Ölkəmizdə azad sahibkarlığın inkişı və liberal iqtisadiyyatın formalaşdırılması istiqamətində konkret dövlət siyasəti həyata keçirilir. Sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi əsas hədəflərdən biri kimi ortadaddır.
Dövlət başçısı, dövlətin qanunları sahibkarlardan yana olsa da, dövlət səviyyəsində onlara hər zaman dəstək ifadə olunsa da, çox təəssüf ki, bir çox rayonların icra başçıları azad sahibkarlığın qarşısına çəpər çəkməklə, öz qeyri-qanuni davranışları, tələbləri ilə onlara əngəl olmaqla məşğul olurlar. Heç şübhəsiz ki, icra başçılarının bu əməlləri ölkə başçısı tərəfindən sərt qarşılanır, onlara xəbərdarlıqlar edilir.
“...Sahibkarlar qarşısında müəyyən qanunsuz, əsassız tələblər irəli sürülür”
Prezident İlham Əliyev Araz Əhmədovu Masallı, Əkbər Abbasovu Lerik və Elvin Paşayevi Göygöl rayon icra hakimiyyətlərinin başçısı təyin olunmaları ilə əlaqədar qəbul edərkən bir daha sahibkarla bağlı məsələni gündəmə gətirdi. “...Rayonların inkişafı ilə bağlı siz özünüz təşəbbüs göstərməlisiniz. Bəzi hallarda yerli icra orqanları bir qədər tənbəllik edirlər, ya gözləyirlər ki, dövlət tərəfindən hansısa layihələr icra ediləcək, ya da ki, sahibkar gəlib onların qapısını döyəcək. Belə olan halda, bəzi hallarda sahibkarlar qarşısında müəyyən qanunsuz, əsassız tələblər irəli sürülür. Siz özünüz sahibkarları rayonlarınıza cəlb etməlisiniz, həm yerli sahibkarları, həm də xarici sahibkarları. Xüsusilə nəzərə alsaq ki, Göygöl, Masallı və Lerik rayonlarının turizm potensialı çox zəngindir və bu rayonların füsunkar təbiəti bizim böyük sərvətimizdir – meşələr, dağlar, bulaqlar, çaylar, şəlalələr. Yəni bu rayonları, sözün əsl mənasında, turizm mərkəzinə çevirmək hesab edirəm ki, əsas vəzifələrdən biridir...”
“...Regonlardan sahibkarlar qaçır”
“Altay” Sosial-iqtisadi Araşdırmalar Mərkəzinin sədri Elçin Bayramlı bizimlə söhbətində bildirdi ki, ölkə başçısının məhz bu məsələni gündəmə gətirməsi və yeri icra hakimiyyəti başçılarının azad sahibkarlığın inkişafına ziyan vurduğunu vurğulaması təsadüfi deyil. E.Bayramlı hesab edir ki, həqiqətən də azad sahibkarlığın inkişafına mane olan qüvvələr var və onları da dövlət başçısı yaxşı tanıyır. “Bəli, çox təəssüf ki, regionlarda, rayonlarda sahibkarlara, onların fəaliyyətinə çox ciddi əngəllər var. Hansı sahibkarlara mane olmurlarsa onlar sadə adamlar deyil, məmurların qohumlarıdır. Torpaq sahələrini və çox rentabelli sahələri ələ keçiriblər. Digər sahibkarlara isə maneə yaraılır. Rayonlarda adicə suvarma məsələsində məmurların təsərrüfatları əsas götürülür. Rayonlarda xüsusən də icra başçılarının çox böyük təsərrüfatları var və onlara gen-bol su verilir, digərilərinə verilmir. Bunlar çox ciddi problemlərdir və ölkə iqtisadiyyatı məhv edir. Bizi idxaldan asılı saxlayan səbəb budur. Azərbaycanın aqrar sənayedə və başqa sahələrdə çox güclü potensialı var. Amma bizdə ona görə inkişaf yoxdur ki, bürokratik əngəllər, məmur maneçilikləri, süründürməçiliklər, təzyiqlər var. Bu aradan qalxmasa biz çətin vəziyyətə düşəcəyik. Çünki neftə-qaza nə qədər bel bağlamaq olar? Dünyada problemlər, qlobal böhranlar baş verə, neft və qazadan gəlirlərimiz azala bilər, biz qeyri-neft sektorunun sayəsində vəziyyətdən çıxa bilərik. Biz bu cür potensialla ərzaq idxalından 50 faiz asılıyıq. Bunların həlli üçün kompleks bir sistem yaradılmalıdır. Bir proqram, dövlət yanaşması olmalı, şəffaflıq olmalıdır, məhkəmə sistemi bu kimi hallarda ədalət göstərməlidir. Yerli məmurları qanunuz tələbləri nəticəsində regonlardan sahibkarlar qaçır. Onların fəaliyyətinə ciddi maneçilik olur. Biz görük ki, Azərbaycanda nə qədər boş sahələr, boş qalmış zavodlar, müəssiələr var. Dünyada belə bir şey yoxdur, bütün resurslardan istifadə olunur, biz heç potensialımızın 10 faizindən istifadə edə bilmirik”.
“Azad olunmuş ərazilərdə sahibkarlar üçün hər cür şərait yaradılmalıdır”
E.Bayramlı qeyd etdi ki, ölkədə azad sahibkarlığın inkişafı üçün münbit, sağlam mühit olmalıdır. Ortaya böyük bir dövlət proqramı ilə yanaşma və sürətli inkişaf proqarmı qoyulmalı olduğunu deyən E.Bayramlı hesab edir ki, qarşıda güclü ərzaq, maliyə, iqtisadiyyat böhranı gəlir. “Bu məsələyə Prezidentin münasibəti, nəzarəti öz yerində. Bu təqdirəlayiqdir. Amma bütün hökumət işləməlidir, məmurlar kabinetlərdə oturmamalıdır, çalışmalıdır, regionlara diqqət yetirilməlidir. Azad olunmuş ərazilərdə sahibkarlar üçün hər cür şərait yaradılmalıdır. Onlara dəstək verilməlidir, subsidiyalar ayrılmalıdır və sair. Sahubkarllğın inkişafı üçün gərəyi nədir hamısı görülməlidir, bütün gücləri bir yerə yığa bilsək iqtisadiyyatımızı daha da gücləndirə bilərik. Yəni bizim bu qədər potensilalımız var. Sadəcə siyasi iradə, effektiv istifadə və düzgün kadrlar seçilməlidir. Bütün sahələrdə qohumçuluq, regionçuluq, yerliçilik prinsplərindən kənara çıxmaq lazımdır. Savadlı kadrlar işə cəlb olunmalı, sahibkarlara qarşı olan bütün maneələr aradan qaldırılamalıdır. Belə bir iş olsa Azərbaycan maksimum 3 il ərzində öz potensialından istifadə edib ağılagəlməz dərəcədə inkişaf edə, iqtisadi, sosial imkanlar əldə edərik”.
E.Bayramlı onu da vurğuladı ki, azad sahibkarlığın inkişafı üçün ölkədə Rəqabət Məcəlləsi işə salınmalıdır, bu məcəllə işləməsə heç bir azad sahiblarlıqdan söhbət gedə bilməz. E.Bayramlı qeyd etdi ki, məmurların gəlir deklarasiyası şəffaf şəkildə tam tətbiq olunmalıdır: “Bu da olmasa heç bir rəqabətdən, azad sahibkarlıqdan söhbət gedə bilməz. Dövlət orqanlarında bürokratik əngəllər var, sənədləşmə prosesi həddən artıq uzundur, yorucudur. Bunlar sadələşməlidir, gömrük və vergi sahəsindəki məlum məsələlər həllini tapmalıdır, tənzimlənməlidir. Məsələn, Bakıdakı sadələşmiş vergi dərəcəsi ilə regionlardakı dərəcə eynidir. Bu ola bilməz. Tutaq ki, Bakının “Torqovıy” adlanan ərazisindəki mağaza ilə Zərdabın kəndindəki balaca dükan eyni vergi dərəcəsi ödəyə bilmir. Qazanc fərqi milyon dəfələrlə ölçülür...”
İradə SARIYEVA Yazı Azərbaycan Respublikası Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə çap olunur.
