Gəncə şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafı: real vəziyyət və perspektivlər

Tarix: 09.06.2016 / 01:18
Bölmə: İqtisadiyyat

Orada bir şəhər var-adı Gəncə hey! Neçə əsrlərdir bu misralar yaddaşdan-yaddaşa ötürülür, nəsildən-nəsilə əmanət verilir, itib-batmır, əksinə, o boyda, o biçimdə qalır. Söz qocalmır ki... Dünyanın qos-qoca şəhərlərindən olsa da, adında gənclik təravəti, cavanlıq şövqü yaşayır Gəncənin. "Gəncə 2016-cı il Avropa Gənclər Paytaxtı" elan edilib.

Bir il müddətində Avropa gəncləri bu şəhərə toplaşacaq, bəlkə də ən mühüm qərarlar elə bu qədim şəhərimizdə veriləcək. Şərqlə-Qərbin qovuşağında yerləşən Gəncə həm müasir şəhərdir, həm də qədim. Keçən əsrin əvvəllərində Azərbaycan Demokratik Respublikasının (ADR) ilk paytaxtı olan Gəncə bu gün öz möhtəşəmliyi ilə diqqətimizdədir. Gəncəni bizim üçün doğmadan-doğma edən bir sıra amillər var. Onlardan biri bu yurdun dahi şairlər məkanı olmasıdır. Söz şahlığının tacidarı Nizami Gəncəvi burada yazıb yaradıb, dahi şairin, böyük mütəfəkkirin məqbərəsi də burada yerləşir. Bundan başqa, Gəncə hələ keçən əsrlərdən sosial-iqtisadi, mədəni cəhətdən hər zaman inkişafda olub. Bu da faktdır ki, Gəncə Azərbaycanın əski mədəniyyət, elm-təhsil mərkəzlərindən biri kimi ayrı-ayrı dövrlərdə şan-şöhrət tapıb. Bu gün də Gəncə öz missiyasını daşıyır. Arxaik və müasir, avanqard motivlər üstə pərvəriş tapan Gəncə deyərdik ki, daha çox milli şəhərdir. Doğrudur, burada başqa xalqların nümayəndələri də sülh, dinclik şəraitində yaşayır, fəaliyyət göstərir, təhsil alır. Bütün bunlar qədim şəhərimizin ayrılmaz ştrixləridir. Gəncə şəhəri ölkə başçısının daim diqqətində olan şəhərlər sırasında ön yerlərdən birini tutur. Söz yox ki, Prezident İlham Əliyevin tapşırığı və müvafiq sərəncamları ilə bölgələrin sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı böyük işlər görülür, irimiqyaslı işlər həyata keçirilir. Gəncə şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafı ilə bağlı ölkə başçımız bir neçə dəfə sərəncam imzalayıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 24 yanvar 2012-ci il tarixində imzaladığı "Gəncə şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafının daha da sürətləndirilməsi ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında" Sərəncamı bu şəhərin inkişafına böyük təkan oldu. Sözügedən sənədə əsasən, Gəncə şəhərinin zəngin tarixi-mədəni irsinin mühafizəsi, milli memarlıq ənənələri qorunub saxlanmaqla şəhərsalma, istirahət və turizm infrastrukturunun yeniləşdirilməsi, abadlıq-quruculuq işlərinin davam etdirilməsi, habelə "Azərbaycan Respublikası regionlarının 2009-2013-cü illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı"nda müəyyən olunmuş tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etmək məqsədilə Gəncə şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafının daha da sürətləndirilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının 2012-ci il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinə 5,0 (beş) milyon manat ayrılıb. 21 oktyabr 2014-cü ildə də "Gəncə şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə dair əlavə tədbirlər haqqında" Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Sərəncam imzalayıb. Qeyd edək ki, Gəncə şəhərində abadlıq-quruculuq işlərinin davam etdirilməsini, habelə "Azərbaycan Respublikası regionlarının 2014-2018-ci illərdə sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı"nda şəhər üzrə müəyyən olunmuş tədbirlərin həyata keçirilməsini təmin etmək üçün Gəncə şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafının daha da sürətləndirilməsi məqsədilə Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinə Azərbaycan Respublikasının 2014-cü il dövlət büdcəsində nəzərdə tutulmuş Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan 5,0 (beş) milyon manat ayrılıb.

Qədim sənətkarlıq, elm, ədəbiyyat mərkəzi olan Gəncə tarixi abidələr, məscidlər, ziyarətgahlar, məbədlər, məqbərələr diyarı kimi də şöhrət tapıb. Bilirik ki, ölkə başçısının qayğısı sayəsində son illər Gəncə sosial-iqtisadi cəhətdən xeyli inkişaf edib, şəhərin siması dəyişib, xüsusən də qədim Gəncə divarlarının yenidən bərpa edilməsi şəhərə əlavə gözəllik bəxş edir. Məlumdur ki, Nizami Gəncəvi Muzeyi, Məhsəti Gəncəvi adına Mədəniyyət Mərkəzi, "Xəmsə" abidəsi, "Gəncə Qala qapıları" Arxeologiya və Etnoqrafiya Muzeyi, Müasir İncəsənət Muzeyi, Heydər Əliyev Park Kompleksi yaradılıb, yüksək standartlara cavab verən bir neçə mehmanxana tikilib, küçələr, çoxsaylı yaşayış binaları yenidən qurulub, parklar salınıb, genişmiqyaslı abadlıq-quruculuq işləri görülüb, orta əsrlər Azərbaycan memarlığının qiymətli abidələrindən sayılan "İmamzadə" kompleksi bərpa olunub, Gəncə Dövlət Filarmoniyası və Gəncə Dövlət Dram Teatrı binalarının tikintisi davam etdirilib. Yeri gəlmişkən, onu da vurğulayaq ki, Heydər Əliyev Fondu Gəncə şəhərinin memarlıq abidələrinin bərpasında, bu şəhərdə olan milli-maddi dəyərlərimizə münasibətdə hər zaman ön cərgədədir. Heydər Əliyev Fondunun qayğısı sayəsində neçə-neçə abidə yenidən xalqa qaytarılıb.

Gəncə Azərbaycanın mərkəzi şəhərlərindən biri olaraq yadelli işğalçıların da pis nəzərindən yayınmayıb. Məlum olduğu kimi, şəhərin adı dəfələrlə dəyişdirilib. 1989-cu ildə Gəncənin adı özünə qaytarılıb və bu dəfə həmişəlik. O nə Yelizavetpoldur, nə də Kirovabad, o doğma Gəncədir, anamız Azərbaycanın əziz balası...

Rəsmi məlumatlara görə, Hazırda Gəncənin ərazisi 100 kv.km-dən artıq olub, əhalisinin sayı isə 350 min nəfərdən ibarətdir. Quru Qobu ərazisində "Gülüstan" mikrorayonu və "Yeni Gəncə" rayonunun qurulması, Gəncənin tutduğu ərazinin genişlənməsi şəhərin gələcək inkişafı üçün bir əlverişli şərait yaratdı.

2006-cı ildə Gəncədə Azərbaycanda ikinci beynəlxalq hava limanı açıldı. Gəncə şəhəri 2 rayon və 7 qəsəbə inzibati ərazi vahidindən ibarətdir. "Gəncə şəhərinin Kəpəz rayonunun inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının 2011-ci il 13 dekabr tarixli, 270-IVQ nömrəli Qanununun tətbiqi barədə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 fevral 2012-ci il tarixli, 1991 nömrəli Sərəncamı ilə 5 yeni - Şıxzamanlı, Məhsəti, Sadıllı, Natəvan və Cavad xan adlı qəsəbələri yaradılıb.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 15 iyun 2004-cü il, 19 may və 11 oktyabr 2005-ci il, 31 oktyabr 2006-cı il, 30 may 2007-ci il, 3 mart və 24 sentyabr 2008-ci il, 25 may 2009-cu il, 11 fevral 2010-cu il, 09 fevral 2011-ci il, 21 yanvar 2012-ci il tarixlərdə Gəncə şəhərinə səfər edib.

Qeyd edək ki, Gəncənin inkişafı ilə bağlı bir sıra layihələr həyata keçirilir. Bilirik ki, qəbul edilən investisiya layihəsi Gəncəni sosial-iqtisadi cəhətdən inkişaf etdirmək məqsədi daşıyır. Onu da vurğulayaq ki, Gəncədə mütəmadi olaraq bölgə gənclərinin inkişafı ilə bağlı silsilə tədbirlər keçirilir. Gəncədə hazırda həyata keçirilməkdə olan bir sıra əhəmiyyətli layihələrin gələcəkdə böyük bəhrə verəcəyinə ümid bəsləmək lazımdır. Məlumatlara görə, hazırda Heydər Əliyevin adını daşıyan parkda da əsaslı tikinti-bərpa işləri aparılır. Heydər Əliyevin adının əbədiləşdirilməsi və siyasi kursunun öyrənilməsi məqsədilə Heydər Əliyev parkında Heydər Əliyev Mərkəzinin inşasına başlanıb. Mərkəz üçmərtəbəli, ümumi sahəsi 7500 kvadratmetrdən ibarət olacaq. Burada eni 20, uzunluğu 50 metr, girişdə hündürlüyü 43 metr olan "Zəfər tağı" da inşa ediləcək. Mərkəzin birinci mərtəbəsində sərgi zalı, ikinci mərtəbədə Azərbaycanın inkişaf tarixini əks etdirən ekskursiya zalı, elektron və kütləvi kitabxana, üçüncü mərtəbədə isə konfrans zalı, müşavirə otağı, həmçinin 400 yerlik iclas zalı da nəzərdə tutulub. Bunlarla yanaşı, Mərkəzdə müxtəlif dekorativ və sosial tikililər inşa ediləcək. Parkın girəcəyindən Heydər Əliyev Mərkəzinə qədər olan ərazidə 32 ədəd xüsusi memarlıq üslubunda fəvvarə düzəldiləcək. Eyni zamanda süni gölün yaradılacağı "Disneyland" əyləncə mərkəzlərinin, istirahət guşələrinin tikintisi də nəzərdə tutulub. Tikinti zamanı müasir texnologiyadan, yüksək keyfiyyətli tikinti materiallarından istifadə olunur ki, bu da gələcəkdə binanın xarici və daxili görünüşünü daha da cəlbedici edəcək. Hazırda Mərkəzin girəcəyindən binaya qədər yol boyu fəvvarələr quraşdırılır. "Zəfər tağı"nın bünövrəsində tamamlama işləri görülür. Həyata keçirilən işlərdən biri də Gəncədə böyük gölün yaradılması ilə bağlıdır. Məlumatlara görə, süni göl Heydər Əliyev Parkında mərkəzi küçənin cənub-qərbində, memoriala gedən yolda yerləşir və 30 hektar sahəni əhatə edir. Gölün mərkəzində qüllə tikiləcək. Bununla yanaşı, suyun içində fəvvarə və səhnə quraşdırılacaq. Burada orijinal illüminasiya yaradılacaq, atəşfəşanlıqlar təşkil olunacaq. Gəncədə böyük Mədəniyyət Mərkəzinin inşası da diqqəti cəlb edir. Belə ki, Gəncə şəhərində tayı-bərabəri olmayan filarmoniya inşa olunur. Hazırda filarmoniyanın tikintisi sürətlə davam etdirilir. Yeni inşa olunan filarmoniya 3000 nəfər tamaşaçı tutumlu olacaq. Gəncə şəhərinin filarmoniyası yeddi mərtəbədən və 4 zaldan ibarət olacaq. Müasir və böyüklüyü ilə seçiləcək filarmoniyada ikimərtəbəli avtomobil dayanacağı, lüks lift nəzərdə tutulub. Bundan başqa, binanın fasadında tanınmış şəxslərin heykəlləri yerləşdiriləcək.

Qeyd edək ki, Gəncədə özəl sektorun inkişafına böyük önəm verilir. Şəhərdə açıq tipli "Metal-plastik" birləşmiş səhmdar cəmiyyəti fəaliyyət göstərir. Yeni nəsil menecerləri tərəfindən idarə olunan bu müəssisə 75 adda müxtəlif məhsul- təhsil üçün lazımi avadanlıqdan tutmuş (stol, lövhə və s.), ofis mebeli, uniforma, istehlakçı malları, 40 mm-120 mm-lik mıxlar, akkumulyatorlar (60, 100, 180 amper), plastik məmulatlara (ağırlığı 1 qr-5 kq-a qədər) kimi istehsal edir. Şəhərdə yerləşən "Billur" zavodunun 1 hektardan çox istehsal ərazisi var, burada 100 işçi çalışır, müəssisə sovet dövründən etibarən əsasən elektronika üzrə ixtisaslaşıb. Bu gün tanınmış televizor markaları ilə eyni səviyyədə rəqabət apara biləcək "Merkuri" televizorlarının istehsalı ilə məşğul olur və illik olaraq 900 milyon manatlıq televizor istehsal edir.

Açıq tipli birləşmiş səhmdar şirkəti olan "Gancə-mebel" 1998-ci ilin yayında Azərbaycanda özəlləşmənin ilk mərhələsinin həyata keçirildiyi bir dövrdə yaradıldı. Açıq tipli birləşmiş səhmdar şirkətə aid səhmlərin 72 %-i özəl şəxslərə, yerdə qalan 28 %-i isə dövlətə aiddir. Müəssisənin yerləşdiyi sahə şəhərin mərkəzində yerləşərək 4.5 hektardan artıq ərazini əhatə edir. Şirkətin mülkiyyəti elektrik yarımstansiya, dəmir yolu xətti, qaynarxana, şəhər və bəzi rayon mərkəzlərindəki dükanlar, mal anbarları, restoranlar, kirayəlik idarələr (ofislər) və nəhayət, yeni ticarət mərkəzindən (tikinti işləri davam edir) ibarətdir. Yeri gəlmişkən, müəssisə müxtəlif növ qiymətli ağac növlərindən mebel, qapı və pəncərə hazırlayır. İki il boyunca sənaye dükanlarını bərpa edərək açıq tipli birləşmiş səhmdar şirkəti indi özünə əməkdaş və satış üçün bazar axtarışındadır.

Qida istehsalı sənayesi sahəsində ət istehsalı zavodu və süd fabriki kimi nəhəng "Ət-süd" birləşmiş müəssisəsi, "Şirniyyat malları" birləşmiş müəssisəsi, "Gəncə Şərab-1" və "Gəncə Şərab-2" birləşmiş müəssisəsələri sovet dövründə yaradılıb və hazırda cəmi potensialının 5-10 %-ni istehsal etməklə fəaliyyət göstərir. Azərbaycan-Almaniya birləşmiş müəssisəsi olan "Korund" şirkəti 5 növdə üzüm - "Nazlı", "Naz-naz", "Mədrəsəli", "Sarı ", "Qaragilə" yetişdirir. İllik olaraq 100 min dekalitr istehsal edir.

Sizə təqdim etdiyimiz faktlardan aydın gördünüz ki, Gəncə şəhəri sosial-iqtisadi cəhətdən böyük nailiyyətlər əldə edib. Gəncə inkişaf edir və gələcəyə uğurlarla üz tutub. Keçmişimizin və gələcəyimizin şəhəri, Gəncə, hər zaman xoş sədanı eşidək!

İradə SARIYEVA

Yazı Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun birgə keçirdiyi müsabiqəyə təqdim edilir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

Tarix: 07.07.2026 / 20:11

İran müharibəsi qlobal enerji təminatında yeni böhran yaradıb...

Tarix: 07.07.2026 / 12:56

Azərbaycanda vençur kapitalı fondları yaradılacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 21:45

Ermənistan Azərbaycanla Türkiyənin elektrik şəbəkəsinə qoşulmaq istəyir...

Tarix: 06.07.2026 / 21:05

Avropanın daha bir dövləti Azərbaycanın Orta Dəhliz layihəsinə qoşulur...

Tarix: 06.07.2026 / 19:25

Ermənistan məhsullarının Avropaya çatdlrılmasında ağır problemlər yarandı...

Tarix: 06.07.2026 / 17:09

Rusiya Azərbaycan vasitəsilə Ermənistana 30 vaqon propan göndərdi

Tarix: 06.07.2026 / 15:08

Ermənistan Rusiya qazını Avropa qiymətinə alacaq...

Tarix: 06.07.2026 / 14:06

Rusiya dronla Ukraynada SOCAR-ın yanacaqdoldurma məntəqəsini vurdu...

Tarix: 05.07.2026 / 19:40

"Yeni dəmir yolu Türkiyə, Ermənistan və Azərbaycan arasında nəqliyyat əlaqələrini gücləndirəcək" - Uraloğlu

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 02.07.2026 / 20:10

Dövlət qurumlarının portal və mobil tətbiqləri birləşdirilir - Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Şura böyük islahatlar mesajını verdi...

Tarix: 02.07.2026 / 15:16

Xırdalan Xəstəxanasına qarşı kəskin iddia - orqan köçürülmüş xəstələr ölüm təhlükəsində?...

Tarix: 25.06.2026 / 20:33

Əmək pensiyası yaşına görə qonşular bizi bir neçə il qabaqlayır...

Rəqəmsal İnkişaf Şurası ilə süni zəka və kibertəhlükəsizliyin yüksəliş yoluna çıxdıq...