Rəsul Cahangirli: “Ölkədə daxili istehsal artsa, o zaman bu kimi qərarlar inflyasiyanın cilovlanmasına müsbət təsir edəcək”
Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) İdarə Heyəti (İH) uçot dərəcəsinin 0,25 faiz bəndi artırılaraq 8 faizdən 8,25 faizə qaldırılması barədə qərar qəbul edib. Faiz dəhlizinin aşağı həddi 1,25 faiz bəndi artırılaraq 6,25 faiz, yuxarı həddi isə yenə də 9,25 faiz müəyyən olunub.
Mərkəsi Bank bunu belə əsaslandırıb: “Faiz dəhlizinin eninin daraldılması qərarı bu ilin avqust ayında pul siyasətinin yeni əməliyyat çərçivəsinin tətbiqi ilə bağlı qabaqlayıcı açıqlamalara uyğun verilib. Bu qərar eyni zamanda faktiki göstəricilər və yenilənmiş makroiqtisadi proqnozlara əsaslanır”.
Daha sonra qeyd edilib ki, bu qərar eyni zamanda faktiki göstəricilər və yenilənmiş makroiqtisadi proqnozlara əsaslanır: “Dünya ərzaq qiymətlərindəki azalma dinamikası, ticarət tərəfdaşlarında inflyasiyanın nisbətən səngiməsi ölkədə inflyasiya səviyyəsinə zaman intervalı ilə təsir edir. Son 2 ayda faktiki illik inflyasiya sabitləşsə də hələ də ikirəqəmli olaraq qalir. Növbəti il üzrə inflyasiya mühiti ilə bağlı qeyri-müəyyənliklər yüksəkdir”.
Maraqlıdır, Mərkəzi Bankın məlum qərarı artan qiymətlər fonunda hansısa əhəmiyyət kəsb edirmi? Maliyyə bazarında inflyasiyanın önlənməsinə hansısa təsiri olarmı?
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Fuad İbrahimov bunun qiymət artımının önləməsində hansısa müsbət rol oynayacağını real hesab etmir: “İqtisadi nəzəriyyənin göstəricilərinə əsasən uçot dərəcəsinin artırılması, ümumiyyətlə gedən inflyasiyanın qarşısını alan bir alətdir. Dünyanın bütün mərkəzi bankları, o cümlədən ABŞ-da gedən proseslər çərçivəsində bu requlyatordan istifadə etməklə, inflyasiyanın daha da yüksəlməsini səngidirlər. İnflyasiyanı yaradan amil isə vaxtilə uçot dərəcəsinin aşağı salınması və iqtisadi aktivliyin artırılması ilə bağlı atılan addımlardır. Ancaq pandemiya ilə mübarizədə bu, əks effekt verdi. O zaman daha çox monitar və fiskal siyasət yeridildiyi üçün 2021-ci il dünya iqtisadiyyatında inflyasiya ili kimi tarixdə qaldı. Bununla mübarizə aparmaqdan ötrü yeganə yol uçot dərəcəsinin artırılmasıdır. Ona görə də bir sıra ölkələr sözügedən prosesi görür və ona uyğun addımlar atır. Azərbaycanda da bənzər tədbirlər görülür. Ancaq çox təəssüflər olsun ki, Azərbaycanda uçot dərəcəsinin artırılmasının elə bir önəmi yoxdur. Ona görə ki, bizdə idxal olunan məhsullar inflyasiyaya ciddi təsir edir. Belə olduğu halda uçot dərəcəsinin artırılmasının heç bir əhəmiyyəti yoxdur. Mərkəzi Bankın atdığı addımların təsirləri iqtisadi nəzəriyyədə göstərildiyi kimi səmərə vermir. Ona görə də düşünmürəm ki, məlum qərar ölkədə inflyasiyanı səngidə bilər. O üzdən, bununla bağlı hansısa gözləntim yoxdur”.
Digər ekspert Rəsul Cahangirli isə hesab edir ki, ölkədə daxili istehsal artsa, o zaman Mərkəzi Bankın məlum qərarı inflyasiyanın cilovlsanmasına müsbət təsir edəcək: “Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycan əksər qeyri-neft məhsullarını xaricdən idxal edir. Bir sıra hallarda inflyasiyanın yüksəlməsinə bu amil təsir edir. Yəni, dünya bazarında həmin məhsulların qiyməti qalxdığı üçün bu, yerli bazarda qiymətlərə avtomatik təsir edir. Bu zaman maliyyə bazarında atılan bəzi qabaqlayıcı addımlar səmərə vermir. Ona görə də daxili istehsalı artırmaq lazımdır”.
Vidadi ORDAHALLI
