Əhalinin maddi rifah halının davamlı şəkildə yaxşılaşdırılması ölkəmizdə həyata keçirilən sosial-iqtisadi siyasətin prioritetləri sırasında yer alır.
Bu istiqamətdə son illər ərzində Azərbaycan mühüm nailiyyətlərə imza atıb və bu proses uğurla davam etdirilir. Ölkə iqtisadiyyatının böyüməsi kontekstində əhalinin maddi gəlirlərinin həcmi də artan xətt üzrə inkişaf edir.
Dövlət-özəl sektor əməkdaşlığı genişləndirilir
Hazırda dünya iqtisadiyyatında qeydə alınan neqativ təsirlərin Azərbaycan əhalisinə təsirlərinin minimum xarakter daşıması məqsədilə dövlət tərəfindən zəruri addımlar atılır. Rusiya-Ukrayna müharibəsi, Qərb ölkələri tərəfindən şimal qonşumuza qarşı tətbiq edilən çoxsaylı sanksiyalar koronavirus pandemiyasından sonra dünya miqyasında iqtisadi fəallığın bərpasına ciddi zərər vurub, istehsal, nəqliyyat-logistika və təchizat güclərinin tam şəkildə iqtisadi dövriyyəyə qaytarılması yenidən mümkünsüz hala gəlib. Nəticə etibarı ilə beynəlxalq bazarlarda bir çox əmtəələrin qiymətlərinin əhəmiyyətli dərəcədə qalxması, eyni zamanda çatışmazlığı müşahidə edilir. Bu hal qlobal miqyasda ərzaq inflyasiyasının yenidən sürətlənməsi ilə müşayiət olunur.
BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO) da ərzaq qiymətlərindəki artımda yeni rekordlar qeydə alındığını bildirir. Qurumun məlumatına görə, dünyada ərzaq qiymətləri bu ilin yanvar-may aylarında 18 %, son 1 ildə isə 23 %-ə yaxın artıb ki, bu da ən yüksək göstəricidir. Əksər ölkələrdə həyata keçirilən siyasət, bir sıra məhsulların ixracına qadağalar, tarif və rüsumlar ərzaq qiymətlərinin artmasına təsir edən səbəblər sırasındadır. Dünya bazarlarındakı proseslərin ölkədaxili qiymətlərə sirayət etməsi, bunun əhaliyə mənfi təsirlərinin minimal həddə endirilməsi, insanların sosial müdafiəsini gücləndirilməsi Azərbaycan dövlətinin xüsusi diqqət mərkəzindədir. Əhalinin ərzaq məhsulları, xüsusən də ərzaqlıq buğda ilə davamlı, etibarlı təminatı istiqamətində zəruri addımlar atılır, ehtiyatlar toplanır. Eyni zamanda daxili istehsalın artırılması da prioritetdir. Bu fonda ölkə hökuməti sahibkarlarla işbirliyini daha da genişləndirir. Dünyada ərzaq və digər məhsulların qiymətlərinin kəskin bahalaşmasının ölkəmizdə işgüzar fəallığa, əhalinin rifahına və alıcılıq qabiliyyətinə mənfi təsirinin qarşısını almaq məqsədilə hökumət istehsalla məşğul iş adamlarına genişmiqyaslı dəstək tədbirləri həyata keçirir. Bununla əlaqədar bir sıra malların istehsalı rüsumdan azad edilib. Ölkədə antiinflyasiya tədbirləri intensivləşdirilir, süni qiymət artımının qarşısının alınması istiqamətində zəruri addımlar atılır. Bu səpkidə də dövlətlə özəl sektor arasında əməkdaşlıq dərinləşdirilir. Bundan əlavə, proseslər qanunvericilik müstəvisində tənzimlənir. Məsələn, Azərbaycanda istehsal olunmayan məhsulların ölkədən ixracı xüsusi nəzarət rejimi ilə həyata keçirilir. Eyni zamanda, digər istiqamət kimi sahibkarlıq subyektləri ilə qarşılıqlı fəaliyyət həyata keçirilir. Burada dövlət tərəfindən aidiyyəti təşviq mexanizmləri tətbiq edilir. Məsələn, sahibkarlıq subyektlərinə sərfəli şərtlərlə kreditlər ayrılır. Bu kreditlər, həmçinin subsidiya mexanizmi sahibkarlar tərəfindən daha çox ərzaq ehtiyatının yaradılmasını stimullaşdırır. Nəticədə ərzaqla etibarlı təminat yaradılır, eləcə də sahibkarlığın inkişafı daha dinamik xarakter almağa başlayır.
Sahibkarlara böyük etimad göstərilir
Dövlət tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyət nəticəsində sahibkarlaral işbirliyi şəraitində əhalinin ərzaqla yüksək səviyyədə təminatı bundan sonra da davam etdiriləcək. Eyni zamanda inflyasiya göstəricilərinin əhalinin real gəlirlərindən daim az olması istiqamətində də hökumət genişmiqyaslı fəaliyyət həyata keçirir. Nəticədə əhalinin sosial rifah halı yüksəlməkdə davam edir. Bu prosesdə göründüyü kimi sahibkarların da üzərinə böyük vəzifə düşür və onların faəaliyyəti dövlət tərəfindən nəzərə alınır.
Daha bir mühüm məqam odur ki, əhalinin ərzaq təminatında özəl sektorun sərfəli şərtlər daxilində idxal həyata keçirməsinə də dövlət geniş dəstək verir. Maliyyə naziri Samir Şərifov dünyada artan inflyasiya fonunda bu xüsusda qeyd edir: “İnflyasiya təkcə Azərbaycanın problemi deyil, bu, artıq qlobal problemə çevrilib. Qlobal miqyasda inflyasiya təzyiqlərinin artması, enerji daşıyıcılarının qiymətlərinin yüksəlməsi ilk olaraq neft və qazın qiymətlərinin artması ilə başlanıb. Qaz müxtəlif gübrə məhsullarının buraxılması üçün əsas xammaldır. Gübrə qiymətləri dünya miqyasında artmağa başladı, hətta qıtlıq da yaranmışdı. Nəticə etibarilə gübrə və enerji daşıyıcılarının qiymətlərinin artması ərzaq məhsullarının qiymətinin yüksəlməsinə gətirib çıxardı. İlk növbədə, taxılın, buğda qiymətlərinin artımı müşahidə olunur. Digər tərəfdən regionda baş verən hadisələr şübhəsiz ki, müəyyən nəqliyyat, logistikada olan mövcud problemləri daha da artırıb. Bu da qiymətlərin artımına təsir göstərib. Xarici faktorlardan formalaşan qiymət artımları Azərbaycana da sirayət edib. Dövlət başçısının tapşırıqlarına uyğun olaraq hökumət tərəfindən müəyyən antiinflyasiya tədbirləri hazırlanır və həyata keçirilir. Bu tədbirlərin əksər hissəsi Azərbaycana idxal olunan ərzaq məhsulları üzrə mövcud gömrük rüsumları və müəyyən vergilərin aradan qaldırılması ilə bağlıdır. Bununla əlaqədar müəyyən qərarlar qəbul edilir. Bu qərarların nəticəsində bir sıra məhsulların qiymətinin artımını aradan götürməklə bahalaşmanın qarşısı alınacaq”. Bununla yanaşı, bir məqamı da qeyd edək ki, ərzaq məhsullarının qiymətinin artırılmasını nəzərə alaraq, cari ildə dövlət büdcəsində dəyişikliklərin edilməsi çərçivəsində 193 milyon manat məbləğində vəsaitin ərzaq təhlükəsizliyi üzrə ehtiyatın yaradılması üçün ayrılması nəzərdə tutulub. Həmin vəsait əsas etibarı ilə yerli istehsal olan məhsulların alınmasına sərf ediləcək. Belə məhsulların əsas istehsalçısı isə sahibkarlardır. Bu da o deməkdir ki, dövlətin bi istiqamətdə tədbiri də sahibkarlara yeni dəstək olacaq, ölkədə özəl sektorun inkişafını daha dinamik hala gətirəcək.
Tahir TAĞIYEV Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyilə çap olunur.
