Akif Nəsirli: “Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının 78 milyard dollara çatması həm iqtisadi sabitlik, həm də strateji təhlükəsizlik baxımından çox böyük üstünlüklər yaradır”`
“Bu ilin əvvəlindən Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 6.7 milyard ABŞ dolları artaraq 77.7 milyard ABŞ dollarına çatıb". Bunu Mərkəzi Bankın Statistika departamentinin direktoru Samir Nəsirov bildirib.
O qeyd edib ki, hesabat dövründə Azərbaycanın ixrac etdiyi neftin orta qiyməti 70.7 ABŞ dolları, təbii qazın isə min kubmetrinin qiyməti 301 ABŞ dollar təşkil edib.
Qeyd edildiyi kimi, Azərbaycanın valyuta ehtiyatları 78 milyard dollara çatıb. Maraqlıdır, ehtiyatin bu qədər olması ölkəyə hansı üstünlüklər gətirəcək? Ümumiyyətlə, bu hal hansı risqlərdən qoruyacaq?
“Ehtiyatların “sadəcə yığılması” yox, səmərəli idarə olunması da vacibdir, yəni inflyasiyadan qorunması və gəlir gətirən aktivlərə yönəldilməsi önəmlidir”
Iqtisadçı ekspert Akif Nəsirli “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının (aktivlərin) 78 milyard dollara çatması həm iqtisadi sabitlik, həm də strateji təhlükəsizlik baxımından çox böyük üstünlüklər yaradır: “Valyuta ehtiyatlarının artmasının üstünlükləri çoxdur. İlk olaraq deyim ki, bu hal milli valyutanın sabitliyi deməkdir. Ehtiyatların yüksək olması manatın məzənnəsini qorumağa imkan verir. Mərkəzi Bank bazara müdaxilə edərək kəskin dalğalanmaların qarşısını ala bilər. Həmçinin, iqtisadi böhranlara davamlılıq təsir edir. Qlobal maliyyə böhranı, enerji qiymətlərinin enməsi və ya kəskin idxal artımı baş verdikdə ölkə öz ehtiyatlarından istifadə edərək balansı qoruyur. Bununla yanaşı, xarici borc riskinin azlığı deməkdir. Azərbaycan dövlət borcunun ÜDM-də payı nisbətən aşağıdır. Böyük valyuta ehtiyatı olduğu üçün borcların ödənilməsində çətinlik yaranmır. Valyuta ehtiyatının artması beynəlxalq etibar və investisiya cəlbediciliyi deməkdir. Güclü ehtiyat fondları kredit reytinqlərini yüksəldir. Xarici investorlar üçün ölkə daha etibarlı görünür. Eyni zamanda, strateji təhlükəsizlik baxımından da əhəmiyyətlidir. Müharibə, regional gərginlik və ya xarici sanksiya risqi zamanı valyuta ehtiyatları iqtisadi davamlılığı təmin edir. İri layihələrin maliyyələşməsinə də təsir edir. İnfrastruktur, nəqliyyat və sosial layihələrin icrasında ehtiyatlardan istifadə etmək mümkündür. Lakin bu, ehtiyatların azalmasına səbəb olmamalıdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, valyuta ehtiyatının artmasının müəyyən risqləri də var: “Məlumdur ki, Azərbaycanın ixracının əsas hissəsi neft və qazdır. Qiymət kəskin enəndə gəlirlər azalır, amma ehtiyatlar bu risqi kompensasiya edir. Böhran zamanı vətəndaşlar və şirkətlər dollar tələbini artırsa, ehtiyatlar panikanı yatırır. İdxalın artması və ya ixracın azalması zamanı xarici ticarət balansı pozularsa, ehtiyatlardan istifadə olunur.
Regionda gərginlik artdıqda və ya maliyyə sanksiyaları tətbiq edilərsə, ölkə müəyyən müddət müstəqil maliyyələşə bilir. Beynəlxalq maliyyə bazarlarında faizlər artsa və ya borcların yenilənməsi çətinləşsə, Azərbaycan ehtiyatları hesabına ödəniş edə bilər”.
Ekspert hesab edir ki, 78 milyard dollarlıq valyuta (aktiv) ehtiyatı Azərbaycanın “təhlükəsizlik yastığı”dır: “Bu, həm milli valyutanı sabit saxlayır, həm də qlobal və regional iqtisadi risqlərdən qoruyur. Amma ehtiyatların “sadəcə yığılması” yox, səmərəli idarə olunması da vacibdir. Yəni onların inflyasiyadan qorunması və gəlir gətirən aktivlərə yönəldilməsi önəmlidir”.
Günel CƏLİLOVA
