Aqrar sahədə mühüm dəyişikliyə start verilir

Tarix: 15.06.2016 / 02:25
Bölmə: İqtisadiyyat

Aqrar sahədə məhsul istehsalının artımını şərtləndirən əsas amillərdən biri də burada kooperativ təsərrüfatların yaradılmasıdır. Qərb ölkələrinin, məsələn, Almaniyanın, Hollandiyanın təcrübəsi belə təsərrüfatlarda məhsul istehsalının kifayət qədər çox olduğunu göstərir. Ölkəmizdə də kooperativ təsərrüfatların yaradılması diqqət mərkəzindədir. Bu məqsədlə müvafiq qanun layihəsi bir neçə ildir parlamentdə müzakiər olunsa da, onun qəbulu ləngiyirdi.

Nəhayət Milli Məclisin iyunun 14-də keçrilən iclasında "Kənd təsərrüfatı kooperasiyası haqqında" qanun layihəsi qəbul olunub. Milli Məclisin Aqrar siyasət komitəsinin sədri Eldar İbrahimov bildirib ki, qanun layihəsi kənd təsərrüfatı kooperasiyasının formalaşmasının və inkişafının, kənd təsərrüfatı kooperativlərinin təşkilinin və fəaliyyətinin hüquqi və iqtisadi əsaslarını müəyyən edir: "Qanunun məqsədi Azərbaycanda kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının könüllü birləşməsi əsasında iri kənd təsərrüfatı müəssisələri yaratmaq, onların istehsal potensialından səmərəli istifadə etməklə rəqabət qabiliyyətli kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal etmək və məhsuldarlığı artırmaq, kənd təsərrüfatı kooperasiyasının formalaşmasına və inkişafına təkan vermək, kooperasiya iştirakçılarının iqtisadi, sosial və digər maraqlarını qorumaqdır. İstehsal kooperativi ilk növbədə öz işçilərini işlə təmin etməli daha sonra ehtiyac olarsa, əlavə işçi götürə bilər. Muzdla işçilərinin sayına məhdudiyyətlə qoyulmayacaq. Bu həm də işsizlər üçün böyük imkanlar yaradacaq". E.İbrahimov qeyd edib ki, qanunda yeni yaradılacaq kooperativlər üçün kredit fondlarının yaradılmasını da nəzərdə tutulur.

Qəbul olunan müvafiq qanun kənd təsərrüfatı kooperasiyasının formalaşması və inkişafı, kooperativlərinin təşkili və fəaliyyətinin hüquqi və iqtisadi əsaslarını müəyyən edir. Burada əsas məqsəd kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının könüllü birləşməsi əsasında iri kənd təsərrüfatı müsəssiləri yaratmaq, onların istehsal potensialından səmərəli istifadə etməklə rəqabət qabiliyyətli kənd təsərrüfatı məhsulları istehsal etmək və məhsuldarlığı artırmaqdır.

Ekspertlər hesab edir ki, kənd təsərrüfatında iqtisadi artımın təmin edilməsi və ərzaq təhlükəsizliyi baxımından koorperativ fermer təsərrüfatının yaradılması və inkişafı ən vacib amillərdən biridir. Digər parametrlərə görə də kooperativ təsərrüfatların yaradılması vacib sayılır. Məlumdur ki, bu gün əkin sahəsi 2-3 hektardan daha az olan fermerlər subsidiyaların alınmasında çətinliklərlə üzləşir və yaxud da heç ala bilmirlər. Ona görə də torpaqların birləşdirilməsi günün ən vacib tələblərindən biri olmalıdır. Məhz kollektiv təsərrüfatlar yaradıldıqdan sonra fermerlər kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalında öz sözünü deyə bilər. Bundan başqa, rayonlarda tədarük məntəqələrinin fəaliyyətinin bərpa olunması vacib sayılır. Bu da koorperativ fermer təsərrüfatının yaradılması prosesini sürətləndirmək iqtidarındadır. Qəbul olunmuş qanuna əsasən, kooperativlərin nəzdində satış şəbəkələrinin təşkili və fəaliyyəti qaydası müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilir. Bildirilir ki, dövlət və bələdiyyə mülkiyyətində olan, fəaliyyət göstərməyən və ya səmərəli istifadə edilməyən obyektlər satış şəbəkələri təşkil etmək üçün kooperativlərin icarəsinə verilə bilər.

Ən əsası isə, koorperativ fermer təsərrüfatının yaradılması son nəticədə kənd təsərrüfatı məhsullarını ucuzlaşdıracaq əsas amillərdən sayılır. Hələlik isə paytaxt bazarlarında kənd təsərrüfatı məhsullarının baha olduğu faktdır. Kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarının fikrincə, onlar öz məhsullarını bazarda sata bilmədiyindən ucuz qiymətə alverçilərə vermək məcburiyyətində qalır. Satış yarmarkaları isə həftənin bütün günlərində təşkil edilmədyindən qiymətlərin aşağı salınması mümkün olmur. Amma koopertivlər vəziyyəti dəyişə bilər. Onu ad bildirək ki, kooperativ bazarlar kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı ilə məşğul olan istehlak kooperativlərinin nəzdində və onların idarəçiliyi altında fəaliyyət göstərəcək.

Digər tərəfdən bölgələrdə emal müəssisələri, tədarük məntəqələri və soyuducu anbarların sayı hələ də azlıq təşkil etdiyindən, fermerlərin məhsulları xarab olur.

Digər tərəfdən, qeyd olunduğu kimi, əksər istehsalçılar məhsullarını paytaxtın istehlak bazarlarında birbaşa satmaq imkanına malik deyil. Onlar istehsal etdikləri məhsulları aşağı qiymətə bazarda inhisarçı mövqeyə malik şəxslərə təhvil verir. Nəticədə həmin məhsullar inhisarçılar tərəfindən daha yüksək qiymətə alıcılara təklif edilir. Halbuki, istehsal və istehlak koorperativlərinin yaradılması vəziyyəti tamamilə dəyişmək iqtidarındadır. Bu səbəbdən koorperativlərin yaradılması prosesi aqrar sahədə ciddi dəyişikliklərə gətirib çıxarması gözlənilir.