Dollar kreditlərinə güzəşt tətbiqi gerçəkliyə yaxınlaşır

Tarix: 08.06.2016 / 01:23
Bölmə: İqtisadiyyat

Ölkədə baş verən sonuncu devalvasiyadan sonra cəmiyyətin maraq dairəsində olan məsələlərdən biri də xarici valyutada, əsas etibarı ilə də dollarda götürülən kreditlərə güzəşt tətbiq olunması ilə bağlıdır. Düzdür, bəzi banklar müştərilərinin krediti daha aşağı məzənnə ilə qaytarması üçün müəyyən addımlar atdılar. Amma bunu heç də bütün banklar etmədi. Mütəxəssislər isə bankların onsuz da verdikləri kreditlərdən kifayət qədər pul qazandığını və bu şəraitdə vətəndaşlara güzəştə getməli olduğunu bildirir.

Real vəziyyət dollar krediti ilə bağlı güzəştlərin olmasının hələ də gündəlikdən çıxmadığını göstərir. Belə güzəştlər isə bankların problemli kreditlərinin də həcminin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına rəvac vermək iqtidarındadır.

Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Beynəlxalq Valyuta Fondu (BVF) Azərbaycan bank bazarının requlyatorlarına qeyri-sağlam bankların restrukturizasiyasının qısa zamanda və çevik şəkildə icra olunmasını təkidlə tövsiyə edib. Fondun bununla bağlı bəyanatında həmçinin bildirilir ki, bazar tənzimləyicisi bank sisteminin sağlamlaşdırılması prosesi çərçivəsində 8 kommersiya bankının lisenziyasını geri çağırıb və digər bankların geniş spektrli stress-testlərini aparıb. BVF bu stress-testlərin artıq bitmək üzrə olduğunu, qalan qeyri-sağlam bankların restrukturizasiyası üçün isə Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası, Maliyyə Nazirliyi və Mərkəzi Bankın sıx əməkdaşlığı şəraitində fəaliyyət planı hazırladığını qeyd edib. Fond restrukturizasiya proqramının qeyri-sağlam banklarda mövcud olan yüksək səviyyədə qeyri-işlək kreditlərlə bağlı vəziyyəti aradan qaldırmalı və zəif bankların kapitalının yüksəltməli olduğunu bildirib. Hesab olunur ki, dollar krediti ilə bağlı məsələnin çözülməsi halında bank sektorunda vəziyyət daha da yaxşılaşacaq. Millət vəkili Vahid Əhmədov isə bildirib ki, hazırda 10 min dollara qədər olan kreditlərə güzəştin tətbiq edilməsi ilə bağlı danışıqlar davam edir: "Danışıqlar həm Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası, həm də Prezidentin iqtisadi məsələlər üzrə köməkçisi ilə aparılır". Deputat qeyd edib ki, dollar kreditlərinə güzəştlə bağlı təkliflər Prezidentə məruzə olunacaq: "Hazırda bu məsələyə baxılır. Yəqin ki, tez bir zamanda müəyyən qərar veriləcək".

Qeyd edək ki, millət vəkilləri Vahid Əhmədov və Əli Məsimli aprel ayının 29-da birlikdə hazırladıqları təkliflər paketini 3 ünvana - Milli Məclisin sədrinə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İqtisadi islahatlar üzrə köməkçisinə və Azərbaycan Respublikasının Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası Direktorlar Şurasının sədrinə göndəriblər. Burada məhz dollar kreditlərinə güzəştlər nəzərdə tutulur. Belə güzəştin çox vacib olduğunu iqtisadçı Vüqar Bayramov da təsdiq edir: "Ötən ilin fevral ayında kredit götürənlərə kompensasiyanın ödənilməsi və güzəştlərin tətbiqini ilk dəfə təklif edəndə bu təşəbbüs rəsmi dəstək qazanmasa da, son zamanlar gələn xəbərlər müəyyən nikbinlik yaradır".

Onun sözlərinə görə, o zaman kompensasiya mexanizmini rəsmi şəkildə hökumətə də təqdim edib: "İkinci devalvasiyadan sonra isə bu məsələni daimi olaraq gündəmdə saxlamağa çalışdım. Çox sevindirici haldır ki, müxtəlif steykholderlər, o cümlədən parlament, mətbuat, müstəqil iqtisadçılar bu təşəbbüsə ciddi dəstək verdi. Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatasının son açıqlamalarından bəlli olur ki, artıq 10 min dollaradək olan kreditlərə kompensasiyanın verilməsi məsələsinin müzakirəsi yekunlaşmaqdadır. Parlamentdən gələn xəbərlər də bunu təsdiq etməkdədir.

Hökumət kreditlərə güzəştin verilməsi barədə nə qədər tez qərar qəbul edəcəksə, kredit bazarındakı problemlərin həllinə o qədər tez yardım göstərmiş olar. Son monitorinqlərimiz də göstərir ki, kredit götürənlərə güzəşt olmadan bank sektorundakı mövcud problemləri aradan qaldırmaq mümkün olmayacaq".

Xatırladaq ki, Azərbaycanda bütün valyuta növləri daxil olmaqla ümumi kredit portfelinin dəyəri 19 milyard 744 milyon manatdır. Xarici valyutada olan kreditlərin cəmi isə 7 milyard 477 milyon dollardır. Hesab olunur ki, 10 min dollaradək olan kreditlər üzrə fərqi Mərkəzi Bank 1.05 ilə mövcud məzənnə arasındakı fərqi ödəyərsə və bununla yanaşı banklar vətəndaşlara faiz güzəştləri edərsə, o zaman ikinci devalvasiyanın bank sektoruna və borcu olanlara təsirlərini minimumlaşırmaq mümkündür. Hesab edilir ki, bu gün sadəcə vətəndaşların borc öhdəliyinin azalması deyil, eyni zamanda bank sektorunun qorunması məhz kompensasiya mexanizmindən asılıdır.