İyulun ikinci yarısından manat-dollar nisbətində yenilik başlayacaq

Tarix: 30.06.2016 / 00:29
Bölmə: İqtisadiyyat

İngiltərənin Avropa İttifaqından ayrılması hələ də dünya maliyyə bazarlarını silkələməkdə davam edir. Hadisələrin inkişaf axarı göstərir ki, baş verənlər ingilis funt-sterlinqi, avro və dollar üçün tamamilə yeni vəziyyət yaradıb. Söhbət bu pulların dəyər itirməsindən gedir. Hazırda Britaniya funt-sterlinqi iyunun 24-dəki "Brexit" referendumunun müsbət nəticələri ilə başladığı dünya valyuta birjalarındakı azalmanı davam etdirir.

Artıq digər valyutalara nisbətdə funt-sterlinq 10% zəifləyib. Bu, funt-sterlinq üçün rekord azalma sayıla bilər. Britaniyanın Avropa İttifaqından (Aİ) ayrılmasının iqtisadi nəticələrini dəyərləndirən investorlar funt-sterlinqi satmağa davam edirlər. "Standard Bank Group"un Strateji Araşdırmalar Departamentinin müdiri Stiven Barrou hesab edir ki, insanlar "Brexit"in gələcək üçün nə cür fəsadlar yaradacağını dərk etmirlər: "Böyük ehtimalla, biz indiyədək funt-sterlinq və dollar məzənnəsində builki mümkün azalmanın yarısını artıq gördük. Yəni ucuzlaşma hələ davam edəcək".

Qlobal fond birjaları iyunun 23-də keçirilən "Brexit" referendumundan sonrakı iş günlərində artıq 4 trilyon dollar itirib. Belə ki, referendumdan sonra dünya üzrə qiymətli kağızların satışı başlanıb. Avropa Mərkəzi Bankının (AMB) hesablamalarına görə, Böyük Britaniyanın Avropa İttifaqı üzvlüyündən çıxması avrozonada iqtisadi artıma ciddi şəkildə mənfi təsir göstərəcək. "Brexit"dən sonra Avropa İttifaqının yeni strategiyasının müəyyən olunması üzrə Aİ ölkələri liderlərinin Brüsseldə keçirilən sammitində AMB-nin rəhbəri Mario Draqi yaxın üç ildə avrozonada iqtisadi artımın proqnoz verildiyindən 0,3-0,5 faiz aşağı olacağı barədə xəbərdarlıq edib. Draqi bu proqnozu Böyük Britaniya iqtisadiyyatında ehtimal olunan zəifləmə ilə də əlaqələndirib. Avropa İttifaqı ölkələri ilə sıx iqtisadi və ticari əlaqələrə malik olan Britaniyada gedən proseslər avrozonanın ümumi iqtisadi konyunkturuna mənfi təsir göstərəcək.

AMB rəhbəri sammitdə Aİ ölkələrini təcili şəkildə islahatlar aparmağa çağırıb. Onun fikrincə, bir çox ölkələrdə Aİ-nin idarəolunmaz hala gəlməsi barədə təsəvvür formalaşa bilər və birinci növbədə iqtisadi təsirlərin birbaşa nüfuz etdiyi bank sektoru diqqət mərkəzində olmalıdır. Üzv ölkələrin dövlət büdcəsində iqtisadi artıma yönəlmiş vəsaitlərin artırılmalı olduğunu bildirən M.Draqi AMB-nin qiymət sabitliyinə nail olmağa və bu məqsədlə bir sıra ölkələrin mərkəzi bankları ilə koordinasiyalı fəaliyyət göstərməyə hazır olduğunu da qeyd edib. Amma istisna edilməyib ki, bu durumda avronun məzənnəsi aşağı düşəcək. Bununla belə, yaranmış vəziyyətdə dolların da bahalaşacağını gözləmək olmaz. Məsələ burasındadır ki, Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxmasından sonra hər iki tərəfin valyutası, dünya fond birjaları, istiqrazların gəlirliliyinin azalması ilə bərabər ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (FES) uçot dərəcəsini artırması ilə bağlı ehtimallar da aşağı enib. FES-in uçot dərəcəsini artırması ehtimallarının gücləndiyi ilk iclasın 2017-ci ilin martında keçirilməsi planlaşdırılır. Qeyd edək ki, "Brexit"dən sonra bu il keçiriləcək 4 iclasda uçot dərəcəsinin artırılması gözlənilmir. Bu mənada ekspertlər qlobal valyuta bazarında yeni bir dönəmin başladığını qeyd edir. Belə ki, bu günə qədər FES-in uçot dərəcəsini artırması müzakirə olunur və bunun baş verməsi ehtimallarına görə ABŞ dollarının məzənnəsi dəyişirdisə, artıq durum fərqli xarakter alır. Əvvəla, proqnozlar 27 iyulda baş tutacaq FES iclasında uçot dərəcəsinin dəyişməyəcəyini göstərir. Sentyabrın 21-də baş tutacaq iclas yaxınlaşdıqca isə dolların məzənnəsinin azalacağı proqnozlaşdırılır. Həmin iclasdan uçot dərəcəsinin azaldılmasına dair qərar çıxması gözlənir və bununla da dolların yenidən qlobal valyuta bazarında ucuzlaşması gözlənir. Beləliklə, avro və dolların ucuzlaşması paralel gedəcək.

Bu vəziyyətdə qızılın bahalaşması istisna edilmir. Təbii ki, bütün bunlar manatı möhkəmləndirəcək. İqtisadçı ekspert Samir Əliyev də bildirir ki, iyulun ikinci yarısı və avqust aylarında manatın nisbətən bahalaşacağı gözlənir. Ekspertin sözlərinə görə, son bir həftə ərzində dolların bahalaşmasının əsas səbəbi bankların xarici borc öhdəlikləri ilə bağlıdır: "May ayından bəri keçirilən valyuta hərraclarında, kommersiya bankları ilə yanaşı, Mərkəzi Bank da iştirak edirdi. İyun ayından sonra isə Mərkəzi Bank hərracda iştirak etmir.

Hazırda isə hərracda iştirak edən bankların sayı 30-u ötür və hər dəfə 100% alıcılıq olur. İyulun ortalarında banklar vergi ödəyəcəyinə görə manata tələbat yaranacaq. Bu səbəbdən iyulun ortalarından sentyabra qədər olan dövrdə manat bir qədər bahalaşacaq".