Vasif Talıbovun 27 il Naxçıvan Muxtar Respublikasına rəhbərlik etməsi bütün sahələrdə bölgənin inkişafına mənfi təsir göstərdi. Həm ictimai-siyasi, həm də iqtisadi baxımdan öz mənfi təzahürlərini göstərdi. Bütün bunların mənfi nəticələrini aradan qaldırılması üçün zamana ehtiyac var.
Talıbovun despotik idarəçiliyi üzündən Naxçıvan uzun illər xarici sərmayədən məhrum qaldı. Yalnız dövlət büdcəsindən ayrılan vəsaitlər hesabına bir sıra sosial və digər layihələr həyata keçirildi. Ancaq bu məqsədlə ayrılan vəsaitlərin çoxu mənimsənildi. Yəni, təyinati üzrə xərclənmədi. Halbulki, normal investisiya mühiti olsaydı və xarici sərmayə Naxçıvana cəlb edilsəydi, bölgə dotasiyaların ümidinə qalmazdı. Nəticədə çoxsaylı iş yerləri yaranardı, qeyri-neft sektoru inkişaf edirdi və bu da insanların sosial rifahını yaxşılaşdırardı. Ötən illər ərzində Naxçıvan bu dərəcədə sürətlə boşalmazdı.
“Regionun inkişafı ilə bağlı xarici sərmayədarlar üçün əlverişli zəmin yaradılmadı”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimovun fikrincə, Talıbovun rəhbərlik dövrü Naxçıvan üçün itirilmiş illər sayılır: “Naxçıvan 3 ölkə ilə İran, Ermənistan və Türkiyə ilə həmsərhəddir. İstər İran, isdərsədə Türkiyə tərəfi üçün investisiya cazibədarlığı baxımından Naxçıvan əlverişli ərazilərdən biridir. Nəzərə alsaq ki, ümumi iqtisadi cəhətdən Azərbaycanda ötən illər ərzində bir sıra işlər görülüb, o zaman Naxçıvanda da bir sıra işlər görülməli idi. Ancaq əfsuslar olsun ki, Talıbov Naxçıvanın ankılav vəziyyətindən öz maraqları üçün sui-istifadə edərək bundan şəxsi varlanmaq üçün yararlandı. Regionun inkişafı ilə bağlı xarici sərmayədarlar üçün əlverişli zəmin yaradılmadı. Bütün bunların nəticəsində Naxçıvan bir neçə il geri atıldı. Naxçıvanda zəngin mineral ehtiyatlar var. Onların hasil olunması, emalı və qablaşdırılması ilə bağlı xarici investrlara şərait yaradılsaydı, bölgədə tamamilə fərqli mənzərə yaranardı. Yeni-yeni iş yerləri açılacaqdı, rəqabət imkanları genişlənəcəkdi və bundan oradakı əhali faydalanardı. Naxçıvandakı əməkçi qüvvə bir tikə çörəkdən ötrü Türkiyəyə, Bakıya və digər yerlərə köç etməzdilər. Naxçıvanın qapalı bir rejimdə idarə olunması regionu ümumi iqtisadi inkişafdan əsaslı şəkildə məhrum etdi. Ona görə də Naxçıvan camaatı itirdi. Kifayət qədər yeni texnologiyalar, nanotexnologiyalar tətbiq etməklə regionu inkişaf etdirmək olardı. Ancaq əfsuslar olsun ki, Talıbovun avtoritar idarəçiliyi buna imkan vermədi. Ən azından Naxçıvanda azad iqtisadi zona yaratmaqla, qarşıya qoyulan hədəflərə çatmaq mümkün idi. Bunun üçün imkanlar var idi. Ancaq bütün bunlara Talıbov öz şəxsi biznesi kimi yanaşdı. Demək olar ki, bütün sahələri öz monopoliyasına daxil etdi. Belə olan halda əlbətdə ki, Naxçıvana xarici sərmayə cəlbindən söhbət gedə bilməzdi. Rəqabət mühiti yaranmazdı. Bu baxımdan hesab edirəm ki, iqtisadi nöqteyi nəzərdən Naxşıvan gerilədi. Cavan və orta nəsil regionu tərk etdi. Bütün bunlar heç şübhəsiz ki, bölgə üçün böyük iqtisaddi itki idi”.
Vidadi ORDAHALLI
