Məlum olduğu kimi, “Kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalının subsidiyalaşdırılması Qaydası”nda dəyişiklik edilib. Dəyişikliklərə əsasən, ayrılan subsidiya daxilində alınan gübrə və biohumusun dəyərinin 30 faizinin fermerlər tərəfindən nağd şəkildə ödənilməsi qaydası ləğv edilib.
Bundan sonra fermerlər aldıqları biohumusun və gübrənin tam dəyərini “Fermer kartı”nın nağdlaşdırılmayan hissəsindəki vəsait hesabına ödəyə biləcəklər. Lakin bütün fermerlər subsidiya mexanizmindən tam şəkildə yararlana bilmir. Belə bir problem gübrələrin güzəştli satılmalı olduğu halda daha baha qiymətə satıldığı deyilir. Ağstafa, Tovuz fermerləri məlum problemdən əziyyət çəkir. Fermerlər həmçinin, əkin-biçin vaxtı subsidiya almalı olduqları halda da hələ ki, bundan yararlana bilmirlər. Nəticədə məhsuldarlıq aşağı düşür və min bir əziyyətlə başa gələn məhsul zay olur.
Fermerlər bildirir ki, ötən il gübrə 18 manata satılırdı, bu il eyni məhsul 40 manata təklif olunur.
Ekspertlər bildirir ki, gübrənin satış qiymətinin qalxması indi dünyada baş verən proseslərlə bağlıdır. Xüsusilə əsas gübrə istehsalçısı olan Rusiyanın gübrə ixracına kvota tətbiq etməsidir.
“Azərbaycan idxal etdiyi gübrənin əhəmiyyətli hissəsini Rusiyadan alırdı və həmin məhsulların da qiymətindəki artım onun xərcinin artmasına gətirib çıxarır”
Iqtisadçı ekspert Kamran Məmmədli qeyd etdi ki, fermerlər arasında maarifəndirmə işi davaml aparılmalıdır. Subsidiya vətəndaşlara, fermerlərə vaxtında çatdırılmalıdır: “Son illər bu sahədə yaranmış problemin səbəbi hesabatın verilməməsi ilə bağlıdır. Böyük əksəriyyət ömür boyu hesabat verməyib. Bu gün onların qarşısında belə bir tələb qoyulduğu üçün bəzi problemlər üzə çıxır. Ümumiyyətlə, bu sektorda çalışan şəxslər arasında digitallaşma aşağı səviyyədədir. 30 il sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxs sadə vergi hesabatlarını belə verə bilmir”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan gübrə qiymətlərində artımlar müşahidə edilirdi: “Eyni zamanda həm Avropa, həm də Asiya bazarında gübrənin qiymətində artımlar var. Digər tərəfdən, fosforlu gübrələrin qlobal ixracatının 30 faizi Çinin payına düşür. Son dövrlərdə bu məhsulların da qiymətində artım var. Hələ 2021-ci ildə dünya bazarında fosforlu gübrələrin qiyməti 60 faizə qədər yüksəldi. Azərbaycan idxal etdiyi gübrənin əhəmiyyətli hissəsini Rusiyadan alırdı və həmin məhsulların da qiymətindəki artım onun xərcinin artmasına gətirib çıxarır. Sözsüz ki, ölkəmiz gübrəyə olan tələbatının əhəmiyyətli hissəsini idxal hesabına ödədiyi üçün dünya bazarındakı qiymət artımları Azərbaycana idxal edilən gübrənin xərcinə, qiymətinə təsir edir. Paralel olaraq azot gübrəsinin və digər gübrələrin qiymətlərində də artım var”.
Ekspertin sözlərinə görə, dövlərin dəstəyi, subsidiya mexanizmi elə qurulmalıdır ki, real olaraq bu sahə ilə məşğul olan fermerlərin hamısı üçün bu dəstək əlçatan olsun. Belə olan halda qara bazara da tələbat olmazdı.
Günel CƏLİLOVA
