Bu gün Azərbaycan iqtisadiyyatının mühüm bir sahəsi olan kənd təsərrüfatında mövcud problemlərdən biri də peşəkar, ixtisaslaşmış kadrların çatışmazlığıdır.
Ümumiyyətlə, hər bir sahənin inkişafının əsas şərtlərindən biri bu sahəni bilən peşəkar şəxslərin olmasıdır. İxtisaslaşmış kadr olmadıqda yaranan problemlər kokündən həllini tapa bilmədiyindən uzanır və bu, müvafiq sahədə həm vaxt, həm vəsait itkisinə səbəb olur. Bu gün kənd təsərrüfatında da məhz bu hallar müşahidə olunmaqdadır.
Qeyd etdiyimiz kimi, son illər ölkəmizdə aqrar sahədə kadr problem yaşanır. Bu sahədə yaşanan boşluğu doldurmaq üçün Rusiya və Türkiyədən ölkəmizə aqronom gətirilir. Qarşılığında isə onlara kifayət qədər yüksək maaş verilir.
Onu da bildirək ki, banklar tərəfindən aqrar sektora verilən kreditin həcmi azdır. Danılmaz faktdır ki, regionlarda kənd təsərrüfatı sahəsində fəaliyyət göstərən sahibkarlar öz təsərrüfatlarını inkişaf etdirmək üçün kredit əldə etməkdə böyük çətinliklərlə üzləşirlər. Kredit üçün banka üz tutan 10 fermerdən 2-3 nəfəri ancaq zəruri həcmdə vəsait əldə edə bilir.
“Banklar regionlardakı daşınmaz əmlakı kredit təminatı olaraq qəbul etməkdən çəkinir, bu səbəbdən də…”
Aqrar sektorda yaşanan problemlər barədə danışan iqtisadçı Kamran Məmmədli qeyd etdi ki, aqrar sektorda kadr çatışmazlığı problemi yaşanır: “Sovet dövründə kənd təsərrüfatı texnikumunu bitirdikdən sonra gənclər dövlət tərəfindən işlə təmin edilirdilər. İndi isə belə stimul yoxdur. Səbəb böyük təsərrüfatların olmamasıdır. Kənd təsərrüfatı müəssisələrinin çatışmazlığı, təcrübə sahələrinin qıtlığı aqrar təhsilə marağı da azaldır. Kənd təsərrüfatı ixtisaslarını seçən bakalavrlara əlavə təqaüdlərin ayrılması aqrar sahədə təhsilə təşviq üçün müsbət addımdır. 1990-cı illərdən etibarən aqrar sahədə tənəzzül yaşandı. Belə olan halda, bu sahə ilə məşğul olan mütəxəssislər başqa sektorda çalışmağa başladılar. Sonrakı dövrdə isə aqrar sahə ilə məşğul olanların belə bir təəssüratı var idi ki, onların bu sahə üzrə yetərincə məlumatı var, həmin bilgiləri gələcək nəsillərə ötürə bilərlər. Ancaq sonradan məlum oldu ki, kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə məşğul olmaq üçün müasir standartlara cavab verən kadrlara ehtiyac var. Aqrar mütəxəssislərin rəyi olmadan yüksək məhsuldarlıq əldə etmək mümkün deyil. Bu səbəbdən də bölgələrin bir çoxunda çalışan işçilər gübrə və digər preparatlardan hansı normada verilməsini bilmirlər. Bu səbəbdən də xarici ölkələrdən peşəkar kadrlar gətirilir”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, aqrar sektorda kreditləşmənin zəif olmasının bir neçə səbəbi var: “Ən mühüm səbəblərdən biri budur ki, aqrar sektor çox böyük risqlərin olduğu sahədir. Azərbaycanda mövcud aqrar sığorta mexanizmi kənd təsərrüfatında təbii iqlim şərtlərinə bağlı zərəri kompensasiya etsə də, dünya təcrübəsində geniş yayılmış gəlirlərin, məhsuldarlığın sığortalanmasını əhatə etmir. Bu da aqrar sektorda risqləri tam olaraq aradan qaldırmır. Risqləri artıran daha bir amil Azərbaycanın kənd təsərrüfatı məhsullarının demək olar ki, yeganə ixrac bazarının Rusiya olmasıdır. Son illərdə Rusiyanın bu və ya digər bəhanələrlə Azərbaycandan aqrar məhsulların bu ölkəyə ixracını məhdudlaşdırması halları müşahidə olunur. Bu isə daha bir ciddi risq formalaşdırır”.
Ekspertin sözlərinə görə, banklar regionlardakı daşınmaz əmlakı kredit təminatı olaraq qəbul etməkdən çəkinir. Regionlarda daşınmaz əmlakın qiyməti aşağıdır, satış imkanları məhduddur: “Həmçinin, Azərbaycanın kənd təsərrüfatı istehsalçılarının 97 faizi ailə təsərrüfatlarıdır. İri təsərrüfatların sayı çox azdır. Kiçik təsərrüfatların maliyyə resurslarına çıxış imkanları isə həddindən artıq aşağıdır. Onlar bankların təklif etdiyi girov, zaminlik və sair şərtləri ödəyə bilmirlər”.
Günel CƏLİLOVA
