Son vaxtlar Rusiyada ciddi valyuta qıtlığı müşahidə edilir və bu ən yüksək səviyyədə etiraf olunur. Bu səbəbdən Rusiya rublu ötən il aprelin sonlarından bu il fevralın 14-dək ən aşağı məzənnə həddində ucuzlaşıb. Yanvar ayında ən böyük ixracatçılar Moskva Birjasında valyuta satışlarını 10 milyard dollara qədər azaldıblar.
Bütün bunlar Rusiyanın karbohidrogen ixracından gələn gəlirlərinin rekord azalması ilə bağlıdır. Fevralın 14-də birja satışı zamanı 1 dolların qiyməti 73.98 rubla bərabər olub. Rublun məzənnəsi avro və Çin valyutası yuanla müqayisədə də düşüb. Fevralın 6-da bəzi Rusiya ixracatçılarına xarici valyuta gəlirlərini rubla dəyişməmək istisnası verilib. Bu, kapitala nəzarəti cüzi azaldıb və əslində Rusiya 2022-ci il boyunca rublun məzənnəsini məhz bu mexanizmlə sabit saxlaya bilib. Rusiya hökuməti neft və qaz qiymətlənin düşməsi ilə bağlı büdcədə yaranmış kəsir boşluğunu doldurmaq məqsədilə günə 8.9 milyard rublluq (120 milyon dollar) xarici valyutasını satışa çıxarır. Enerji gəlirlərinin azalmasına dair proqnozlar da rublun zəifləməsinə təkan verib. Bazarda həqiqətən də valyuta qıtlığı var, iri Rusiya və böyük bir xarici bankın dilerləri bunu təsdiqləyiblər. Çünki bütün əsas maddələr üzrə ixrac həcmləri ilə yanaşı gəlir daxilolmaları da azalır. Büdcə artıq ixracın uğursuzluğundan əziyyət çəkir. Artıq etiraf olunur ki, Rusiya "valyuta aclığı" astanasındadır.
Maraqlıdır, Rusiyada yaşanan valyuta çatışmazlığının Azərbaycana hansı təsirləri olacaq?
“Rusiyada yaşanan valyuta çatışmazlığı Azərbaycan iqtisadiyyatına öz mənfi təsirini müxtəlif formada göstərəcək”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun fikrincə, bunun Azərbaycan iqtisadiyyatına bu və ya digər mənfi təsirləri olacaq: “Bir sıra iqtisadi reallıqlar var ki, onları nəzərə almaq lazımdır. Rusiya Azərbaycanın ticarət partniyorları içində əsas paya malikdir. O cümlədən, Ukraynada birinci beşlikdədir. Qeyri-neft sektoru ilə bağlı ümumiyyətlə, bu ölkələr bizim üçün çox vacibdir. Rusiyada 2 milyondan artıq soydaşlarımız yaşayır. Onların bir qismi hər ay Azərbaycana pul göndərir. Təbii ki, Rusiyada valyuta çatışmazlığı yaranırsa, bu, onların sosial vəziyyətinə, iqtisadi fəaliyyətinə mənfi təsir edir. Paralel olaraq sürətli şəkildə ölkədən qeyri-rəsmi kapital axını baş verirsə, bu, əlbəttə ki, ölkə iqtisadiyyatının yorğunluğuna gətirib çıxarır. Daha sonra bu, iqtisadiyyatın iflic olmasına gətirib çıxaracaq. Bununla belə, Rusiya iqtisadiyyatının şaxələnməsinin qarşısını alır. Belə olanda, əlbəttə ki, orada işləyən soydaşlarımızın güzəranı pisləşəcək. Azərbaycana göndərilən vəsaitlər azalacaq. Halbuki, onlar Azərbaycanın regionlarında yaşayan yaxınlarına vəsaitlər göndərirdilər. Başqa bir tərəfdən bu, Rusiyada çalışan azərbaycanlıların geri qayıtmasına səbəb ola bilər. İkinci əsas problem o ola bilər ki, biz qeyri-neft məhsullarımızı əsasən Rusiya bazarına ixrac edirik. Bizim iş adamları məhsulu Rusiya bazarına apararkən onlar Azərbaycana rubl gətirə bilməzlər. Aydın məsələdir ki, onlar Rusiya ərazisində satdıqları məhsula görə dönərli valyuta almalıdılar. Bu yoxdursa, o zaman iş adamları ciddi problemlərlə üzləşəcəklər. Bu da son nəticədə ümumi ixracatımıza mənfi təsir edəcək. Çıxış yolu qismən də olsa barter mübadiləsidir. Yəni aparılan məhsulun müqabilində oradan ölkəyə digər məhsullar gətirmək. Ancaq bu, problemdən tam çıxış yolu deyil. Çünki bu, vaxt itkisiinə gətirib çıxarır. Bir sözlə, Rusiyada yaşanan valyuta çatışmazlığı müxtəlif formada Azərbaycan iqtisadiyyatına öz mənfi təsirini göstərəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
