“Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəsinin tez bir zamanda bitəcəyinə dair əlamət yoxdur”. Bunu Almaniya kansleri Olaf Şolts bildirib.
O hesab edir ki, belə davam edərsə, daha çox insan həlak olacaq, daha çox dağıntı olacaq: “Buna görə də müharibə tez başa çatmalıdır. Amma bunun üçün Rusiya Ukrayna ilə razılaşmalıdır. Silahlar susmalı, Rusiya qoşunları Ukraynadan çıxmalıdır. Lakin belə bir ehtimal hələlik yoxdur. Çünki Rusiya tərəfi sülh sazişinin əldə olunması üçün addımlar atmır”. Xatırladaq ki, bir müddət əvvəl O.Şolts bildirmişdi ki, Rusiyaya qarşı sanksiyaların ləğv olnumasının yeganə yolu Ukrayna ilə sülh sazişidir. Lakin bu sazişin yaxın tezlikdə imzalanması gözlənilmir. Böyük Britaniya Müdafiə Nazirliyi isə kəşfiyyat məlumatlarına əsaslanaraq bildirir ki, Donbasda istəyinə çatdıqdan sonra Rusiya yenidən Kiyevə həmlə edəcək. bu xüsusda nazirlik bildirir: “Rusiya qoşunlarının Ukrayna paytaxtına doğru hərəkət istiqamətində, təqribən, 3500 binanın dağıldığı və ya zədələndiyi təxmin edilir. Ziyanın 80 faizi yaşayış binalarına dəyib. Bu zərərin miqyası Rusiyanın yaşayış məntəqələrinə qarşı artilleriyadan istifadə etməyə hazır olduğunu göstərir. Rusiya yaxın həftələrdə Donbasda irəliləyiş sürətini bərpa etməyə çalışacaq. Odur ki, Rusiya qoşunları kütləvi artilleriya zərbələrini davam etdirəcək”. Beləliklə, Rusiya-Ukrayna savaşı hələ davam edəcək. bu isə dünya iqtisadiyyatına mənfi təsirlərini daha da artıracaq. Elə bundan irəli gəlir ki, artıq buğdanın qiyməti Avropa bazarında mütləq rekord qıraraq bir ton üçün 438,25 avroya çatıb. Fransanın “Inter-Curtage” broker şirkətinin brokeri Damyen Verkambr qeyd edib: “Bu, “Euronext” birjasında mütləq rekorddur. Əvvəlki rekord 2022-ci il martın 7-də buğda ticarətinin hər ton üçün 422,50 səviyyəsində olub”. Hesab edilir ki, Ukraynada davam edən müharibə səbəbindən buğda və digər məhsulların qiymət artımı davam edəck. Ukrayna xarici işlər naziri Dmitri Kuleba da bildirir ki, yaranmış vəziyyətdə ölkəsi ixrac öhdəliklərini yerinə yetirə bilmir: “Ukraynanın ərzaq məhsullarının ixracına qoyulan məhdudiyyətlərin yeganə səbəbi Rusiyanın ölkəmizə təcavüzü və Ukraynanın dəniz limanlarını qanunsuz blokadaya almasıdır. Rusiya cinayətkar əməlləri ilə dünyanın ərzaq təhlükəsizliyini təhdid edir. Ukrayna artıq Avropa İttifaqı ölkələri ilə Ukraynanın ərzaq ixracatını qlobal bazarlara çatdırmaq üçün alternativ yollar hazırlamaq barədə razılığa gəlib”.
Qeyd edək ki, Avropa İttifaqının nəqliyyat üzrə komissarı Adina Velyan Ukraynanın ərzaq məhsullarının ixracına kömək etmək üçün nəzərdə tutulmuş “Həmrəylik zolaqları” fəaliyyət planını təqdim edib. Bu layihə çərçivəsində üç aydan az müddətdə Aİ infrastrukturu vasitəsilə Ukraynadan 20 milyon ton taxıl daşınacaq. Lakin Rusiya buna imkan vermir və Ukraynanın dəmir yollarını da sıradan çıxarır. Belə bir vaxtda Hindistanın buğda ixracını qadağan etdiyinə dair məlumatlar yayılması vəziyyəti daha daçətinləşdirir. Rusiya, Ukrayna və Qazaxıstan taxıl ixracına məhdudiyyət qoyduqdan sonra çox ölkələrin taxıl ümidləri Hindistana idi. Bir anda Hindistan da taxıl ixracına qadağa qoyduğunu elan edir. Dünyada taxıl istehsalının 13-14 faizi Hindistanın payına düşür. Lakin buna baxmayaraq, Hindistan dünya taxıl ixracında cəmi bir faiz paya sahibdir. Əhalisi çox olduğuna görə istehsal etdiyi taxılın əsas hissəsi daxili bazara gedir. Hindistan öncə ixrac həcmini artırmağa hazır olduğunu bildirsə də, indi fikrindən daşınıb. Bu halda dünyada buğda və ümumiyyətlə taxılla bağlı vəziyyətin gərginləşməsi gözlənilir. Onu da qeyd edək ki, adətən Qara dəniz regionundan buğda tədarükü yayda sürətlənir. Həmin vaxta kimi müharibə bitməsə, bu, ilk növbədə üçüncü dünya dövlətlərində “ərzaq fəlakəti” yarada bilər. Baş verənləri Azərbaycan da diqqətlə izləyir. Ölkənin taxıla olan ehtiyacının 60 %-i daxili imkanlar hesabına ödənilsə də, ərzaqlıq buğda ilə özümüzü cəmi 25 % təmin edirik. Azərbaycan ənənəvi olaraq bu məhsulu Rusiyadan alır. Ötən il idxal edilən 1 milyon 148 min ton buğdanın 95,3 %-i şimal qonşumuzun payına düşüb. Lakin bu ildən başlayaraq ərzaqlıq buğdanın idxalı zamanı tədarük kanallarının diversikasiyası istiqamətində konkret addımlar atılmağa başlanıb. Belə ki, fevralda Azərbaycanın buğda idxalına Qazaxıstan liderlik edib. Hesabat ayında həmin ölkədən 81,78 min ton buğda alınıb ki, bu da bir il əvvəlki göstəricilərlə müqayisədə 27 dəfə çoxdur. Eyni zamanda buğda idxalı daha üç il əlavə dəyər vergisindən azad edilib. Bununla yanaşı, ötən ildən ərzaqlıq buğdanın idxal qiymətinin artmasının ölkə daxilində satılan un və un məmulatlarının qiymətinə mənfi təsirlərinin azaldılması məqsədilə un istehsalçılarına subsidiya verilir. Azərbaycan ərzaqlıq buğda təminatının 70-75 % həddinə çatdırılmasını hədəfləyir. Bununla əlaqədar olaraq həm bu il, həm də gələn illərdə dövlət investisiya xərclərinin artırılması nəzərdə tutulur. Qısa zamanda azad edilmiş torpaqlarda böyük əkin işləri gedir.
Ramil QULİYEV
