qızılın daha sürətlə bahalaşcağını bildirir. Proses ölkəmizdə də özünü qabarıq surətdə büruzə verəcək. Elə iqtisadçı Vüqar Bayramov da vurğulayır ki, Azərbaycanda növbəti dövrlərdə qızıl bazarında qlobal qiymət artımları daha çox hiss ediləcək: "Son iki ilin rekorduna imza atan qiymətli metalda son bir ildə 17, son 6 ayda isə 24 faiz qiymət artımı qeydə alınıb. Qızıl axırıncı bir ayı da 7 faiz artımla başa vurub. Bir müddət öncə ABŞ-ın aparıcı milyarderi Corc Sorosun qızıl bazarına böyük məbləğdə sərmayə yönəltməsi nəticəsində qızılın bahalaşacağını proqnozlaşdırmışdıq. Bu artımlar artıq müşahidə edilməkdədir. Qızıl bazarına yönəldilən sərmayələr qiymətli metala tələbi artırıb. Eyni zamanda, qlobal neft və valyuta bazarlarındakı qeyri-müəyyənlik investorların qızıla marağını yüksəldib. Təbii ki, Sorusun sözügedən bazara geniş məbləğdə sərmayə qoymasından dolayı spekulyativ davranışların olması da istisna edilmir".

İqtisadçı qlobal qiymət artımlarının Azərbaycanın qızıl bazarına da təsirsiz ötüşmədiyini qeyd edib:

"Bir tərəfdən Ramazan ayı başa çatdığı üçün yerli bazarda qızıla tələb yüksəlib, digər tərəfdən isə idxal edilən xam qızılın xərci artıb. Qızıl bazarındakı tələbin əsasən idxal hesabına ödənildiyi nəzərə alınarsa, dünya bazarında bahalaşmanın davamı nəticəsində Azərbaycanda növbəti dövrlərdə qlobal qiymət artımları daha çox hiss ediləcək". Qeyd edək ki, artıq qızılın 1 qramı 44 dollara təklif edilir. Lakin qiymətlərin daha yüksək həddə çatacağı proqnozlaşdırılır. Ekspertlərə görə, qlobal iqtisadiyyatın yavaşlaması, "Brexit"in mənfi nəticələri, inkişaf etmiş ölkələrdə uçot dərəcəsinin aşağı salınması kimi fundamental səbəblər qızılın qiymətinin 2016-cı ilin sonuna qədər 1 500 dollar həddini keçməsinə səbəb ola bilər. Belə ki, Britaniyada keçirilən referendum onsuz da ehtiyatlı davranan investorları daha da təmkinli olmağa məcbur edib və nəticədə, risqsiz aktiv kimi tanınan qızıla tələbatı artırıb. "Value View Gold Report" araşdırma şirkətinin direktoru Ned Şmidtin sözlərinə görə, "Brexit" həyatda bir dəfə baş verən hadisələrdəndir. Bu hadisə qızıla investisiya qoymaq istəməyənlərin fikrini tam dəyişib. O, qızılın unsiyasının gələn il 1 900 dollara qədər yüksələcəyini proqnozlaşdırır. Bəzi analitiklər düşünür ki, maliyyə bazarlarındakı çaxnaşmaya yalnız qızıl tab gətirə bilər. Uzunmüddətli perspektivdə isə qızıl yalnız risqsiz aktiv deyil, o cümlədən devalvasiyaya uğrayan valyutalara qarşı güclü təminat olacaq.