Son günlər Azərbaycanda həm unun, həm də çörəyin qiyməti artıb. Bahalaşma rayonlarda daha kəskin görünür - son bir həftədə un təqribən 15 faiz bahalaşıb. Amma bahalaşan təkcə un və un məmulatları deyil. Duru yağ, ət, sabun, şampun və başqa mallarda da qiymət artımı müşahidə edilir.
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, son bir ildə ərzaq mallarında inflyasiya təqribən 18 faiz olub. Amma müstəqil iqtisadçılar bildirir ki, reallıqda infliyasiya 40 faizə yaxındır. Hökümətə yaxın olan iqtisadçılar hesab edir ki, Azərbaycanda inflyasiya bütün dünyada baş verən eyni proseslərin nəticəsidir. Onların qənaətincə, bu, dünyada baş verən proseslərin, pandemiyanın nəticəsidir. Fikirlərini bununla əsaslandırırlar ki, bir il yarım ərzində bütün dünya süni iqtisadi koma vəziyyətində olub. Həmin dövrdə ABŞ-da 3 trilyon dollar, Avropada da trilyonlarla dollar əhaliyə paylanılıb ki, sosial kollaps yaranmasın. Təbii ki, burada müsbət tərəf ilə yanaşı, mənfi tərəfi də var. Hələ 2008-ci ildən real iqtisadiyyatla maliyyə sektoru arasında balans pozulub. Maliyyə iqtisadiyyatının real iqtisadiyyata təzyiqi inflyasiyanın qlobal artımına gətirib çıxardı.
İqtisadçı Elçin Qurbanov isə “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, təəssüflər olsun, yay aylarında istehlak qiymətlərinin indeks göstəriciləri kəskin şəkildə artmaqda davam edir: “Bu da hər bir vətəndaşın istehlak zənbilində, onun büdcəsində kifayət qədər hiss olunmaqdadır. Əlbəttə, bunun qlobal səbəbləri də var. Dünyada baş verən hadisələrlə çox sıx əlaqəlidir. Bunu doğuran əsas səbəblərdən biri də Ukrayna –Rusiya müharibəsidir. Məlum olduğu kimi, biz həmin ölkələrdə tütün məhsulları, alkoqollu içkilər, buğda alırıq. Əvvəlki ilin birinci yarısı ilə müqayisədə bu ilin göstəricilərindən görürük ki, qiymət artımı 17-19 fais nisbətindədir. Aylara nisbətdə bu göstəricilər dəyişir. Bahalaşma xidmət sektorunu da əhatə edir. Kənd təsərrüfatı məhsularrının qiymətləri mövsumi xarakterə uyğun olaraq dəyişir. Yumurtanın qiymətinə nəzarət olduğu üçün bahalaşma müşahidə edilmir. Bir daha qeyd etmək istəyirəm ki, kimlərsə süni üsulla qiymətləri bu şəkildə qaldıra bilməz. Çünki bazar tələb və təklif əsasında tənzimlənir. Bu üsullarla cuzi fərqlər nəzərə çarpa bilər. İndiki halda isə söhbət ikirəqəmli infliyasiyadan gedir. Buna görə də, qlobal amillərin təsirini önə çəkməliyik. Dünya koronavirus pandemiyası dövründən çıxmamış Ukraynada müharibə başlayıb. Dünyada taxıl təchizatının 30 faizini, digər ərzaq məhsullarının, gübrənin 15 faizini Rusiya və Ukrayna təmin edirdi. Müharibəyə görə Ukraynadakı əkinlərə zərər vurulub, taxılın ixracatına imkan məhdudlaşıb, Rusiya isə sanksiyalar altına düşüb. Nəticədə isə yenə də bazar iqtisadiyyatının maliyyə-iqtisadi balansı pozulur və inflyasiya kəskin artır. Təbii ki, dünyada gedən inflyasiya prosesləri Azərbaycana təsir edir. Çünki ərzaq məhsullarının və ya onların komponentlərinin 50 faizə qədərini biz idxal edirik. Hesab edirəm ki, dövlət müəyyən rıçaqlardan istifadə edərək həmin inflyasiya dalğalarından maksimum qorunmanı təmin etməlidir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
