Türkiyədən Mərkəzi Asiyaya yük daşımalarında Azərbaycanın payı 50%-ə çatdırılacaq. Artıq bu məqsədlə Türkiyənin ən böyük holdinqlərindən olan “Albayrak” şirkətlər qrupu Bakı Limanının “Ro-Ro” terminalının inkişafı və idarəedilməsində iştirak edəcək.
Qeyd edək ki, hazırda Mərkəzi Asiya və Türkiyə arasında illik TIR dövriyyəsi 120-150 min ədəd arasında dəyişir və bu yüklər regionda TIR daşımaçılığı üzrə lider dövlət olan Türkiyə şirkətlərinə məxsus nəqliyyat vasitələri ilə daşınır. Hazırda bu həcmin cəmi 20%-i Azərbaycan üzərindən keçir. Əsas hədəflərdən biri də qısamüddətli dövr üçün bu həcmin ən az 50%-nin Azərbaycandan tranzit keçidini təmin etməkdir. Bunun sayəsində tranzit ölkə kimi Azərbaycanın əhəmiyyətini artırmaqla yanaşı, ölkə iqtisadiyyatına əlavə dəyər qatmaq da mümkün olacaq.
Qeyd edək ki, bu məqsədlə Bakı Limanı təkərli texnikalarının daşındığı “Ro-Ro” terminalının texniki imkanlarının genişləndirilməsi və əlavə yük cəlbinin təmin edilməsi ilə idarəedilməsi üçün Türkiyənin “Albayrak” şirkətlər qrupu ilə müqavilə bağlayıb. Bu fonda Azərbaycanın tranzit əhəmiyyəti daha da artacaq. Burada xüsus vurğulamaq lazımdır ki, son illər ərzində yükdaşımalar üçün infrastukturunu təkmiləşdirən, inkişaf etdirən Azərbaycan ərazisindən daha böyük həcmdə tranzit məhsullarını ötürməyə hazırdır. Bu fonda qeyd edilməlidir ki, indi beynəlxalq yük daşımalar sahəsində bütün diqqətlər Azərbaycanın yerləşdiyi regiona yönəlib. Belə ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlaması bu regiona marağı artırıb. Rusiyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyalar səbəbindən ənənəvi quru yollarının bir çoxu bağlandı. Rusiyadan Latviya, Estoniya, Belarusu keçməklə Polşa, Ukrayna, Finlandiya istiqamətində olan yolların hamısı fəaliyyətini dayandırıb. Ona görə də bütün diqqətlər cənub istiqamətinə yönəlir. Burada xatırladaq ki, Azərbaycan beynəlxalq əhəmiyyətli dəmir yollarının tikintisi və yenidən qurulmasına böyük əhəmiyyət verir. Artıq 5 ilə yaxındır istifadəyə verilən Bakı-Tiflis-Qars qitələrarası daşımalar üçün geniş imkanlar açıb. Çin ilə Avropa ölkələri arasında ən qısa marşrut olan bu dəmir yolunun yaratdığı əlverişli şərait bir çox ölkələri, xüsusilə Şərq ölkələrinin diqqətini cəlb edib. Rəşt-Astara dəmir yolu xətti istifadəyə verildikdən sonra isə Cənub-Şərqi Asiya ölkələrindən Avropaya ixrac edilən yüklər, dəmir yolu vasitəsilə İran və Azərbaycan üzərindən keçməklə Avropaya çatdırılacaq. Dəniz daşımaları qitələrarası daşımalar zamanı yüklərin çatdırılmasının əsas rol oynayır. Multimodal daşımaların ayrılmaz tərkib hissəsi olan konteyner daşımaları yüklərin dəniz yolu ilə daşınmasında daha geniş yayılıb. Müxtəlif nəqliyyat növləri ilə yüklərin daşınmasında konteynerlərdən istifadə edilməsi malın çatdırılmasının dəyərini və buna sərf edilən vaxtı xeyli azalır. Azərbaycanda da dəniz daşımalarının inkişafına Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı öz töhfəsini verir. Azərbaycanı regionun mühüm nəqliyyat və logistika mərkəzinə çevirmək strategiyasının tərkib hissəsi olan, “Şərq-Qərb”, “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizlərinin kəsişməsində yerləşən Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı ölkənin tranzit imkanlarının genişləndirilməsində həlledici rol oynayır. Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu xətti üçün birbaşa yüktoplama məntəqəsi funksiyasını yerinə yetirir. Bu liman şimal, cənub, şərq və qərb istiqamətlərindən dəhlizlər üzrə ölkəmizə daxil olan yüklərin toplanmasını, onların Bakı-Tiflis-Qars üzrə Avropa istiqamətində və ya gəmilərlə şərq istiqamətində daşınmasını təmin edən səmərəli və davamlı logistika zəncirinin formalaşması üçün əsas amildir.
Onu da qeyd edək ki, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının buraxılış gücünün artırılması Azərbaycanın xüsusi diqqət mərkəzində yer alır. Bu xüsusda prezident İlham Əliyev cari ilin altı ayının yekunlarına həsr olunan müşavirədəki nitqində bildirib: “Biz Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının ikinci fazasına başlamalıyıq, limanı genişləndirməliyik. Mənə bu yaxınlarda verilən məlumata görə, artıq ərazimizdən keçən yükləri aşırmağa bizim imkanımız yoxdur. Çünki biz beynəlxalq ticarət limanını o vaxt olan yüklərə görə inşa etmişik, birinci fazasını başa çatdırmışıq. İndi tezliklə ikinci fazaya keçmək lazımdır. Hökumətə də tapşırıq verildi, nə lazımdırsa, onu edəcəyik. Dibdərinləşdirmə işləri də aparılmalıdır. Çünki Xəzərin suyunun səviyyəsi düşür. Ona görə gəmilərin daha sürətlə gedib-gəlməsi üçün yeni kanallar qazılmalıdır. Odur ki, dibdərinləşdirmə işləri də, bunlar da nəzərdə tutulur. Limanın genişləndirilməsi, yeni gəmilərin inşası, bütün bizim nəqliyyat qurumlarının vahid mexanizm kimi işləməsi. Çünki əvvəllər bu, yox idi, necə deyərlər, hərəsi yorğanı öz tərəfinə dartırdı. İndi gəmiçilik, liman, dəmir yolu bir mexanizm kimi işləməlidir və mən bunu hökumətə tapşırmışam. Baş nazirin rəhbərliyi ilə indi müşavirələr keçirilib. Gələn ilin büdcəsi formalaşanda əlbəttə ki, biz bu sahəni xüsusilə nəzərdə saxlamalıyıq. Çünki bu, bizim iqtisadi imkanlarımızı artıracaq, eyni zamanda, tranzit potensialı artacaq, iş yerləri yaradılacaq və biz - açıq dənizlərə çıxışı olmayan ölkə çox ciddi bir nəqliyyat-logistika mərkəzinə çevriləcəyik”. O da məlumdur ki, Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsindəki qələbəsi nəqliyyat-logistika sahəsində də yeni reallıqlar yaradıb. Bu reallıqlardan biri də Zəngəzur dəhlizindən gedir. Bu dəhliz vasitəsilə Azərbaycandan Türkiyəyə daşınan yükləri qısa müddətdə Avropa və Yaxın Şərq ölkələrinə çatdırmaq imkanı yaranacaq. Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın tranzit imkanlarını daha da genişləndirəcək. Zəngəzur dəhlizinin regionda yeni nəqliyyat imkanları yaratması Avropa ilə Asiyanın daha sıx birləşməsinin geosiyasi əhəmiyyətini artırmaq iqtidarındadır. Elə bu səbəbdən sözügedən dəhlizin açılması ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyi dünyada dəstəklənir. Ümumiyyətlə, beynəlxalq aləmdə qəbul edilir ki, Zəngəzur dəhlizi bütövlükdə Xəzər və Aralıq dənizi hövzələrini, Cənub-Şərqi və Mərkəzi Asiya ilə Avropanı əlaqələndirən yeni körpüdür.
Tahir TAĞIYEV
