“Gələcək infrastruktur planlarımızın əlaqələndirilməsi zamanı biz Transxəzər marşrutunun buraxılış qabiliyyətinin genişləndirilməsi üzrə bundan sonrakı işləri sinxronlaşdıra bilərik”. Bunu Prezident İlham Əliyev Astanada Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayevlə görüşü zamanı deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, Orta Dəhlizin inkişafı ilə bağlı məsələlər zamanın hökmüdür: “Yaxşı ki, həm Qazaxıstan, həm Azərbaycan buna hazır idi, çünki bizim ölkələrdə çox müasir nəqliyyat infrastrukturu yaradılıb ki, bu, çox böyük həcmdə yükləri artıq bu gün daşımağa imkan verir. Lakin düşünürəm ki, gələcək infrastruktur planlarımızın əlaqələndirilməsi zamanı biz Transxəzər marşrutunun buraxılış qabiliyyətinin genişləndirilməsi üzrə bundan sonrakı işləri sinxronlaşdıra bilərik. Bu, bizim ölkələrin və xalqların marağında, uzunmüddətli maraqlarda, qonşuluğumuzdakı ölkələrin maraqlarında olacaq. Yəni, bu mövzunun çox ciddi davamı olacaq. Digər bütün məsələlər üzrə isə, Siz qeyd etdiyiniz kimi, bizim ölkələr müttəfiqdir, strateji tərəfdaşdır. Bu müttəfiqlik ortaq köklərə və ümumi maraqlara əsaslanır”. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, yüklərin daşınması ilə yanaşı, bir neçə ay əvvəl Tokayev Qazaxıstandan Xəzərin dibi ilə boru xəttinin çəkilməsi imkanlarının araşdırılması ilə bağlı göstəriş verib. Bu isə o deməkdir ki, yüklərin Transxəzərlə daşınması ilə yanaşı, haçansa boru xəttdi də çəkiləcək. Nəticədə Transxəzərin əhəmiyyəti hərtərəfli artacaq.
“Sevindirici haldır ki, Qazaxıstan da Transxəzər vasitəsi ilə daşımalara xüsusi maraq göstərir”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazovun fikrincə, Azərbaycanla Qazaxıstanın bu istiqamətdə əlaqəli fəaliyyət göstərməsi və yeni təşəbbüslərlə çıxış etmələri çox müsbət tendensiyadır: “Əvvəla, Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat 2014-cü ilin fevral ayında Azərbaycan, Qazaxıstan və Gürcüstanın yükdaşımalarda iştirak edən müvafiq qurumlarının birgə təşəbbüsü ilə yaradılıb. Daha sonra Ukrayna, Rumıniya və Polşanın da aidiyyəti qurumları Transxəzər marşrutuna qoşulub. Hazırda bu marşrut Çin-Qazaxıstan sərhədindən başlayaraq Qazaxıstan, Xəzər dənizi, Azərbaycan və Gürcüstandan keçməklə Avropa ölkələrinə qədər uzanır. Son vaxtlar bu marşruta tələbat artıb. Məsələ ondadır ki, Rusiya-Ukrayna qarşıdurmasından sonra Transxəzər vasitəsi ilə bağlı daşımaların həyata keçirilməsinə tələbat kəskin artıb. Xüsusən də Çinin Avropa ilə ticarət əlaqələrində bu marşrta tələbat böyükdür. Azərbaycanda son 15 ildə nəqliyyat sektoruna irihəcmli investisiyaların yönəldilməsi nəticəsində hava limanları, körpülər, tunellər və yol qovşaqlarının tikilməsi, yeni avtomobil və dəmir yollarının çəkilməsi ilə bağlı mühüm işlər görülüb. Tranzit potensialının reallaşdırılması istiqamətində də irimiqyaslı layihələr həyata keçirilib. O cümlədən Avropa-Qafqaz-Asiya (TRASECA) nəqliyyat dəhlizinin fəaliyyəti güclənib. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu istismara verilib. Ən başlıcası Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı kompleksində Ro-Ro terminalının açılışı olub. O üzdən, Prezident İlham Əliyev Tokayevlə görüşdə haqlı olaraq qeyd etdi ki, çox müasir nəqliyyat infrastrukturu yaradılıb. Sevindirici haldır ki, Qazaxıstan da Transxəzər vasitəsi ilə daşımalara xüsusi maraq göstərir. Nəzərə almaq lazımdır ki, Çindən başlayan Orta Dəhliz Qazaxıstandan keçir. Hər iki ölkədə daşımalar üçün müasir infrastrukturun olması Transxəzərin buraxılış imkanlarını artırmağa şərait yaradır. Növbəti mərhələdə daşımaların həcmini dəfələrlə artırmaq mümkündür”.
Ekspert onu da əlavə etdi ki, Azərbaycan və Qazaxıstan tranzit ölkə olaraq bundan böyük gəlirlər əldə edəcəklər.
Vidadi ORDAHALLI
