Dollar manata görə yenidən dəyər itirməyə başlayacaq...

Tarix: 29.06.2016 / 01:20
Bölmə: İqtisadiyyat

Son günlərdə banklar tərəfindən dollara tələbin artması yenidən müşahidə olunur. İyunun 28-də Dövlət Neft Fondunun növbəti valyuta hərracında da bu özünü yenidən göstərdi. Qeyd edək ki, hərraca 50 milyon dollar çıxarılıb və 31 banka satılıb. O da bildirilir ki, il ərzində hərraclar vasitəsilə valyuta satışı davam etdiriləcək.

Xatırladaq ki, İngiltərənin Avropa İttifaqından çıxmasını nəzərdə tutan "Brexit" referendumundan sonra qlobal maliyyə bazarlarında baş verən kəskin dalğalanmalar Azərbaycanın nağd valyuta bazarında da dollara tələbi artırıb. Belə ki, iyunun 24-ü və 27-də nağd valyuta bazarında dolların satışı maksimal həddə -1,5945-ə yüksəlib və hətta bir çox kommersiya bankında dollar satışı məhdudlaşdırılıb. Bu səbəbdən Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası dollar satışını süni surətdə dayandıran və dollar qıtlığı yaradan banklara xəbərdarlıq edib. Eləcə də valyuta satışına süni şəkildə maneə yaradan banklar cəzalandırılıb. Bundan sonra bütün banklarda dollar satışı bərpa edilib. Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası isə bildirir ki, "Brexit"in ölkədə maliyyə sabitliyinə dərhal və birbaşa təsiri üçün fundamental əsaslar yoxdur: "Öncədən 23 iyun 2016-cı il tarixinə təyin olunmuş referendumun nəticələrinin ölkədə də əhali və biznesin həssas davranışına səbəb ola biləcəyini nəzərə alaraq, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası (MBNP) bir müddətdir ki, bu proseslərin Azərbaycan iqtisadiyyatına təsiri kanallarını araşdırır, maliyyə sabitliyinin qorunması üçün tədbirlər həyata keçirir. "Brexit"in keçid müddətində qlobal əmtəə, əmək və maliyyə bazarlarında qeyri-müəyyənlikləri artıracağı gözləntiləri əsasında aparılmış təhlillər göstərir ki, Azərbaycanın xarici ticarətinin strukturu və dinamikası, əsas ticarət tərəfdaşları ilə ABŞ dolları əsasında formalaşmış münasibətləri, habelə maliyyə institutlarının aktiv və öhdəliklərinin valyuta strukturu onun ölkəmizin iqtisadiyyatına, o cümlədən maliyyə sisteminə birbaşa təsirini əhəmiyyətli dərəcədə minimallaşdırıb".

Belə vəziyyətdə ekspertlər bildirir ki, ümumiyyətlə, qlobal maliyyə bazarlarında stabilləşmənin bərpa olunması ilə nağd valyuta bazarında dollara tələb azalacaq. Ümumiyyətlə isə, iyul və avqust aylarında dollara tələbin az olması və rəsmi məzənnənin ucuzlaşması ehtimal edilir. Bu səbəbdən dollar ajiotajına da ehtiyac olmadığı və dolları alanların, əslində müəyyən maliyyə itkisinə məruz qalacağı gözlənir. Bu arada qeyd edək ki, əsas proqnozlara görə, ABŞ Federal Ehtiyatlar Sistemi (FES) 2016-cı ildə uçot dərəcəsini artırmayacaq. ABŞ-ın "Cenus Kapitəl" şirkətinin idarə heyətinin sədri Bill Qrosun sözlərinə görə, güclü dollara görə bu il ABŞ iqtisadiyyatında durğunluq ehtimalı 30-50 faiz arasındadır. Qeyd edək ki, "Bloomberg" agentliyi də bir neçə gün öncə FES-in iyulda baş tutacaq iclasında uçot dərəcəsini artırma ehtimalının sıfır olduğunu yazıb. Bundan əlavə, 2016-cı ildə faiz endirmə ehtimalının faiz artırmadan yüksək olduğu bildirilir. Analitiklər qeyd edir ki, Britaniyanın Avropa İttifaqından çıxması FES-in qərarlarına təsir edəcək. Artıq ABŞ fond birjaları bildirir ki, "Brexit" ölkə iqtisadiyyatına 800-900 milyard dollar zərər vurub. ABŞ-ın "High Frequency Economics" investisiya xidmətləri şirkətinin baş iqtisadçısı Cim Sallivan qeyd edir ki, ABŞ fond birjalarının məcmu kapitallaşmasının bazar dəyəri 23 trilyon dollara bərabərdir və "Brexit" üzündən 3,5-4% azalma ölkə iqtisadiyyatının bir gündə 900 milyard dollaradək itirməsinə səbəb olub":Hazırda qlobal maliyyə bazarları "Brexit" qərarını həzm etməyə çalışır. Maliyyə bazarlarında yaşanan dalğalanmalar ABŞ iqtisadiyyatına mənfi təsir edə bilər. Nyu-York Fond Birjası və ABŞ dollarındakı sərt dalğalanmaların iqtisadi artım tempinə zərər verə biləcəyi qeyd olunub. Hazırda bu dalğalanmaların "Brexit"ə gələcəkdəki sərt reasksiyanın başlanğıcı olub-olmadığı əsas diqqət çəkən məsələyə çevrilib. Risqsiz aktivlərə yönələn investorların fond birjalarına mənfi təsirinin ölçülərinin nə qədər olacağını proqnozlaşdırmaq çətinləşib".

Onun sözlərinə görə, qlobal maliyyə bazarlarında bundan sonra kredit şərtləri sərtləşəcəyindən, Federal Ehtiyat Sistemi uçot dərəcəsinin artırılması ilə bağlı qərarını ertələyəcək. İsveçrənin UBS bankının ABŞ bölməsinin baş iqtisadçısı Mauri Harris isə FES-in "Brexit" nəticələrini təhlil etmək üçün zamana ehtiyacı olduğunu qeyd edib. Bütün bunlar dolları ucuzlaşdıracaq amil sayılır. Bu mənada yaxın günlər ərzində ölkəmizdə dollar yenidən dəyər itirməyə başlayacaq.