Banklarda olan əmanətlər 2016-cı il fevralın 1-dən etibarən 7 (yeddi) il müddətində vergidən azad edilib.
Belə ki, “Vergi Məcəlləsi”nin 102.1.22-ci maddəsinə əsasən, yerli bank və xarici bankın Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən filialı tərəfindən fiziki şəxslərin əmanəti üzrə ödənilən illik faiz gəlirləri, habelə emitent tərəfindən investisiya qiymətli kağızları üzrə ödənilən dividend, diskont (istiqrazların nominalından aşağı yerləşdirilməsi nəticəsində yaranmış fərq) və faiz gəlirləri gəlir vergisindən azaddır. Ancaq bu müddət 1 fevral tarixində başa çatıb. Bununla yanaşı, “Vergi Məcəlləsi”nə edilən son dəyişikliklərdə bu maddə üzrə güzəşt müddətinin uzadılması nəzərdə tutulmadı. Bu o deməkdir ki, əgər bu maddədə düzəliş edilməyəcəksə o zaman fevralın 1-dən (dünən) əmanətlərə vergi hesablanacaq. Maraqlıdır, əmanətlərin vergiyə cəlb edilməsi nəyi dəyişəcək? Bu hal əmanətlərin həcminin azalmasına təsir edəcəkmi?
“Güzəşt uzadılmasa, depozitlər azalar və əvəzində daşınmaz əmlak bazarında bahalaşma ola bilər”
İqtisadçı-ekspert Eldəniz Əmirov bildirdi ki, güzəşt uzadılmasa, depozitlər azalar və əvəzində daşınmaz əmlak bazarında bahalaşma ola bilər: “Vaxtı bitən vergi güzəştinin olduğu maddə (102.1.22) bir az uzundur. Həm o, emitent, dividend, diskont kimi sadə vətəndaşın anlamayacağı terminlərlə zəngindir. Ona görə də bunu sadə insanların anlayacağı dildə ifadə etsək, bu maddəyə görə, insanların banklara qoyduqları depozitlərdən əldə etdiyi illik faiz gəlirləri 7 il müddətinə vergidən azad edilirdi. Məlumdur ki, bu güzəşt 2016-ci ildə qəbul edilib. Səbəb isə həmin il bir çox güzəştlərin edilməsinə zərurət yaradan devalvasiya idi.0 2015-ci ildə olan devalvasiyanın iqtisadiyyata dağıdıcı təsirini azaltmaq üçün bir sıra tədbirlər görüldü ki, bunlardan da biri depozitlərdən gələn faiz gəlirlərinin vergidən azad edilməsi oldu. Amma bunun da vaxtı bitdi”.
Iqtisadçının sözlərinə görə, əmanətlərin vergidən azad ediıməsi güzəşti insanların banklara depozit yatırmasının həcmini artırdı. Yeddi il ərzində fiziki şəxslərin 8,8 milyard manat əmanəti 33 faizdən çox artaraq 11,7 milyard manata qalxdı. Təbii ki, güzəştin bitməsi geri effektlər yarada, əmanət həcmlərinin azalmasına gətirib çıxara bilər. Ancaq yeni mexanizm tətbiq etməklə vergi güzəştinin müddətini uzada bilərlər.
Həmsöhbətimiz hesab edir ki, bu qərar tək vətəndaşlar üçün deyil, banklar üçün də sərfəli deyil: “Vətəndaşlar əllərində əlavə vəsaiti banka qoymayıb, daha səmərəli şəkildə istifadə edəcək.
Günel CƏLİLOVA
