Azərbaycan enerji satışından 30-35 milyard gəlirin astanasında...

Tarix: 24.06.2016 / 01:29
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarlarında enerji resurslarının qiyməti aşağı düşsə də, bu, hasilatçı ölkələrin hamısına heç də eyni dərəcədə təsir göstərmir. Məsələn, Venesuela, Səudiyyə Ərəbistanı və digərləri enerji resurslarının ucuzlaşmasından daha çox əziyyət çəkir. Azərbaycan və digər belə ölkələrə isə enerji resurslarının qiymətinin azalması, müqayisəli götürdükdə, daha az təsir edir.

Eyni zamanda, görülən tədbirlər əslində Azərbaycanın enerji resurslarının satışından yenə yüksək gəlir əldə edəcəyini göstərir. Məsələn, Azərbaycan "Cənub Qaz Dəhlizi" (SGC) layihəsinin icrasından 30-50 milyard ABŞ dolları həcmində mənfəət götürməyi nəzərdə tutur. Bu barədə "a SOCAR-dan verilən məlumatda o da bildirilib ki, ən pessimist proqnozlarla belə, Azərbaycan qarşıdakı 25 il satış və alış müqavilələri müddətində bu layihədən 30 milyard dollar mənfəət əldə edəcək. Layihənin ümumi icra xərcləri 39,1 milyard dollar olacaq ki, bunun da 9 milyard dolları Azərbaycan tərəfindən qarşılanacaq.

Qeyd edək ki, "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi dünyada inkişaf etdirilən ən kompleks təbii qaz boru kəmərləri zənciri kimi qiymətləndirilir. Xəzərin Azərbaycan sektorundakı "Şahdəniz-2" yatağından hasil olunacaq qazı Avropaya daşıyacaq 3 min 500 kilometr uzunluğundakı "Cənub Qaz Dəhlizi" Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (CQBK), TANAP və TAP qaz boru kəmərlərindən ibarətdir. Bu dəhlizlə ilkin mərhələdə Türkiyəyə 6 milyard kubmetr, Avropaya isə 10 milyard kubmetr Azərbaycan qazının nəqli planlaşdırılır. Azərbaycan "Cənub Qaz Dəhlizi"nin tərkib hissələrini təşkil edən "Şahdəniz" layihəsi və Cənubi Qafqaz Boru Kəmərində (CQBK) 16,7 faiz, TANAP-da 58 faiz, TAP-da isə 20 faiz paya sahibdir.

"Cənub Qaz Dəhlizi"nə beynəlxalq maliyyə qurumlarının marağı kifayət qədər böyükdür. Onların sırasında Dünya Bankı və digərləri də var. Bu arada TANAP-ın baş direktoru Saltuk Düzyol bildirib ki, Dünya Bankının "Transanadolu" qaz boru kəməri (TANAP) layihəsinə ayıracağı 1 milyard dollarlıq kreditin ilk tranşından bu ilin noyabrında istifadə ediləcək. O bildirib ki, yaxın vaxtlarda Dünya Bankı və Avropa İnvestisiya Bankının (EIB) TANAP layihəsinin maliyyələşdirilməsində iştirakı mümkün olacaq. Dünya Bankı həmin kreditlə bağlı yekun qərarını iyulda verəcək. O da bəllidir ki, "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsinin icrası müddətində 30 minədək yeni iş yeri yaradılacaq. Həmin iş yerlərinin 10 mini Azərbaycanda açılacaq. Xaricdə iş yerləri isə əsasən TAP-ın tikintisi zamanı həyata keçiriləcək. Onu da bildirək ki, TAP-ın tikintisi üzrə hazırlıq işlərinin 10 faizi artıq tamamlanıb. TAP ilə Avropaya nəql ediləcək Azərbaycan təbii qazından Monteneqro, Xorvatiya, Bosniya və Herseqovina da istifadə edə biləcək. ABŞ Dövlət Departamentinin beynəlxalq enerji məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsi və əlaqələndiricisi Amos Hokstayn isə bu günlərdə bildirib ki, "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi həm Azərbaycan, həm ümumilikdə Xəzər bölgəsi, həm də Türkiyə və Avropa üçün iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətə malikdir: "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi həm kommersiya baxımından daha sərfəlidir, həm də bölgənin enerji təhlükəsizliyinə töhfə verir. Bu layihə həm Azərbaycan, həm ümumilikdə Xəzər bölgəsi, həm də Türkiyə və Avropa üçün iqtisadi və geosiyasi əhəmiyyətə malikdir". ABŞ-ın Azərbaycandakı səfiri Robert Sekuta da qeyd edir ki, "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması baxımından müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. Səfir bildirib ki, bu yaxınlarda ABŞ-la Avropa İttifaqı arasında neft-qazla bağlı müzakirələr aparılıb. Həmin müzakirələrin əsas mövzusu Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi olub və Azərbaycanın bu işdə oynadığı mühüm rol xüsusi vurğulanıb: "Biz hazırda "Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi üzərində Azərbaycanla, eyni zamanda Avropa İttifaqı ilə birgə işimizi davam etdiririk".

ABŞ-Avropa İttifaqı Energetika Şurası da bildirmişdi ki, ABŞ və Avropa İttifaqı, "Cənubi Qaz Dəhlizi" də daxil olmaqla, Avropadakı bir sıra enerji infrastruktur layihələrini dəstəkləyirlər. Bildirilir ki, şura "Trans-Adriatik" (TAP) qaz boru kəmərinin inşası daxil olmaqla "Cənub Qaz Dəhlizi"ni dəstəkləyir. Şura, həmçinin, Yunanıstan-Bolqarıstan dövlətlərarası konnektorunun Xorvatiya və Yunanıstanda mayeləşdirilmiş təbii qaz terminallarının inşasının vacibliyini vurğulayıb. Bütün bunların inşası isə Azərbaycandan gələcək qaz hesabına mümkün olacaq.

Nahid SALAYEV