Azərbaycanda rəsmi əməkhaqqının təxminən yarısı və ya bundan çox məbləğdə kredit almaq çətinləşəcək. Hədəflərdən biri əhalinin izafi borclanmasının qarşısının alınmasıdır. Mərkəzi Bank rəsmi əməkhaqqının təxminən yarısı və ya bundan çox məbləğdə ayrılan kreditlər üzrə banklara qarşı tələbləri sərtləşdirib.
Eyni zamanda, daha yüksək faizli istehlak kreditləri üzrə də tələblər sərtləşdirilib. Tələblərin sərtləşdirilməsi məsuliyyətli və sağlam kreditləşmənin təmin edilməsi, o cümlədən əhalinin izafi borclanmasının qarşısının alınmasıdır.
Yeni tələblərə görə, borcun (kreditin) gəlirlərə nisbət (BGN) əmsalı 45%-dən yuxarı olan, lakin 70% həddini keçməyən borcalanlara (kredit alanlara) verilmiş istehlak kreditlərinin bank aktivlərində risq qrupu 50% bəndi artırılıb. Qısası, belə borcalanlara kredit verən bankların aktivləri daha riqkli hesab ediləcək və banklar bu risqli kreditlər üçün daha çox xərc çəkmək məcburiyyətində qalacaqlar. Gözlənilir ki, vətəndaş üçün rəsmi əməkhaqqının təxminən yarısı və bundan çox məbləğdə kredit almaq çətinləşəcək.
Maraqlıdır, Mərkəzi Bankın yeni qərarı kredit verilişinə necə təsir edəcək?
“İstehlak kreditlərinin verilişinin çox olması həm vətəndaşların maddi durumunu pisləşdirir, həm də problemli kreditlərin həcminin artmasına səbəb olur, bu səbəbdən də…”
Bank sahəsi üzrə ekspert Əkrəm Həsənov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında qeyd etdi ki, Mərkəz Bankın yeni qaydası banklar və istehlak krediti götürmək istəyənlərə sərf etməyəcək: “Vətəndaşın gəliri nə qədər azdırsa onlar üçün kredit götürmək bir o qədər çətin olacaq. Həmçinin, məlum qərarın vətəndaşlara bir tərəfdən də xeyri olacaq. Danılmaz faktdır ki, vətəndaşlar hər xırda məsələ üçün kredit götürürdülər. Telefon, məişət əşyası, səyahət və digər məsələlər üçün insanlar kredit götürürdülər. İnsanın rəsmi əmək haqqısı azdır və belə olan halda o şəxs gəlirini ailəsinə, dolanışığına sərf edəcək, ancaq bankın aylıq ödənişini ödəyə bilməyəcək. Onu da nəzərə almaq lazımdır ki, hazırda ölkədə qiymət artımı yaşanır. Belə olan şəraitdə bankları da başa düşmək lazımdır. Problemli kreditlərin həcminin artmaması üçün məlum qərar verilib”.
Vətəndaşın rəsmi maaşı az, qeyri-rəsmi gəliri olduğu halda həmin şəxsə kredit verilişinin necə olacağına gəlincə, ekspert bildirdi ki, banklar üçün bunu müəyyən etmək çətindir. Hazırda dövlətin əsas məqsədi odur ki, vətəndaşın rəsmi və qeyri-rəsmi gəliri arasında fərq olmasın. Istehlak kreditlərinin verilişinin çox olması həm vətəndaşların maddi durumunu pisləşdirir, həm də problemli kreditlərin həcminin artmasına səbəb olur: “Bu səbəbdən də insanlar imkan daxilində çalışmalıdır ki, məişət əşyası, telefon və ya səyahət üçün kredit götürməsin. Banklar da çalışmalıdır ki, krediti biznes və sahibkarlığa yönəltsin. Belə olarsa ölkədə iş yerlərinin sayı artar. Ancaq banklar biznesə deyil, daha çox yüksək faizlə istehlak krediti verməkdə maraqlıdır”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, kommersiya banklarının Mərkəzi Bankın yeni qərarına əməl edəcəyi sual altındadır.
Günel CƏLİLOVA
