Qlobal Bakı Forumu müxtəlif tərəflərin fikirlərini toplayan inklüziv və yaxşı platformadır, bu belə də olmalıdır. Çünki dünyanı daha təhlükəsiz etmək üçün biz hamımız birlikdə işləməliyik.
Bunu Prezident İlham Əliyev “Qlobal dünya nizamına təhdidlər” mövzusunda Bakıda işə başlayan Qlobal Bakı Forumunun açılış mərasimindəki çıxışında bildirib. Prezident dünyanı gözləyən ərzaq böhranından da danışıb: “Eyni zamanda, gündəlikdəki məsələlərdən biri ərzaq böhranı ilə mübarizədə aparıcı beynəlxalq institutların, aparıcı maliyyə institutlarının rolunun nədən ibarət olmasıdır. Çünki böhran qaçılmazdır və artıq yaxındadır. Beynəlxalq təşkilatlar və ölkələr ərzaq böhranının nəticəsi olacaq miqrantların potensial artımı ilə bağlı vəziyyəti diqqətdə saxlamalıdırlar”.
Göründüyü kimi, Prezident ərzaq böhranının qaçılmaz olduğunu deyir. Belə olan təqdirdə, Azərbaycanı hansı risqlər gözləyə bilər və çıxış yolu nədədir?
İqtisadçı Asif İbrahimov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiya ilə Ukrayna arasında başlayan müharibə dünya iqtisadiyyatına çox ciddi təsir göstərib və ərzaq qıtlığının yaranmasına səbəb olub:
"Müharibə aparan hər iki ölkə dünyanın taxıl tələbatının 30 faizini ödəyir. Dünyanın taxıl tələbatının təqribən 20 faizi Rusiya, 7-8 faizi isə Ukrayna vasitəsilə təmin edilir. Müharibədən sonra Rusiyaya məhdudiyyətlər tətbiq olundu. Xammal məhsulları Rusiyaya satılmadı, həmçinin Rusiyadan məhsullar alınmamağa başlandı. Bundan başqa, Rusiyanın beynəlxalq valyuta sistemindən çıxarılması üçün addımlar atıldı. Ukrayna isə Qara dəniz vasitəsilə dünya bazarına çıxardığı taxılın artıq 95 faizini ixrac edə bilmir. Çünki Qara dəniz sahillərində yerləşən limanların hamısı tamamilə Rusiyanın nəzarəti altındadır.
Çin və Hindistan da bu sahədə önəmli yerə sahibdir. Ancaq dünyanın taxıl tələbatının 30%-ni birlikdə ödəyən iki ölkə Rusiya və Ukrayna olub. Ərzaq qıtlığını təkcə Ukraynanın öz taxılını dünya bazarına çıxara bilməməsi ilə əlaqələndirmək olmaz. Şəkər çuğunduru, qarabaşaq, yağ məhsulları və başqa gündəlik tələbat məhsullarını idxal edən ölkələrdə ciddi ərzaq problemi yarana bilər. Artıq Azərbaycan əhalisi də piştaxtalarda qiymət artımını açıq şəkildə görə bilir. Misal olaraq, kərə yağının qiyməti 14 manatdan 19 manata qalxıb. Ancaq Azərbaycanda ciddi ərzaq qıtlığı olacağını düşünmürəm. Bununla belə, sentyabr və oktyabr aylarında çörək və digər məhsulların qiymətində artım müşahidə oluna bilər”.
Ekspertin sözlərinə görə, Azərbaycanda qrunt suları və bir sıra tədbirlərin görülməməsi nəticəsində əkin sahələrinin 37%-i şoranlaşmaya doğru gedir: “Tövsiyə edərdim ki, ərzaq qıtlığının müşahidə olunduğu dövrdə bu sahəyə xüsusi diqqət yetirilsin və daxili istehsal gücləndirilsin.
Bundan əlavə, Rusiya, Qazaxıstan və Ukraynadan başqa, taxıl idxalı üçün alternativ ölkələr olmalıdır. Hazırda Hindistanın taxıl anbarlarında 30 milyon tona yaxın taxıl yığılıb. Mən və həmkarlarım bir neçə il bundan öncə əkinə yararlı torpaqların şoranlanlaşması ilə bağlı həyəcan təbili ona görə çalırdıq ki, ölkəmizdə ərzaq təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi risqlər mövcud idi. Bir çoxlarına elə gəlirdi ki, biz zarafat edirik. Ölkənin su təsərrüfatına və kənd təsərrüfatına cavabdeh şəxslərin yarıtmaz fəaliyyəti, daha doğrusu fəaliyyətsizliyi, qrunt sularının təsiri nəticəsində əkinə yararlı torpaqların böyük faizi şoranlanlaşmaya məruz qalıb. Daxili istehsalın gücləndirilməsi ilə bağlı cavabdeh qurumlar lazımi tədbirləri görməlidir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
