Bu gün Azərbaycanda sahibkarların ən çox eytiyac duyduğu sərfəli kreditlərdir ki, bunu da hər iş adamı əldə edə bilmir. Sahibkarlığın İnkişafı Fondu bəyan edir ki, bu sahədə vəziyyət əvvəlki illərə baxanda xeyli düzəlib. Artıq güzəştli kreditlər üçün tələb olunan sənədlərin sayı azaldılıb.
Məsələn, əvvəl fiziki şəxslərdən 10, şirkətlərdən isə 12 sənəd tələb olunurdusa, hazırda həmin sənədlərin sayı, müvafiq olaraq, dörd və altıya endirilib. Bundan başqa, müvəkkil kredit təşkilatlarının Fonda daxil olan sənəd siyahısı altıya enib. Həmin sənədlərin notarial təsdiqinə də ehtiyac yoxdur.
Ancaq statistik rəqəmlərə baxanda biz görürük ki, heç də bütün sahibkarlar güzəştli kreditlərdən yararlana bilmir. Sahibkarlığın İnkişafı Fondu bu ilin səkkiz ayında güzəştli kredit üzrə 945 investisiya layihəsinə 47.4 milyon manat güzəştli kredit ayırıb. Güzəştli kredit belədir ki, dövlət büdcədən həmin vəsaitlər müvəkkil banklara 1 faizlə ayrılır, onlar da üstünə 4-5 faiz gəlirlər. Ancaq sahibkarların böyük hissəsi bundan yararlana bilmir. Yuxarılarla müəyyən əlaqəsi olan, oliqarxlara yaxın olan sahibkarlar güzəştli kreditlər əldə edirlər. Orta və kiçik sahibkarlar bunu əldə edə bilmir. Digər problem ondadır ki, təklif olunan güzəştli kreditlərin ümumi həcmi elə də böyük deyil. Tələbat daha böyükdür. Güzəştli kredit az olduğununa görə banklar sahibkarlara qan uddurur. Belə ki, bankların təklif etdiyi biznes kreditləri 14-15 faizdən, istehlak kreditləri isə 30 faizdən aşağı deyil. Bu isə son nəticədə sahibkarlığın inkişafını buxovlayır, iqtisadiyyata sərmayə qoyuluşuna mənfi təsir edir və s.
“Çıxış yolu odur ki, hər il dövlət büdcəsindən güzəştli kreditlər üçün 1 milyard manat vəsait ayrılsın”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən iqttisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazovun fikrincə, Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarların ən böyük problemi ucuz kredit resurslarına çıxış imkanlarının olmamasıdır: “Əfsuslar olsun ki, uzun illərdir bu belədir. Ölkədə kredit faizləri çox yüksəkdir. Bu səbəbdən yerli sahibkarlar qeyri-neft sektorunun inkişafına sərmayə qoya bilmir. Halbuki, sahibkarların belə bir imkanı olsa həm qeyri-neft sektoru inkişaf edər, həm də regionlarda çoxsaylı iş yerləri açılar. Naəlac qalan gənclər iş dalınca ya Bakıya, ya da Rusiyanın müxtəlif şəhərlərinə üz tuturlar. Sahibkar 10 min manat kredit götürmək üçün çoxsaylı problemlərlə üzləşir. Ona görə ki, böyük bürokratik əngəllər var. Sahibkardan o qədər sənəd istəyirlər ki, onları yığıb təsdiqlətmək üçün bir ay və yaxud da daha çox vaxt lazımdır. Güzəştli krediti adi bir şeyi bəhanə edib çox vaxt vermirlər. Bu məqsədlə müraciət edən sahibkarların çoxu kredit ala bilmir. Adi kreditin isə faizi çox yüksəkdir, amma nədənsə həmin çətinliklər burada yoxdu. Bir sıra hallarda 15 faizlə biznes krediti götürən sahibkar sonra onu ödəyə bilmir. Ya iflas edir, ya da girov qoyduğu əmlak əlindən çıxır. Çıxış yolu odur ki, Sahibkarlığın İnkişafı Fonduna dövlət büdcəsindən hər il 1 milyard manat vəsait ayrılsın. Bu zaman daha çox sahibkar kredit götürmək imkanına malik olacaq. Nəticədə banklar kredit faizlərini aşağı salmağa məcbur olacaqlar. Bu isə, öz növbəsində, ölkədə iqtisadi fəallığı artıracaq”.
Bu baxımdan iqtisadçı-ekspert hesab edir ki, kredit faizlərinə yenidən baxılmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
